قرارداد لیسانس چست و نحوه تنظیم قرارداد لیسانس

قرارداد لیسانس به قراردادی گفته می شود، که امتیاز دهنده تنها حق استفاده و امتیاز از مالکیت های فکری خود را در قبال اخذ مبلغی به شخص یا اشخاص دیگر واگذار می نماید. به عنوان مثال شما یک شرکت تولید لباس جهت تولید کردن لباس های خود می تواند با برند فرانسوی شنل وارد مذاکره شود و حق استفاده از لوگو این برند را جهت درج در پوشاک تولیدی خود خریداری نماید.

قرارداد لیسانس چیست؟

قرارداد لیسانس یکی از اقسام قراردادهای خصوصی است که فی مابین اشخاص براساس ماده 10 قانون مدنی منعقد می شود. در این قرارداد مالکیت فکری علامت تجاری یا اختراع ثبت شده به گیرنده امتیاز منتقل نمی شود، بلکه تنها حق استفاده از آن مالکیت فکری به ایشان اعطاء می شود. به عنوان مثال فردی اختراعی تولید و به نام خود ثبت کرده است، اما به دلیل مشکلات مالی و دیگر مسائل مرتبط، امکان تولید محصولی خود را ندارد، می تواند حقوق مربوط به اختراع خود را به گیرنده امتیاز واگذار نماید.

فرض کنید، فردی تلفن هوشمندی اختراع کرده است که دیگر نیازی به وارد کردن پوکه سیم کارت به داخل تلفن نمی باشد، بلکه بواسطه وارد کردن یک سری اطلاعاتی می توان با آن تلفن تماس برقرار کرد. حال این مخترع به دلیل عدم امکانات کافی و مالی قادر به تولید اختراع خود نمی باشد، به همین امتیاز تولید و ساخت این اختراع خود را با دریافت مبلغی به گیرنده امتیاز واگذار می نماید.

موضوع قرارداد لیسانس چیست؟

موضوع قرارداد لیسانس می تواند حق مالکیت اختراع، علامت تجاری، اسرار تجاری، نشان جغرافیایی، مدارهای یکپارچه الکترونیکی، گونه‌ های گیاهی جدید و طرح صنعتی باشد. حال سوالی که در این خصوص مطرح می شود، این است که آیا با توجه به آنکه موضوع قرارداد لیسانس وجود خارجی ندارد، این قرارداد دارای اعتبار است؟ و اگر دارای اعتبار محسوب می شود در زمره کدام عقود قانون مدنی محسوب می شود؟

هر قراردادی که فی مابین اشخاص منعقد می شود، در صورتیکه مخالف صریح قانون نباشند، صحیح است. فلذا به استناد ماده 10 قانونی مدنی، قرارداد لیسانس دارای اعتبار است. اما در پاسخ سوال دوم باید گفت این قرارداد، نوعی عقد عهدی به نظر می رسد، زیرا واگذار کننده (مالک) حق مالکیت فکری تعهدی می کند، که حق استفاده از مالکیت فکری خود را به گیرنده امتیاز واگذار نماید. به همین سبب به نظر می رسد این قرارداد نوعی عقد عهدی می باشد.

انواع قرارداد لیسانس

قرارداد لیسانس با توجه به مطالبی که گفته شد، لیسانس دهنده (مالکیت فکری متعلق به او می باشد) اجازه استفاده از امتیاز مالکیت فکری خود را به لیسانس گیرنده در ازای مبلغی که مورد توافق طرفین می باشد، واگذار می نماید. شایان ذکر است، این واگذاری حق مالکیت که بواسطه قرارداد لیسانس انجام می شود، تحت شرایط مختلفی انجام می شود، که منجر به پدید آمدن انواع قرارداد لیسانس به شرح ذیل می شود.

قرارداد لیسانس انحصاری

هنگامی که لیسانس دهنده می خواهد، امتیاز مالکیت فکری خود را به گیرنده امتیاز واگذار نماید، در صورتیکه می خواهد، گیرنده امتیاز تنها شخصی باشد، که از این امتیاز استفاده می نماید و خود لیسانس دهنده نمی خواهد از امتیاز خود استفاده نماید، اقدام به انعقاد این نوع از قرارداد لیسانس با گیرنده امتیاز می نماید. شایان ذکر است در تمامی انواع قرارداد لیسانس مالکیت فکری برای واگذار کننده امتیاز محفوظ می ماند.

قرارداد لیسانس غیر انحصاری

در این قرارداد برخلاف قرارداد لیسانس انحصاری که لیسانس دهنده امتیاز مالکیت فکری خود را به لیسانس گیرنده واگذار می نماید. علاوه بر آنکه حق فعالیت در خصوص همان امتیاز واگذار شده برای وی باقی می ماند، بلکه می تواند امتیاز مالکیت فکری خود را به اشخاص دیگر نیز واگذار نماید. فلذا این منجر به بروز رقابت در آینده برای لیسانس گیرنده می شود. زیرا اگر هر دو محدود به یک قلمرو جغرافیایی باشند، بدون شک این واقعه به وقوع می پیوند.

قرارداد لیسانس اجباری

گاهی اوقات بنا به دلایلی بدون آنکه اجازه دارنده مالکیت فکری اخذ شود، یک نظام صلاحیتدار ملی به شخص متقاضی این امتیاز را واگذار نماید، تا آن شخص بتواند از این امتیاز استفاده نماید. شاید با یک نگاه به این مسئله با خود بگویید، این امر باعث تضییع حق دارنده امتیاز نمی شود؟!

در پاسخ باید گفت، خیر زیرا گاهی اوقات منافع عموم به منافع یک فرد ارجحیت پیدا می کند و هدف از انجام این امر، برقراری تعادلی بین حقوق انحصاری دارندگان حق مالکیت فکری با مصرف کنندگان می باشد.

قرارداد لیسانس انفرادی

هنگامی که شخص اختراع خود، علامت یا اسرار تجاری، طرح صنعتی و سایر مواردی که پیش تر بیان شد را به ثبت می رساند و مالکیت فکری آن را دریافت می نماید و شخص دیگری امکان ثبت مجدد آن طرح را ندارد، به عبارت دیگر تنها رقیب دارند مالکیت فکری خود شخص می باشد، را قرارداد لیسانس انفرادی می گویند. در این قرارداد طرفین شخص دارنده و مرجع ذی صلاح ثبت طرح مالکیت فکری قلمداد می شوند.

تعهدات طرفین در قرارداد لیسانس

در هر قرارداد هریک از طرفین دارای یک سری تعهداتی می باشند. فلذا در قرارداد لیسانس با توجه به آنکه هدف واگذاری امتیاز به شخص دیگری بدون انتقال مالکیت می باشد، فلذا دارنده امتیاز متعهد می شود، حق استفاده از امتیاز را به گیرنده امتیاز دهد و گیرنده امتیاز نیز با توجه به اجازه و توافقی که در قرارداد تعیین شده است، حق استفاده از امتیاز اهدا شده را دارد. شایان ذکر است، که باید گفت اصولا تعهدات طرفین در این قرارداد، بستگی به نوع قرارداد منعقد شده فی مابین طرفین دارد.

نحوه تنظیم قرارداد لیسانس

قرارداد لیسانس با توجه به آنکه یکی از مهمترین قراردادهای تجاری می باشد، فلذا تنظیم این قرارداد نیاز به یک وکیل مجرب و حرفه ای در حوزه قرارداد نویسی دارد، تا با مهارت خود اقدام به تنظیم این قرارداد نماید، زیرا اگر این قرارداد مطابق قوانین مدون کشور تنظیم نشده باشد یا آنکه شروطی که باید در قرارداد تصریح شده باشد، ذکر نشده باشد، علاوه بر آنکه به اعتبار قرارداد لطمه وارد می سازد، بلکه مشکلاتی را در آینده برای طرفین قرارداد ایجاد می نماید.

به عنوان مثال اگر در قرارداد لیسانس به انحصاری یا غیر انحصاری بودن آن اشاره نشده باشد، منجر به بروز اختلاف فی مابین طرفین می شود، از این رو تنظیم قرارداد توسط اشخاصی که فاقد دانش حقوقی هستند، امری بسیار دشوار می باشد، به همین سبب اگر می خواهید در آینده درگیر چنین مشکلاتی نشوید یا اعتبار قرارداد شما دارای مشکل نشود، باید تنظیم قرارداد خود را به یک وکیل مجرب و کار کشته بسپارید.