برای حفظ شان و کرامت کارمندان دولت و پاسداری از زحمات آنان، قانونگذار توهین به کارمندان دولتی را تحت عنوان مجازات توهین به کارمندان دولت، جرم انگاری نموده است، در حقیقت حفظ کرامت انسانی و حیثیت افراد در جامعه، امری بسیار مهم میباشد، و در جهت برقراری و حفظ نظم و سلامت رفتاری در جامعه، بحث توهین و هتک حرمت به اشخاص، مطرح میگردد، که در دو حالت توهین ساده و توهین مشدد مورد توجه قانون بوده و مجازات های خاص خود را دارد.
ما قصد داریم در این مقاله، به مجازات توهین به کارمندان دولت، شرایط محقق شدن جرم توهین به کارمندان دولت و نحوه شکایت از جرم توهین به کارمندان دولت و همچنین نیز در آخر، به موارد قانونی در رابطه با انواع جرم توهین، بپردازیم.
مجازات توهین به کارمندان دولت
در باب مجازات توهین به کارمندان دولتی باید گفت که قانونگذار برای اینکه حریم کارمندان دولت حفظ گردد و به آنها بی احترامی نشود به طور مخصوص ماده 609 قانون مجازات اسلامی را در نظر گرفته است،.طبق این ماده مذکور، اگر کسی به کارمندان دولتی توهین نماید، علاوه بر جزای نقدی و شلاق، به مجازات حبس نیز محکوم خواهد گردید.
برای اینکه بحث مجازات توهین به کارمندان دولت را بهتر متوجه شویم، ابتدا باید توهین و انواع آن را توضیح دهیم.
تعریف توهین
توهین در لغت به معنای خوار و خفیف کردن، سست نمودن، آمده است، و در اصطلاح حقوقی: هر گفتار و عملی که به شخصیت و حیثیت طرف مقابل لطمه و خدشه وارد نماید، توهین میگویند، توهین ممکن است علاوه بر لفظ، به وسیله رفتار و نوشتن و یا تصویر و یا حتی اشاره نیز واقع گردد.
انواع توهین:
توهین به توهین حدی و توهین تعزیری تقسیم میشود،
توهین به پیامبر و یا هر یک از انبیا الهی دیگر، و ائمه معصومین علیهم السلام و حضرت زهرا سلام الله علیها، توهین حدی محسوب میگردد که مجازات آن اعدام می باشد.
توهین تعزیری خود نیز، به توهین ساده و توهین مشدد، تقسیم میشود.
ماده 608 قانون مجازات اسلامی به توهین ساده پرداخته و توهین ساده را اینگونه تعریف میکند، هر گونه رفتار و عملی که موجب از بین رفتن حیثیت یک انسان گردیده و به او لطمه وارد کند، در غالب توهین ساده قرار میگیرد، که مجازات آن، جزای نقدی درجه شش { 20 میلیون تا 80 میلیون تومان }میباشد.
قانونگذار در ماده 609 قانون مجازات اسلامی به طور اختصاصی، توهین مشدد را بیان مینماید،
هر کس به روسای سه قوه، معاونان رییس جمهور، وزرا، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، نمایندگان مجلس خبرگان، اعضای شورای نگهبان، قضات، اعضای دیوان محاسبات ،کارکنان وزارتخانه ها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداری ها، توهین نماید، به 45روز تا 3ماه حبس و یا تا 74 ضربه شلاق و یا شش میلیون و ششصد هزار ریال تا هشتاد و دو میلیون و پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم میگردد. باید این نکته را خاطر نشان کرد که تمام جرایم حبس زیر سه ماه تبدیل به جرایم نقدی میشوند.
شایان ذکر است، از آن جهت که توهین شونده، دارای جایگاه و مقام بالایی میباشد، فلذا توهین به چنین اشخاصی، توهین مشدد نامگذاری شده و از مجازات سنگین و شدید تری برخوردار شده است.
برای اطلاع بیشتر با انواع توهین اینجا کلیک نمایید.
توضیح ماده 609 قانون مجازات اسلامی
هر کسی با توجه به سمت یکی از روسای سه قوه و یا معاونان رییس جمهور یا وزرا و یا یکی از نمایندگان مجلس شورا اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه ها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداری ها در حال انجام وظیفه یا به سبب آن، توهین نماید،
به 45 روز تا 3ماه حبس و یا تا 74 ضربه شلاق و یا شش میلیون و ششصد هزار ریال تا هشتاد و دو میلیون و پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم میشود.
- جمله {با توجه به سمت} یعنی اینکه توهین کننده، نسبت به سمت و جایگاه اجتماعی کارمند، اطلاع و آگاهی داشته باشد، در واقع مرتکب باید، با توجه به کارمند بودن طرف مقابل، به او توهین نماید، ولیکن دانستن سمت و پست دقیق کارمند، لازم نیست، صرف اینکه بداند به کارمند دولت توهین مینماید، کفایت میکند.
- موارد ذکر شده در این ماده به نظر حصری آمده و توهین به غیر موارد مذکور در ماده مانند: وکیل، مشمول مجازات این ماده نمیگردد.
- فرقی بین رابطه استخدامی کارمندان با دولت نیست، و تنها چیزی که در این میان اهمیت دارد، اولا وجود رابطه استخدامی میباشد، {رابطه استخدامی میتواند به نحو رسمی، پیمانی و یا قراردادی باشد.} و ثانیا استخدام در یکی از سازمان و ارگان های دولتی باشد{ خصوصی نباشد} چیزی که مورد اهمیت قانونگذار در این ماده قرار گرفته، این است که شخص توهین شونده، کارمند دولت به حساب بیاید. لازم است بدانید که توهین به کارمندان ادارات و شرکت های خصوصی، شامل ماده 609 قانون مذکور نمیگردد و این موارد، بسته به نوع آن، در زمره توهین عادی قرار خواهد گرفت.
- بر اساس قانون، توهین به کارمندان دولت در صورتی که کارمند در محل کار خود حضور داشته و در حال انجام وظیفه باشد، و یا اگر در محل کار حضور ندارد، توهین به سبب شغل و کار وی بوده باشد، و یا اینکه کارمند در حال ماموریت باشد، توهین مشدد محسوب میگردد،
در غیر این موارد، توهین به کارمند دولت در غالب توهین عادی و ساده مطرح خواهد شد، به عنوان مثال: اگر بین کارمند و همسایه او، درگیر لفظی به وجود آید و همسایه او به کارمند توهین کند، این توهین، توهین عادی محسوب میگردد.
لازم به ذکر است که، باید شخص توهین کننده، آگاه به سمت شخص توهین شونده، باشد، یعنی از روی علم و آگاهی و با توجه به سمت توهین شونده، توهین را انجام دهد،
شرایط محقق شدن جرم توهین به کارمندان دولت
با توجه به اینکه هر جرمی برای محقق شدن نیازمند وجود عناصری میباشد، جرم توهین به کارمندان دولت، نیز از این قاعده مستثنی نبوده و برای اینکه جرم توهین به کارمندان دولت شکل بگیرد باید عناصر این جرم وجود داشته باشد که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.
رفتار یا گفتار باید موهن{توهین آمیز} باشد. رفتار و گفتار خلاف ادب توهین محسوب نمیشود.
توهین باید به صورت معین و مشخص باشد، اگر به صورت کلی به همه کارمندان توهین نماید توهین محقق نشده است.
توهین شونده، باید زنده باشد. توهین به اموات، توهین محسوب نمیشود، مگر در صورتی که توهین به مردگان، توهین به افراد زنده تلقی گردد.
توهین باید به صورت صریح یا ظاهر باشد. اگر لفظ توهین، مبهم یا مجمل باشد، توهین صورت نمیگیرد.
توهین کننده با قصد و از روی علم و آگاهی توهین را انجام دهد. اگر نداند الفاظی که به کار برده توهین آمیز بوده، یا بی اختیار این الفاظ بر زبانش جاری شود، توهین حاصل نمیگردد.
نحوه شکایت از جرم توهین به کارمندان دولت
از آنجایی که طبق قانون کاهش مجازات، جنبه عمومی این جرم برداشته شد، و فقط جنبه خصوصی این جرم باقی مانده است، در صورت توهین به کارمند دولت، شخص کارمند باید برای شکایت از جرم محقق شده، به صورت شخصی اقدام نماید،
فلذا برای شکایت از جرم توهین به کارمندان دولت، ابتدا باید به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرده و شکواییه توهین به کارمند دولت را ثبت نمود، بعد از ثبت، این شکایت توسط دفاتر خدمات قضایی، به دادسرا محل وقوع جرم ارسال میگردد،
در آنجا، جرم مورد بررسی و پیگیری قرار میگیرد، بعد از تکمیل شدن تحقیقات در دادسرا، اگر شخص، مجرم شناخته شود، دادسرا قرار جلب به دادرسی صادر کرده و پرونده با صدور کیفر خواست، به دادگاه کیفری 2ارجاع داده میشود و در آنجا به پرونده رسیدگی و حکم مقتضی صادر میگردد.
موارد قانونی مرتبط با جرم توهین
مجازات توهین به رهبر
براساس ماده514 قانون مجازات اسلامی، هر کس به امام خمینی رحمه الله علیه و مقام معظم رهبری به نحوی از انحا اهانت نماید به حبس از 6ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.
سب نبی چیست؟
262 قانون مجازات اسلام دشنام دادن یا قذف پیامبر و یا هریک از انبیا الهی را ساب النبی میگویند، که حکم آن اعدام است. دشنام یا قذف ائمه معصومین علیهم السلام و حضرت زهرا سلام الله علیها، در حکم سب النبی می باشد.
مجازات توهین به مقدسات
ماده 513 قانون مجازات اسلامی، هر کس به مقدسات اسلام و یا هر یک از انبیا الهی یا ائمه یا حضرت زهرا، اهانت نماید اگر مشمول حکم ساب النبی باشد، اعدام میشود و در غیر این صورت به حبس از 1 تا 5 سال محکوم میگردد.
مجازات توهین به زنان و کودکان در اماکن عمومی و معابر
ماده 619قانون مجازات اسلامی، هر کس در اماکن عمومی یا معابر، متعرض یا مزاحم اطفال یا زنان شود، یا با الفاظ و حرکات مخالف شوون و حیثیت به آنان توهین نماید ، به حبس از دو تا شش ماه و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
مجازات توهین از طریق شعر
ماده 700 قانون مجازات اسلامی، هر کس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی، کسی را هجو کند و یا هجویه را منتشر نماید، به حبس از پانزده روز تا سه ماه محکوم میشود.
