خیار غبن به موادری گفته میشود،که عقود به معوض و غیر معوض تقسیم میشود، حال در عقود معوض اگر در هنگام معامله و قرارداد زیانی درنتیجه فاحش و نابرابری بین ارزش آنچه که باید پرداخت کرد یا انجام شود و ارزشی که در برابر آن دریافت می گردد به طرف ناآگاه برسد، اصطلاحاً در اینجا غبن میگویند.
در ادامه این مطلب راجع به غبن و خیار غبن توضیح داده شدهاست.
خیار غبن چیست؟
پس همانطور که در بالا گفته شد اگر در عقد معوض هر یک از متعاملین که در معامله غبن فاحش داشته باشد بعد از اینکه متوجه شد میتواند معامله را فسخ نماید که البته ملاک سنجش این نابرابری فاحش عرف می باشد.
مثال: فرض کنید شما قصد خرید یک نوع زیور آلات طلا را داشتهاید اما فروشنده جنسی غیر از طلا را به جای طلا به شما میفروشند اما شما پول طلا را پرداخت می کنید حال اختلاف قیمت طلا با سایر فلزات آنقدر زیاد است که شما می توانید معامله را فسخ نمایید و به هم بزنید، به این اختیار فسخ خیار غبن می گویند و به فردی که زیاندیده اصل مغبون گفته میشود.
جالب است بدانید در مورد خیار غبن ، خود غبن به سه دسته تقسیم میگردد که هر کدام را توضیح خواهیم داد؛
- غبن جزئی
- غبن فاحش
- غبن افحش
غبن جزئی
منظور از این غبن این است که اهمیت چندانی نداشته باشد مثل اینکه مثلاً ملکی با پنج درصد کمتر یا بیشتر از قیمت روز معامله شده باشد، به این غبن جزئی می گویند.
غبن فاحش
در رابطه با این موضوع باید گفت که اولاً این غبن قابل گذشت نیست و ماده ۴۱۷ قانون مدنی نیز در این خصوص اعلام میدارد که؛غبن در صورتی فاحش است که عرفاً قابل مسامحه نباشد.
اگر به خاطر داشته باشید اصل را بر لزوم قرارداد بود و مدعی غبن فاحش باید فاحش بودن آن را اثبات نماید و ماده ۴۱۹ قانون مدنی نیز باید مدنظر قرار گرفت.
در ماده 419 قانون مدنی گفته شده است که، در تعیین مقدار غبن شرایط معامله نیز باید منظور گردد.
غبن افحش
نوعی غبن وجود دارد که تفاوت قیمت و میزان غبن در محدوده غبن فاحش نیست بلکه اختلاف قیمت چندین برابر می باشد که از نظر عرف متعارف شده که اگر کسی در معاملهای خیار غبن را اسقاط نموده باشد شامل غبن فاحش نمیشود.
معمولاً در قراردادها عنوان میشود که اسقاط خیار غبن فاحش و افحش و یا استفاده و به اعلا درجه آن، به فرضی مثال فردی ملک خود را به شرط اسقاط کلیه خیارات میفروشد اما پس از معامله بعلت جهل به قیمت واقعی متوجه به غبن میشود و آنقدر زیاد است که اگر میدانست معامله نمیکرد مثلا خانه ده میلیون تومانی خود را به مبلغ سه میلیون و دویست هزار تومان، یعنی با شش میلیون و هشتصد هزار تومان غبن فروخته است آیا شرعاً خیار غبن برای فروشنده هست یا خیر ؟
چون اصل خیار غبن ساقط شده، نه فاحش و خارج از متعارف آن، بنابراین خیار غبن فاحش، ثابت است و اطلاق غبن، مربوط به غبن های متعارف است و شامل فاحش و غبن فوق العاده زیاد که نادر است، نیست، یعنی کلمه غبن از آن انصراف دارد.
مطالب مرتبط با موضوع خیار غبن
در باب خیارات انوع مختلفی از خیارات رو داریم که ذیلا هریک را عنوان میکنیم و برای هریک هم مطلب جداگنه ای از باب توضیح وتحلیل در همین سایت قرار داده شده که که با کلیک روی هریک از خیارات میتوانید مطلب آن را مشاهده کنید؛
کلام پایانی
در این مطلب انواع خیار غبن را نام برده ایم و در مورد هر کدام توضیحاتی را داده ایم.
اگر همچنان در مورد این موضع سوالاتی در ذهن خود دارید میتوانید از طریق فرم زیر اطلاعات خود را ارسال کنید تا کارشناسان داپکده با شما تماس بگیرند.
یک پاسخ