تقسیمنامه ارث و ماترک، سندی است که وراث پس از دریافت گواهی انحصار وراثت و با توافق یکدیگر، برای تعیین دقیق سهم هر یک از اموال بهجامانده از متوفی تنظیم میکنند تا از بروز اختلاف در آینده جلوگیری شود.
خلاصه مطلب
| موضوع | توضیح کوتاه |
|---|---|
| پیشنیاز | دریافت گواهی انحصار وراثت از شورای حل اختلاف یا دادگاه صالح |
| شرط تنظیم | توافق و رضایت همه وراث و برخورداری همگی از اهلیت کامل (رشد) |
| در صورت وجود محجور یا غایب | تقسیم ترکه باید از طریق دادگاه و با تعیین نماینده قانونی انجام شود |
| نوع سند | عادی (بدون نیاز به هزینه) یا رسمی (تنظیم در دفترخانه اسناد رسمی) |
| مدارک لازم | گواهی فوت، گواهی انحصار وراثت، مدارک هویتی وراث، وکالتنامه (در صورت وجود نماینده) |
| هزینه تنظیم رسمی | بر اساس تعرفه سالانه حقالتحریر دفاتر اسناد رسمی و نوع/ارزش اموال؛ سالانه بهروزرسانی میشود |
تقسیمنامه ارث و ماترک چیست؟
زمانی که شخصی فوت میکند و اموالی از او باقی میماند، به این اموال «ماترک» گفته میشود. کسانی که طبق قانون از متوفی سهمی میبرند، «وراث» نامیده میشوند و هر یک بر اساس ضوابط ارث، سهمالارث مشخصی دریافت میکنند. اگر وراث بخواهند بدون مراجعه به دادگاه، ماترک را بر اساس معیار قانونی یا توافقی میان خود تقسیم کنند، باید اقدام به تنظیم تقسیمنامه ارث و ماترک نمایند.
در نگارش تقسیمنامه ارث باید تمامی وراث و اشخاص ذینفع در ترکه، حاضر و «رشید» باشند. رشید به فردی گفته میشود که بالغ و عاقل است و میتواند در امور مالی خود تصمیم بگیرد. اگر یکی از وراث محجور (فاقد اهلیت) یا غایب (که خبری از او در دسترس نیست) باشد، تقسیم ترکه باید از طریق دادگاه و با تعیین نماینده قانونی برای او انجام شود.
پس از تنظیم تقسیمنامه، اگر یکی از وراث بعداً نسبت به میزان سهم دریافتی خود اعتراض کند، از آنجا که سند فیمابین آنان تنظیم و امضا شده، دیگر امکان طرح ادعای مجدد نخواهد داشت؛ به همین دلیل رعایت دقت در نگارش این سند اهمیت زیادی دارد.
برای تنظیم لایحه مطالبه سهم الارث کلیک کنید
نکاتی که باید در نوشتن تقسیمنامه ارث رعایت کرد
1. مشخصات تقسیمکنندگان
مشخصات کامل هر یک از وراث شامل نام و نام خانوادگی، تاریخ تولد، کد ملی، شماره شناسنامه، نشانی محل سکونت، کد پستی و شماره تماس باید در ابتدای سند درج شود.
2. مشخصات اموال مورد تقسیم
تمامی اموال متوفی باید با جزئیات کامل ذکر شود؛ برای نمونه یک ملک با متراژ، پلاک ثبتی و نشانی دقیق، مشخصات خودرو، یا موجودی نقدی و اعتباری.
3. تعیین دقیق سهمالارث هر وارث
مقدار سهم هر یک از وراث باید بهصراحت مشخص شود تا محل هیچگونه ابهام یا اختلافی باقی نماند؛ در غیر این صورت، تقسیمنامه از اعتبار لازم برخوردار نخواهد بود.
4. درج مستندات و مدارک
تقسیمنامه باید بر اساس گواهی انحصار وراثت تنظیم شود؛ برای نمونه با ذکر شماره و تاریخ دادنامه انحصار وراثت. مشخصات گواهی فوت متوفی نیز باید پیوست سند شود.
5. تعیین تعداد نسخهها
در پایان سند باید تعداد نسخههای تنظیمشده، تاریخ انعقاد و این نکته که تمامی نسخهها دارای اعتبار یکساناند، تصریح شود. پس از امضا و اثر انگشت همه وراث، سند از تاریخ انعقاد برای طرفین قطعی و لازمالاجرا خواهد بود.
تنظیم تقسیمنامه ارث بهصورت سند رسمی
برای تنظیم رسمی تقسیمنامه، همه وراث یا نماینده قانونی آنها باید همراه با مدارک هویتی، گواهی فوت، گواهی انحصار وراثت و اصل وکالتنامه (در صورت وجود نماینده) به دفترخانه اسناد رسمی مراجعه کرده و میزان سهم خود را به دفتردار اعلام کنند تا دفترخانه بر اساس توافق همه وراث، سند را تنظیم نماید. پس از امضا و ثبت سند در دفترخانه، تقسیمنامه از اعتبار رسمی و قابلیت استناد در مراجع ذیصلاح برخوردار میشود.
توجه داشته باشید که حتی در تنظیم رسمی، اگر یکی از وراث محجور یا غایب باشد، فرایند باید از طریق دادگاه و با رعایت تشریفات قانونی صورت گیرد.
برای مشاهده و دانلود قرارداد صلح نامه سهم الارث کلیک کنید
مدارک لازم برای تنظیم تقسیمنامه ارث و ماترک
- گواهی فوت متوفی
- گواهی انحصار وراثت
- اصل مدارک شناسایی تقسیمکنندگان (شناسنامه و کارت ملی)
- وکالتنامه رسمی، در صورتی که شخصی از جانب وراث اقدام میکند
هزینه ثبت و تنظیم تقسیمنامه ارث و ماترک
اگر تقسیمنامه بهصورت عادی و بدون مراجعه به دفترخانه تنظیم شود، هزینهای بابت ثبت آن پرداخت نمیشود. اما اگر بخواهید سند بهصورت رسمی در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم و ثبت شود، هزینه آن بر اساس تعرفه سالانه حقالتحریر دفاتر اسناد رسمی و با توجه به نوع و ارزش معاملاتی اموال (منقول یا غیرمنقول) محاسبه میشود. از آنجا که این تعرفه هرساله توسط کانون سردفتران بهروزرسانی میشود، برای اطلاع از مبلغ دقیق در سال جاری بهتر است پیش از مراجعه، از دفترخانه مربوطه استعلام بگیرید.
جمعبندی و مطالب مرتبط
تنظیم دقیق و کامل تقسیمنامه ارث، از بروز اختلافات آینده میان وراث جلوگیری میکند. اگر یکی از وراث فاقد اهلیت کامل یا غایب باشد، یا در صورت بروز اختلاف پیش از تنظیم تقسیمنامه، پرونده باید در دادگاه صالح پیگیری شود.
در صورتی که در کنار موضوع ارث، با سایر محکومیتهای مالی مانند توقیف اموال یا نیاز به اثبات ناتوانی مالی مواجه هستید، مطالعه مقاله مستثنیات دین شامل چه اموالی میشود؟ نیز میتواند مفید باشد.
