نفقه اقارب چیست؟!

در مطلب نفقه چیست؟ به طور کلی به موضوع نفقه پرداخته ایم که با کلیک روی آن میتوانید به آن مراجعه کنید اما در این مطلب به پرسش هایی درباره نفقه اقارب مانند: نفقه اقارب چیست؟ نفقه ارقاب یعنی چه؟ و نکاتی درباره این نوع نفقه میپردازیم.

درباره موضوع نفقه اقارب باید این را بدانیم که در قانون مدنی، در مورد نفقه تعریفی نیامده‌ است و صرفاً در ماده ۱۲۰۴ این قانون به مصادیق آن اشاره شده‌ است، از همین رو قرار است در مطلب تعریف این نوع نفقه، مصادیق آن، چگونگی مطالبه نفقه اقارب و دیگر مسائل مرتبط به تحلیل و بررسی بپردازیم.

نفقه اقارب چیست؟

همان‌طور که می‌دانیم نفقه به معنای خرج و پرداخت هزینه‌های ضروری و مایحتاج زندگی است؛ اقارب نیز از لحاظ لغوی یعنی کسانی که به شخصی دیگر منصوب باشند، گاهی ممکن است با توجه به ضروریات و مقتضیات، شرایط خاصی ایجاد شود که برخی از اقوام ملزم می‌شوند تا به یکدیگر نفقه بپردازند؛ لذا به‌طورکلی الزامی در این مورد وجود ندارد مگر در شرایطی که ذیلاً به آن پرداخته شده است.

• نسب و عمودی بودن قرابت
• فقر و ناتوانی مالی دریافت‌کننده
• تمکن و استطاعت مالی پرداخت کننده نفقه

نسب و عمودی بودن قرابت

منظور از این رابطه فامیلی می تواند صعودی مانند پدر و پدربزرگ یا نزولی مثل فرزند و نوه و نتیجه باشد، فرقی نمی‌کند که در این قرابت واسطه‌ای باشد یا خیر (مثل الزام پرداخت نفقه بین جد و نوه)

 به‌علاوه به این نکته توجه کنید که خویشاوندانی که از هم متولد نشدند مثل خواهر و برادر یا خاله و خواهرزاده یا عمو و برادرزاده، قانوناً ملزم به انفاق به یکدیگر نیستند پس در مورد نفقه اقارب، توجه به این موضوع که این نفقه شامل آن دسته از خویشاوندانی که چه بی واسطه و چه با واسطه از همدیگر متولد شده باشند، حائز اهمیت است.

فقر و ناتوانی مالی دریافت‌کننده

برحسب قانون، کسی را مستحق نفقه می‌دانیم که ندار باشد و نتواند به وسیله اشتغال به شغل مناسب شأن خود، وسایل معیشت خود را فراهم کنند. پس نتیجه می‌گیریم که دریافت کننده نفقه ای مستحق نفقه اقارب خواهد بود که نیاز مالی داشته و این نیاز را نتواند از طریق شغلی که مناسب اوست رفع کند به این منظور که توانایی کارکردن را نداشته باشد.

تمکن و استطاعت مالی پرداخت کننده نفقه

برحسب قانون آن کسی که ملزم به دادن نفقه است باید تمکن مالی داشته باشد، یعنی بدون مضیقه مالی بتواند نفقه نیز بپردازد که برای این امر باید وضع زندگی شخصی او در جامعه مدنظر قرار بگیرد.

پس این داشتن تمکن مالی نیز یکی دیگر از شروطی است که برای پرداخت نفقه اقارب بایستی وجود داشته باشد.

نکته‌ دیگری که باید توجه کنید این است که اگر کسی ثروتی مازاد بر مخارجش داشته باشد اما دینی نیز برای پرداخت داشته باشد (یعنی مدیون کسی دیگر باشد) الزام به انفاق به اقارب منتفی است، همچنین که اگر کسی دارییش فقط کفاف خرجی خودش را بدهد الزام پرداخت نفقه اقارب ملغی می گردد .

رویه مطالبه نفقه اقارب

جهت اقدام به درخواست نفقه ابتدا با مدرک اثبات ذی‌نفع بودن مانند شناسنامه، سند ازدواج به دفاتر خدمات الکترونیک قضائی مراجعه نموده و پس از ثبت دادخواست، حال یا به طرفیت زوج یا اشخاصی که نفقه برعهده آن ها طبق قانون می باشد.

بعد از آن جلسه رسیدگی توسط دادگاه صالح به رسیدگی تشکیل و پس از احراز رابطه نسبی با خواهان و عدم پرداخت توسط نام‌برده ، وی محکوم به پرداخت نفقه طبق قوانین مندرج می‌گردد.

هزینه دادخواست نفقه اقارب

از آنجا که دعاوی خانواده غیرمالی می باشد، هزینه‌های دادخواست نفقه معمولاً بین 200 الی 300 هزار تومان پیش بینی می‌گردد، لذا هزینه نمونه دادخواست مطالبه نفقه از جد پدری نیز تقریبا به همین میزان میباشد

نفقه فرزندان

حالا که فهمیدیم نفقه اقارب چیست باید درباره حضانت فرزندان هم بدانیم؛ حضانت فرزند مشترک، چه پسر و چه دختر تا ۷ سالگی با مادر می باشد، ولی در رابطه با نفقه، نفقه پسر تا سن بلوغ و دختر تا زمان ازدواج بر عهده پدر می باشد که قانوناً دادگاه با توجه به تمکن مالی پدر و شرایط سنی و تحصیلی و شرایط خاص فرزندان مقدار آن را تعیین می نماید.

نحوه مطالبه نفقه فرزند

با در دست داشتن سند ازدواج و مدارک شناسایی به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و پس از ثبت دادخواست و تعیین وقت رسیدگی در جلسه رسیدگی شرکت نمایید. با توجه به ادله و مدارک شناسایی که اعلام و ارائه شده، پدر محکوم به پرداخت نفقه به فرزند خود خواهد شد، هرچند هم که حضانت با او نباشد.

اما در صورت فوت زوج نفقه فرزندان بر عهده جد پدری خواهد بود که می توان دادخواست علیه او مطرح و درخواست نفقه فرزند مشترک را از جد پدری مطالبه نمود. ضمناً توجه داشته باشید که نمی‌توان درخواست نفقه معوقه فرزندان را تقاضا نمود بلکه نفقه معوقه صرفاً مختص و منحصر به زوجه است.

جالب است بدانید که در صورت ازدواج دختر نفقه برعهده همسر او بوده و پدر ملزم به پرداخت نفقه نمی‌باشد. در صورت عدم پرداخت نفقه فرزند تمامی توسط پدر، تمامی نفقه ها به صورت دین برعهده پدر قرار خواهد گرفت که باید دین خود را ادا نماید یا به عبارتی بپردازد.

شایان ذکر است ضمانت پرداخت نفقه اقارب به دوصورت حقوقی و کیفری میباشد، فلذا اشخاصی که پرداخت کننده نفقه هستند از انجام تکلیف خود خوداری نمایند در وهله اول اموال و سپس برای آنها حبس در پی دارد

کلام پایانی

آنچه که مورد بحث بود در این مقاله این بود که نفقه اقارب چیست و در چه مواقعی و چه شرایطی نفقه به اقارب تعلق میگیرد؛ در ادامه نیز به بحث نفقه فرزندان پرداخته شد که متوجه شدیم نفقه فرزند پسر تا سن بلوغ و دختر تا زمان ازدواج با پدر است، حتی اگر حضانت با پدر نباشد. در صورتی که همچنان سوالی در مورد نفقه اقارب دارید و پاسخ آن را پیدا نکردید، میتوانید از طریق فرم زیر اطلاعات تماس خود را ارسال کنید، تا کارشناسان داپکده با شما تماس بگیرند.