خیار رویت و تخلف از وصف

بروزرسانی در: 26 فروردین 1403

خیار رویت و تخلف از وصف،در قانون بحثی مطرح بود به عنوان خیارات که درواقع نادر بر معاملات بود و به‌طورکلی اختیار فسخ و برهم زدن معاملات بشمار می‌رفت.

هم چنین است که انواع مختلفی را نیز دارا بود که در این مطلب می‌خواهیم یکی از آن خیارات را توضیح دهیم.

خیار رویت و تخلف از وصف ازجمله خیارات مطروحه در معاملات است که راجع به آن ذیلاً توضیح داده‌ایم.

در خصوص مباحث مطرح شده اگر سوالی داشتید می‌توانید با کارشناسان ما در سامانه هوشمند خدمات حقوقی داپکده تماس گرفته و پاسخ خود را دریافت کنید.

فهرست مطلب پنهان

1. خیار رویت و تخلف از وصف

2. خیار رؤیت یا تخلف از شرط

3. اسقاط خیار رؤیت با پرداخت اختلاف قیمت

4. عدم وجود خیار رویت در بیع کلی

5. آیا خیار می گوید از طرف فروشنده نیز قابل اجرا است؟

6. مواد مرتبط با خیار رویت و تخلف از وصف

7. کلام پایانی

خیار رویت و تخلف از وصف

قبل از توضیح در مورد خیار رویت و تخلف از وصف باید گفت که رویتبسیار مشاهده کردید که در مواقعی ماشینی یا کالایی را و یا بطور کلی مالی را به وصف او توسط فروشنده خریده‌اید اما بعد از این‌که مال را مشاهده کردید متوجه می‌گردید که اوصاف مذکور را دارا نمی‌باشد.

دراین‌میان مطابق با ماده ۴۱٠ قانون مدنی شما حق دارید که معامله را فسخ نمایید و یا به همان نحو قبول کنیم.

ماده ۴۱٠ قانون مدنی؛هر گاه کسی مالی را ندیده و آن را فقط به وصف بخرد بعد از دیدن اگر دارای اوصافی که ذکر شده است نباشد مختار میشود که بیع را‌فسخ کند یا به همان نحو که هست قبول نماید.

مثلاً فرض بفرمایید برای خرید ماشین به املاک رفته‌اید و ماشین را می‌بینید و می گویند فلان اوصاف را دارد اما پس از خرید متوجه می‌شوید که چنان نیست و اوصاف مذکور در حین معامله را ندارد در این میان شما حق فسخ معامله را خواهید داشت که به این اختیار فسخ که مطابق با ماده سبق الذکر است خیار رویت و تخلف از وصف می گویند.

ذکر این نکته الزامی است که اگر کسی مالی را ندیده و فقط به وصف آن را خریده است اگر اوصاف را بعد از خرید نداشت می تواند معامله را فسخ کند.

خیار رؤیت یا تخلف از شرط

شاید سوال برایتان پیش بیاید که این خیار رویت آیا می توان از اقسام تخلف از شرط باشد یعنی فسخ با خیار رویت را می توان گفت مصداقی از خیار تخلف از شرط باشد؟

دراین‌میان توجه کنید که در هر فرضی که خریدار به اعتماد رویت سابق قرارداد را منعقد می‌کند و بعد از انعقاد عقد متوجه می‌شود که مال مورد معامله وصف سابق را ندارد قاعدتاً نمی‌توان گفت تخلف از شرط است بلکه به تخلف از وصف ارتباط بیشتری دارد و خیار رویت و تخلف از وصف مطرح می‌گردد.

پس خیار رویت از اقسام خیار تخلف از شرط نمی‌باشد.

اسقاط خیار رؤیت با پرداخت اختلاف قیمت

سوال پیش می‌آید که آیا می‌توان با دادن تفاوت و اختلاف قیمت یا بدل، خیار رویت و تخلف از وصف را ساقط نمود؟

به ضرس قاطع پاسخ منفی است لذا برای طرفین عقد این امکان وجود دارد که بر سر این مسئله تراضی کنند، مثلاً فرض بفرمایید شخصی به نام عماد الدین صدوقی یزدی ملکی را برای تجارت خاصی از شخص دیگری اجاره نموده اما بعد از آن می‌بیند که برای تجارت مذکور مناسب نیست در این‌جا موجر نمی‌تواند بدون تراضی با آقای صدوقی با پرداخت تفاوت قیمت این خیار (خیار رویت ) را ساقط نماید اما آقای صدوقی می تواند یا معامله را فسخ نماید ( به استناد خیار رویت ) و یا با تراضی موجر توافق کنند و اختلاف قیمت را از وی بگیرد که این توافق صحیح است.

عدم وجود خیار رویت در بیع کلی

جالب است بدانید که خیار رویت و تخلف از وصف یادشده در ماده ۴۱٠ قانون مدنی در مورد بیع کلی راه ندارد و صرفاً نادر بر بیع عین معین و یا در حکم عین معین جاری و ساری خواهد بود که در همین راستا ماده ۴۱۴ قانون مدنی عنوان می‌کند؛ در بیع کلی خیار رویت و تخلف از وصف نیست و بایع باید جنسی بدهد که مطابق با اوصاف مقرره بین طرفین باشد.

آیا خیار می گوید از طرف فروشنده نیز قابل اجرا است؟

جالب است بدانید این خیار در شرایطی نیز برای فروشنده جاری خواهد شد و آن هم زمانی است که فروشنده بدون دیدن مبیع آن را با وصف به دیگری بفروشد خیار رویت به وجود می‌آید که ماده ۴۱۱ قانون مدنی مشعر می‌دارد؛اگر بایع مبیع را ندیده ولی مشتری آن را دیده باشد و مبیع غیر اوصافی که ذکر شده است دارا باشد فقط بایع خیار فسخ خواهد داشت.

مفهوم این ماده این است که خیار رویت و تخلف از وصف برای جبران ضرر کسی است که کالایی را ندیده است و به وصف خرید است.

مواد مرتبط با خیار رویت و تخلف از وصف

ماده ۴۱۲ قانون مدنی؛هر گاه مشتری بعضی از مبیع را دیده و بعض دیگر را به وصف یا از روی نمونه خریده باشد و آن بعض مطابق وصف یا نمونه نباشد ‌میتواند تمام مبیع را رد کند یا تمام آنرا قبول نماید.

ماده ۴۱۳ قانون مدنی؛هر گاه یکی از متبایعین مالی را سابقاً دیده و به اعتماد رویت سابق معامله کند و بعد از رویت معلوم شود که مال مزبور اوصاف سابقه را‌ندارد اختیار فسخ خواهد داشت.