بیمه بازنشستگی بعد از فوت

ازجمله موضوعات مهم، بحث بیمه بازنشستگی می‌باشد و اکثراً می‌پرسند که بیمه بازنشستگی بعد از فوت چگونه محاسبه می شود؟ یا آیا اصلاً بیمه بازنشستگی بعد از فوت به بازماندگان به ارث می‌رسد یا خیر؟

جالب است بدانید که از جمله مزایای بیمه تامین اجتماعی این است که نه‌تنها خود فرد از امتیازات بیمه استفاده می کند، بلکه افراد تحت تکفل او نیز از این امتیازات برخوردار خواهند بود و جالب‌تر این‌که این امتیازات نه ‌تنها در زمان حیات بیمه‌شده اصلی جاری است بلکه بعد از فوت او نیز بازماندگان وی می‌توانند از آن مستفیض گردند لذا این امر مستلزم وجود شرایطی است که باید افراد واجد آن ها باشند. در این مقاله قرار است راجع به تکلیف بیمه بازنشستگی بعد از فوت به بحث و گفتگو بپردازیم.

بیمه بازنشستگی بعد از فوت

برای این‌که به سرنوشت بیمه بازنشستگی و حقوق مستمری بعد از فوت پی ببریم باید به قانون بیمه تامین اجتماعی  نگاهی بیندازیم.

در مواد این قانون، ماده ۸۱ عنوان می‌کند که چه افرادی بعد از فوت فرد بیمه شده واجد شرایطی اند که می‌توانند حقوق مستمری و یا همان حقوق بازنشستگی وی را استفاده نمایند.

ماده ۸۱ قانون بیمه تأمین اجتماعی میگوید: « بازماندگان واجد شرایط متوفی که استحقاق دریافت ‌مستمری را خواهند داشت عبارتند از:

• عیال دائم بیمه‌ شده متوفی مادام که شوهر اختیار نکرده است.

تبصره:‌ همسران بیمه‌ شدگان متوفی که شوهر اختیار نموده‌اند(عقد دائم ) در صورت فوت شوهر دوم، توسط تامین اجتماعی مجدداً به آنها مستمری پرداخت خواهد شد.

بار مالی ناشی از این تبصره‌ از محل سه درصد (۳% ) کمک دولت به بیمه‌ شدگان تامین خواهد شد. آئین‌نامه اجرائی این قانون ظرف مدت دو ماه توسط سازمان‌ تامین اجتماعی پیشنهاد و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

• فرزندان متوفی در صورتی که سن آنان کمتر از هجده سال‌ تمام باشد و یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته باشند یا به‌ علت بیماری یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ این قانون قادر به کار نباشند.
• پدر و مادر متوفی در صورتی که اولاً تحت تکفل او بوده‌ و ثانیاً سن پدر از شصت سال و سن مادر از پنجاه و پنج سال‌ بیشتر باشد و یا آنکه به تشخیص کمیسیون پزشکی موضوع‌ ماده ۹۱ این قانون از کارافتاده باشند و در هر حال مستمری ‌از سازمان دریافت ندارند.

جهت کسب اطلاع از «بیمه کارگری» کلیک نمایید.

آیا بازماندگان فرد بیمه‌شده زن می‌توانند از مستمری او استفاده نمایند؟

از جمله موضوعاتی که در مورد بیمه بازنشستگی بعد از فوت مطرح می شود این مطلب است که، آیا بازماندگان فرد بیمه‌شده زن می‌توانند از مستمری او استفاده نمایند؟

پاسخ به این سوال تصریحاً در ماده ۲۸ قانون بیمه تامین اجتماعی وجود دارد و گفته شده که بازماندگان بیمه‌شده زن تحت شرایطی می‌توانند از مستمری او استفاده نمایند که شرایط آن ازجمله موارد ذیل است.

ماده ۸۲ قانون بیمه تامین اجتماعی میگوید: «بازماندگان بیمه شده زن با شرایط زیر از مستمری‌ استفاده خواهند کرد:

شوهر مشروط بر اینکه اولاً تحت تکفل زن بوده ثانیاً سن ‌او از شصت سال بیشتر باشد یا طبق نظر کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ این قانون از کارافتاده بوده و در هر حال مستمری‌ از سازمان دریافت نکند.

فرزندان در چه صورت میتوانند از مستمری پدر خود استفاده کنند؟

برای استفاده از بیمه بازنشستگی باید پدر آنها در قید حیات نبوده یا واجد شرایط مذکور در بنداول این ماده باشد و از مستمری دیگری استفاده نکند.

سن آنها کمتر از هجده سال تمام باشد و یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته باشند تا پایان تحصیل و یا به علت بیماری‌ یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ این‌قانون قادر به کار نباشند.

پدر و مادر در صورتی که اولاً تحت تکفل او بوده ثانیاً سن پدر از شصت سال و سن مادر از پنجاه و پنج سال تجاوز کرده باشد و یا آنکه به تشخیص کمیسیون پزشکی موضوع ماده‌۹۱ این قانون از کارافتاده باشند و در هر حال مستمری از سازمان دریافت ندارد. شوهر مشروط بر اینکه اولاً تحت تکفل زن بوده ثانیاً سن‌او از شصت سال متجاوز باشد یا طبق نظر کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ این قانون از کارافتاده بوده و در هر حال مستمری ‌از سازمان دریافت نکند.

درچه صورت نوه می‌تواند از مستمری پدربزرگ خود بعد از فوتشان استفاده نماید؟

شاید عده‌ای زیادی از افراد سوال های درباره گرفتن حقوق پدربزرگ در ذهن داشته باشند که آیا نوه می‌توانند از مستمری پدربزرگ بهره‌مند شود ؟

برای پاسخ به این سوال باید عنوان کرد که بله چنین امری امکان‌پذیر است اما در مواردی خاص، اولاً باید پدر و مادر آن نوه فوت شده باشند و هیچ درآمدی و بیمه‌پردازی نیز نداشته باشد آنگاه می‌تواند به دیوان عدالت اداری مراجعه کند و درخواست خود را مبنی بر استفاده از مستمری پدربزرگ مطرح نماید، چنانچه رأی دیوان را بگیرد می‌تواند هم از حقوق مستمری و هم از تسهیلات صندوق تأمین اجتماعی بهره‌مند شود.

معمولا در این حالت نوه اناث بیشتر میتوانند از خدمات مستمری بازنستگی پدر بزرگ خود بعد فوت استفاده نمایند، لکن برای درک این موضوع ابتدا بایستی پرداخت که نوه اناث یعنی چی؟ نه اناث به معنای نوه دختر است و باتوجه به اینکه با بانوان تا زمان ازدواج میتواند از مستمری استفاده نمایند چنانچه نوادگان از دارای پدر، مادر یا سرپرستی نباشن دمیتواند با مراجعه به سازمان و بروزرسانی افراد تحت تکفل بیمه تامین اجتماعی نسبت به دریافت مستمری پدر برزگ اقدام نماید

تحت کفالت پدربزرگ یعنی چه؟ کفالت یعنی برعهده گرفتن مسئولیت که از جانب قانون و یا با توافق افراد ایجاد شده است، فلذا افراد محجوری که نیاز به سرپرست و قیم دارند تحت قیمومت پدر برزگ و یا هر یک از افراد ذی صلاح برای نگهداری قرار میگیرند که این افراد موظف به تامین نیاز ها و کنترل اموال و دارای های فرد صغیر میباشد

شرط استفاده فرزند دختر از حقوق بازنشستگی بعد از فوت پدر و مادر

پس از فوت بازنشسته یا فردی که بر اساس قانون، بازماندگانش مشمول دریافت مستمری بازماندگان هستند، وراث وی می‌توانند برای برقراری مستمری مذکور اقدام کنند.

طبق ماده 86 (قانون استخدام کشوری)، وراث قانونی متوفی، عبارتند از: (فرزندان و زوج یا زوجه دائمی و مادر و پدری که در کفالت متوفی بوده‌اند و همچنین نوادگانی ‌که پدر و مادرشان فوت شده و در کفالت متوفی می‌باشند.)

بنابراین شرایط برگشت به بیمه پدر، خانمی که پدر یا شوهرش را از دست داده باشد، مشمول دریافت مستمری است. حتی دخترانی که تحت کفالت پدربزرگ یا مادربزرگشان قرار دارند هم، می‌توانند پس از درگذشت آنها، مشمول دریافت مستمری بازماندگان شوند؛

البته این مزیت، تنها مربوط به بازنشستگان و مستمری بگیران مشمول «قانون استخدام کشوری» و به عبارت بهتر، بازنشستگان و مستمری بگیران وابسته به نهادها و ادارات دولتی است.

در قانون تأمین اجتماعی، دریافت مستمری تنها برای همسر متوفی و فرزندان او و در برخی مواقع، پدر و مادر فرد فوت شده، پیش‌بینی شده است و نوادگان مشمول دریافت مستمری بازماندگان نیستند.

با این حال، پرسشی که اغلب مطرح می‌شود، این است که آیا فرزند دختر فردی که در زمان حیات و مدتی بعد از درگذشت مستمری بگیر، شاغل یا دارای همسر بوده و پس از فوت پدر یا مادر، به هر دلیلی، شغل و همسر خود را از دست داده باشد، می‌تواند از مزایای مستمری بازماندگان بهره‌مند شود؟

آیا فرزند دختری که ابتدا از مستمری بازماندگان استفاده می‌کند و سپس به دلیل ازدواج یا اشتغال، از دریافت آن محروم می‌شود، با از دست دادن شغل و درگذشت همسر یا طلاق گرفتن از وی، مشمول دریافت مجدد مستمری پدر یا مادرش خواهد شد؟

خوشبختانه، پاسخ دادن به این پرسش‌ها سخت و پیچیده نیست. مطابق بند 3 ماده 48 «قانون حمایت خانواده»، «فرزندان اناث در صـورت نداشتن شغل یا شوهر و فرزندان ذکور تا سن بیست سالگی و بعد از آن منحصراً، درصورتی که معلول از کار افتاده نیازمند باشند یا اشتغال به تحصیلات دانشگاهی داشته باشند، حسب مورد از کمک هزینه اولاد، بیمه و مستمری بازماندگان یا حقوق وظیفه والدین خود برخوردار می‌گردند.»

بنابراین، شرط دریافت مستمری بازماندگان برای فرزندان دختر، نداشتن شغل یا شوهر است و قانون، محدودیتی بابت ازدواج یا اشتغال قبلی در نظر نگرفته است.

بنابراین، اگر خانمی، شغل خود را از دست بدهد و شوهر نداشته باشد، در صورتی که مادر یا پدرش دارای حقوق بازنشستگی یا مستمری از کار افتادگی بوده و فوت کرده باشند، می تواند برای دریافت مستمری بازماندگان اقدام کند و به نظر می‌رسد، در این زمینه تفاوتی بین خانم مجرد یا خانمی که همسرش فوت کرده یا از وی جدا شده است، وجود ندارد.

شایان ذکر است دریافت مستمری پدر توسط پسر بیمار نیز امکان پذیر است.

آیا در صورت فوت بیمه شده قبل از بازنشستگی نیز حق بیمه به خانواده متوفی تعلق میگیرد؟

همان طور که میدانید برای اینکه شخصی به مستمری بازنشستگی تامین اجتماعی برسد بایستی در طول مدت عمر کاری (30 سال) به سازمان حق بیمه پرداخت نماید و پس از رسیدن به سن بازنشستگی میتواند از مزایا حقوق مستمری خود استفاده نماید و حتی پس از فوت نیز این حقوق به وراث وی نیز پرداخت گردد، اما با این حال سوالی که وجود دارد این است که آیا در صورت فوت بیمه شده قبل از بازنشستگی نیز این مستمری به خانواده و بستگان وی تعلق میگیرد یا خیر؟

در پاسخ به این سوال بایستی گفت بله،  این امکان وجود دارد حتی در صورت فوت بیمه شده قبل از بازنشستگی این حقوق به وراث متوفی نیز تعلق بگیرد به شرطی که:

1- اگر فرد بیمه شده (متوفی) حداقل یکسال دارای سابقه بیمه  و 90 روز سابقه حق بیمه در سال اخر بازنشستگی را داشته باشد.

2- در صورت که متوفی حد اقل 20 سال بیمه داشته باشد میتواند بدون نیاز به شرط 90 روز سابقه بیمه سال اخر، بازماندگان او نیز از مستمری وی استفاد نماید.

کلام پایانی

همان‌طور که مطالعه کردید بیمه بازنشستگی و حقوق و مزایای متوفی بعد از فوت طبق قانون به بازماندگان واجد شرایط که فوقاً ذکر کردیم خواهد رسید و می‌توانند از آن استفاده نمایند به علاوه گفته شد که نوه نیز در شرایطی خاص می‌تواند از این حقوق مستمری مستفیض گردد و در مورد شرایط استفاده فرزند دختر از مستمری پدر نیز توضیح داده شد. حال اگر سوالی در خصوص بیمه بازنشستگی داشتید بازهم می‌توانید با کارشناسان ما در داپکده تماس بگیرید و سوالات خود را مطرح کنید همچنین از مشاوره رایگان نیز بهره‌مند گردید.