ازجمله انواع خیارات می توان به خیار تبعض صفقه اشاره نمود که گاهی در معاملات جاری میگردد و این خیار وقتی جریان پیدا میکند که عقد بیع نسبت به بعض مبیع به جهتی از جهات باطل باشد.
صفقه در لغت به معنای معامله کردن است و تبعض یعنی تجزیه ی معامله است که در ادامه بهتر راجع به آن توضیح خواهیم داد.
در این مقاله قرار است درمورد خیار تبعض صفقه بپردازیم.
خیار تبعض صفقه چیست؟
هنگامی که عقد بیع نسبت به بعض مبیع به جهتی از جهات باطل باشد این خیار برای فروشنده جاری خواهد بود.
اما این خیار برای مشتری نیز جریان پیدا خواهد کرد منتها زمانی که در زمان عقد آگاه از تجزیه آن نباشد به عبارت یعنی کسی که از وضع مبیع باخبر است و بازهم مبادرت به معامله کردن آن میکنند قاعدتاً نباید حق برهم زدن داشته باشد. پس خیار تبعض صفقه زمانی برای مشتری حق فسخ ایجاد خواهد کرد که حین العقد به آن آگاهی نداشته باشد.
به طور کلی منظور از موضع بالا این است که اگر قسمتی از معامله صحیح و درست باشد و بخشی دیگری از لحاظ معامله به لحاظ قانونی دارای مشکل بوده و باطل باشد مشتری یا خریدار حق فسخ معامله را خواهد داشت.
خیار تبعض صفقه در مثال عملی
فرض بفرمایید شخصی فوت کند و ملکی از او بهعنوان ماترک باقی بماند و وراث او هم یک همسر و دو پسر و یک فرزند دختر صغیر و فاقد ولی خاص که قیمومت دختر صغیر نیز با همسر متوفی میباشد.
حال اگر ملک مذکور را وراث مبادرت به فروش و معامله نمایند اما اداره سرپرستی با انجام معامله نسبت به دختر صغیر موافقت نکند در این مورد بیع نسبت به سهم سایر وراث که همسر و دو فرزند پسر هستند صحیح اما نسبت به سهم دختر صغیر باطل خواهد بود.
در اینجا خریدار میتواند به اعتبار باطل شدن معامله نسبت به سهم دختر که همان دختر صغیر است معامله را با سایر فروشندگان فسخ نماید و یا با قبول معامله نسبت به سهم سایر وراث و پذیرش مشارکت با دختر صغیر مبادرت به استرداد ثمن پرداختی اضافی از جهت دختر صغیر نماید به این حق فسخ خیار تبعض صفقه می گویند.
اگر اسقاط کافه خیارات ازجمله خیار تبعض صفقه را در معامله قید کرده باشند تکلیف چیست؟
توجه بفرمایید که اگر کافه خیارات اسقاط گردیده باشد حق فسخ برای خریدار ایجاد نخواهد شد و به ناچار باید با صغیر شریک گردد و در پی آن باید معایب و مشارکت با صغیر را نیز متحمل شود اما چاره چیست؟
در این مورد توجه بفرمایید که حتماً شرط کنید که اگر اداره سرپرستی با انتقال سهم صغیر موافقت نکرد خریدار حق فسخ معامله را خواهد داشت.
ماده ۴۴۳ قانون مدنی در مورد تبعض صفقه
تبعض صفقه وقتی موجب خیار است که مشتری در حین معامله عالم به آن نباشد ولی در هر حال ثمن تقسیط میشود.
کلام پایانی
در این مطلب، مطالب و قوانین مربوط به تبعض صفقه را برایتان توضیح دادیم در صورتی که اگر همچنان سوالاتی در این باره در ذهن دارد میتوانید با کارشناسان داپکده تماس بگیرید.
