وقت احتیاطی یا وقت نظارت، بازه زمانیای است که قاضی بدون حضور طرفین دعوا در دفتر اوقات دادگاه ثبت میکند تا در انتظار نتیجه استعلام، کارشناسی یا تحقیقات محلی، پرونده از گردش کار خارج نشود و همچنان تحت نظارت او باقی بماند.
همچنین حبرگزاری صدا و سیما گزارش میدهد: وقت نظارت یا احتیاطی به معنای برگزاری جلسهای برای بررسی پرونده بدون حضور طرفین دعوا توسط قضات است.
خلاصه مطلب
| نوع وقت | ویژگی اصلی |
|---|---|
| وقت عادی | با حضور یا احضار طرفین دعوا؛ برای رسیدگی معمول پرونده |
| وقت احتیاطی (نظارت) | بدون حضور طرفین؛ برای پیگیری نتیجه استعلام، کارشناسی یا تحقیق محلی |
| وقت خارج از نوبت | برای تسریع در رسیدگی به دعاوی فوری یا دارای اولویت قانونی |
| وقت فوقالعاده | برای صدور رأی قاطع، پس از آمادهشدن پرونده برای اتخاذ تصمیم |
وقت احتیاطی یا وقت نظارت چیست؟
وقت احتیاطی یا وقت نظارت به معنای تعیین بازهای برای رسیدگی به پرونده بدون حضور طرفین دعواست؛ زمانی که قاضی رسیدگیکننده برای اینکه پرونده از روند پیگیری خارج نشود، آن را تا جلسه رسیدگی بعدی مسکوت نگه میدارد. در این بازه، اقدام خاصی درباره پرونده صورت نمیگیرد، اما پرونده همچنان تحت نظارت قاضی است تا او از آخرین وضعیت گردش کار آن مطلع باشد. وقت احتیاطی یا وقت نظارت در دفتر تعیین اوقات دادگاه ثبت میشود و اگر پرونده آماده صدور رأی باشد، قاضی در وقت فوقالعاده رأی قاطع صادر میکند.
وقت احتیاطی در چه مواردی تعیین میشود؟
وقت احتیاطی معمولاً پس از صدور قرارهایی مانند قرار تحقیق و معاینه محلی، قرار ارجاع به کارشناسی، یا مطالبه اسناد و اطلاعات از ادارات دولتی، توسط قاضی تعیین و در دفتر اوقات دادگاه ثبت میشود. به بیان دیگر، این نوع وقت به دلیل نیاز به زمان بیشتر برای نتیجه استعلام یا انجام امری از سوی طرفین دعوا یا یکی از آنان، تعیین میشود.
وقت عادی چیست؟
پس از مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست، ظرف چند روز آینده ابلاغیهای در سامانه ثنا برای شما درج میشود که حاوی تاریخ جلسه رسیدگی است؛ این همان وقت رسیدگی عادی است که به هر یک از اصحاب دعوا یا وکلای آنان ابلاغ میشود و در موعد مقرر، جلسه رسیدگی با حضور یا عدم حضور طرفین یا وکلای آنان تشکیل میشود.
سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی (ثنا) از سال 1395 راهاندازی شده و به گفته دستگاه قضایی، هدف آن کاهش مراجعات حضوری، تسریع در روند ابلاغ و افزایش دسترسی مردم به اطلاعات پروندههای خود بوده است؛ پیش از راهاندازی این سامانه، ناموفقبودن مکرر مأموران در تحویل حضوری اخطاریه به اطاله دادرسی دامن میزد.
تفاوت وقت عادی با وقت احتیاطی یا وقت نظارت
وقتی جلسه رسیدگی دادگاه با حضور اصحاب دعوا (یا عدم حضور آنان) یا با حضور وکلای ایشان تشکیل شده و به ماهیت دعوا رسیدگی میشود، وقت عادی گفته میشود؛ در حالی که وقت احتیاطی بدون حضور طرفین و صرفاً برای اینکه قاضی از گردش کار پرونده مطلع باشد، تعیین میشود.
انواع وقت دادرسی
وقت دادرسی بهطور کلی به سه دسته تقسیم میشود و قاضی با توجه به شرایط پرونده، دستور مقتضی درباره تعیین نوع وقت صادر میکند:
- وقت عادی: برای رسیدگی معمول با حضور یا احضار طرفین.
- وقت خارج از نوبت: برای تسریع در رسیدگی به دعاوی که قانون یا ماهیت پرونده، فوریت آن را ایجاب میکند.
- وقت فوقالعاده: برای صدور رأی قاطع، پس از آنکه پرونده آماده اتخاذ تصمیم نهایی شد.
وقت خارج از نوبت چیست؟
گاهی برای تسریع در روند رسیدگی و رسیدن سریعتر به نتیجه پرونده، قانونگذار به قاضی اختیار داده تا وقت خارج از نوبت تعیین کند. برای نمونه، به استناد ماده 177 قانون آیین دادرسی مدنی، به دعاوی تصرف عدوانی، ممانعت و مزاحمت از حق، بدون رعایت تشریفات رسیدگی عادی و خارج از نوبت رسیدگی میشود.
- رسیدگی به تصفیه امور ورشکسته نیز خارج از نوبت انجام میشود.
- هرگاه تجدیدنظرخواه یا فرجامخواه، مدعی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی دعوای ضرر و زیان ناشی از جرم شود، دادگاه صادرکننده رأی نخستین به این ادعا خارج از نوبت رسیدگی میکند.
جمعبندی
آگاهی از نوع وقت تعیینشده برای پرونده، به شما کمک میکند انتظار درستی از زمانبندی رسیدگی داشته باشید. اگر پرونده شما مربوط به تعیین تکلیف بدهی یا محکومیت مالی است، مطالعه مقاله نیز میتواند مفید باشد.
