استماع جرح شهود

در زمان ادای شهادت هر یک از دو طرف دعوا نسبت به عدم صلاحیت شاهد برای شهادت، تحت عنوان استماع جرح شهود میتوانند اقدام نمایند. اگر چنانچه شاهد از شرایط قانونی جهت شهادت برخوردار نباشد، شخصی که شهادت به ضرر او واقع گردیده، میتواند درخواست جرح شاهد{فاقد شرایط شهادت شاهد} را از دادگاه بخواهد

در مقابل، هر زمانی که شاهد مورد جرح  قرار گرفت، ذی نفع شهادت، میتواند درخواست تعدیل شاهد{دارای شرایط شهادت دادن شاهد } را از دادگاه خواستار گردد.

 استماع جرح شهود

با توجه به اینکه شهادت شهود یکی از اصلی ترین ادله اثبات دعوا در محاکم قضایی بوده و نسبت به احقاق و تضییع حق، نقش بسیار مهمی را در دادگاه ایفا می نماید، فلذا قانونگذار، حقوقی را برای هر یک از دو طرف دعوا تحت عنوان جرح و تعدیل شهود، پیشبینی نموده است،

طبق ماده 191 قانون مجازات اسلامی، شاهد شرعی قابل جرح و تعدیل است. جرح شاهد عبارت است از شهادت بر فقدان یکی از شرایطی که قانون برای شاهد شرعی مقرر کرده است و تعدیل شاهد، عبارت است از شهادت بر وجود شرایط مذکور برای شاهد شرعی است.

اگر چنانچه شاهد از شرایط لازم قانونی برای شهادت برخوردار نباشد، طرف مقابل دعوا که شهادت بر علیه او واقع گردیده، این امکان را خواهد داشت که، به شهادت شاهد ایراد و اعتراض نماید، در قانون از این عمل تحت عنوان جرح شهود یاد میشود.{جرح شاهد یعنی: اقامه دلیل و شهادت بر عدم وجود شرایط شهادت در شاهد}

در مقابل، اگر به هر دلیلی{توسط قاضی یا طرف مقابل} شاهد مورد جرح قرار گرفت، شخصی که شاهد را به دادگاه معرفی نموده و شهادت به نفع او بوده، میتواند برای اثبات واجد شرایط بودن شاهد، دلیل اقامه کند، که به این عمل، در اصطلاح حقوقی، تعدیل شهود گفته میشود. { تعدیل شاهد یعنی: شهادت و اقامه دلیل بر وجود شرایط شهادت در شاهد مجروح}

شرایط قانونی شاهد

بر اساس ماده 177 قانون مجازات اسلامی، شاهد شرعی در زمان ادای شهادت باید شرایط زیر را داشته باشد.

 الف- بلوغ{ منظور بلوغ شرعی میباشد. دختر 9سال و پسر 15سال}

ب- عقل{قوه عاقله داشته باشد}

پ- ایمان {منظور از ایمان مسلمان بودن میباشد.}

ت- عدالت {اهل معصیت و گناه نباشد}

ث- طهارت مولد{حلال زاده بودن}

ج- ذینفع نبودن در موضوع دعوا

چ- خصومت نداشتن با اصحاب دعوا

ح- عدم اشتغال به تکدی گری{شغل آن گدایی نباشد.}

خ- ولگرد نبودن مانند: کارتن خواب بودن

برای اطلاع از نحوه شهادت و اعتبار آن در دادگاه کلیک کنید.

تفاوت جرح و تعدیل

جرح شاهد، از حقوق شخص ضرر دیده شهادت بوده و توسط او صورت میگیرد در حالیکه تعدیل از جانب شخصی که شهادت به نفع او بوده صورت میگیرد.{جرح شاهد، حق متضرر شهادت میباشد، و تعدیل شاهد، حق ذینفع شهادت است.}

جرح، شهادت بر عدم صلاحیت شاهد برای شهادت میباشد ولیکن تعدیل اقامه دلیل و شهادت بر صلاحیت داشتن شاهد برای شهادت میباشد.

از لحاظ رتبه، جرح مقدم بر تعدیل میباشد، به این صورت که تا شاهد مورد جرح قرار نگیرد و جرح او مورد قبول واقع نگردد، طرف مقابل نسبت به تعدیل شاهد نمیتواند اقدام نماید.

مهلت قانونی جرح شهود

جرح شاهد باید قبل از ادای شهادت صورت بگیرد، مگر آنکه موجبات جرح پس از شهادت معلوم شود، در این صورت، جرح، پیش از صدور حکم به عمل می آید و در هر حال دادگاه مکلف است به موضوع جرح، رسیدگی تصمیم گیری نماید.

 و اگر چنانچه بعد از صدور رای، برای دادگاه معلوم گردد که قبل از ادای شهادت، جهات جرح وجود داشته ولیکن بر دادگاه مخفی مانده و رای صادره هم مستند به آن شهادت بوده، این مورد از موارد نقض حکم میباشد، و چنانچه جهات جرح بعد از صدور رای حادث شده باشد، موثر در اعتبار رای دادگاه نخواهد بود.

لازم به ذکر است، در صورتی که طرف دعوا برای جرح شاهد، از دادگاه استمهال {مهلت خواستن} نماید، دادگاه حداکثر به مدت یک هفته مهلت خواهد داد.

برای دیدن لایحه تقاضای استمهال جهت جرح شهود کلیک نمایید.

مراحل جرح شهود

هر یک از دو طرف دعوا یا وکیل آنها که میخواهند شاهد را جرح نماید، میبایست لایحه جرح شهود را به انضمام ادله و مدارک مثبت جرح را تنظیم نموده و تا قبل از جلسه دادگاه یا در جلسه دادگاه قبل از شروع به اخذ شهادت شاهد، تقدیم دادگاه نماید. شایان ذکر است که موضوع جرح شاهد توسط دادگاه مورد بررسی قرار خواهد گرفت و تصمیم گیری نسبت به صحت شهادت و یا عدم صحت آن، بر عهده قاضی میباشد.

نحوه استماع جرح شهود در دادگاه

طبق قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاه گواهی{شهادت} هر شاهد را بدون حضور شاهدانی که شهادت نداده اند استماع میکند و بعد از ادای گواهی، میتواند از شهود مجتمعا تحقیق نماید.

قبل از شهادت، دادگاه حرمت شهادت کذب و مسئولیت مدنی آن و مجازاتی که برای آن مقرر شده است را به شهود میگوید. و همچنین شهود سوگند یاد میکنند که تمام حقیقت را گفته و غیر از حقیقت چیزی را نگویند، در صورتی که احقاق حق متوقف بر شهادت بوده و گواه حاضر به قسم خوردن نباشد، دادگاه نمیتواند او را مجبور به سوگند خوردن نماید.

گواهان قبل از ادای شهادت نام و نام خانوادگی، شغل، سن و محل اقامت خود را مشخص و مینویسند، و همچنین تمام اظهارات شهود در دادگاه ثبت گشته و توسط آنها امضا و یا اثر انگشت زده خواهد شد و اگر گواه نخواهد یا نتواند امضا کند، مراتب در صورت مجلس قید خواهد شد.

برای آزادی و راحتی شهود، دادگاه میتواند شهادت را بدون حضور اصحاب دعوا استماع نماید، و بعد از آن، اظهارات شهود را به اطلاع طرفین دعوا برساند.

دادگاه میتواند در صورت صلاحدید، شهود را احضار نماید، در صورتی که شاهد نتواند در دادگاه حاضر شود، دادگاه میتواند شهادت شاهد را در منزل یا محل کار او و یا در محل دعوا، توسط یکی از قضات دادگاه، برگزار نماید.

مجازات شهادت کذب و دروغ

بر اساس ماده 650  قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات، هر کس در دادگاه نزد مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد، به سه ماه و یک روز تا دو سال حبس و یا  به هشت میلیون و دویست و پنجاه هزار تومان تا سی و سه میلیون تومان جزای نقدی محکوم خواهد شد.

مجازات مذکور در این ماده علاوه بر مجازاتی است که در باب حدود و قصاص و دیات برای شهادت دروغ ذکر گردیده است.

اگر به موجب شهادت دروغ، قاضی رای به حد یا قصاص و یا  پرداخت دیه دهد، بعد از معلوم شدن کذب شهادت، به حسب مورد، شاهد دروغگو، به حد یا قصاص و یا پرداخت دیه محکوم خواهد شد.

لازم به ذکر است که، در صورتی که شاهد از شهادت خود رجوع کند یا معلوم شود بر خلاف واقع شهادت داده است، به شهادت او ترتیب اثر داده نمیشود.