پروندههای کیفری زمانی که در دادسرا به جریان میافتند، مورد بررسی بازپرس و یا سایر اعضا و مقامات قضایی قرار می گیرند که به آن قرارهای دادسرا میگویند، پیرو بررسی و تحقیقات اشخاص مذکور در نهایت وضعیت پرونده مشخص میگردد و دادسرا اقدام به صدور قرار نهایی دادسرا مینماید. توجه داشته باشید که انواع قرار در دادسرا، صرفاً مختص پروندههای کیفری و مخصوص دادسرا است (یعنی در دعاوی حقوقی چیزی به نام صدور انواع قرارهای نهایی حقوقی نداریم و همچنین قرار فقط در دادسرا صادر میشود و دادگاه فقط حکم صادر میکند نه قرار )
نتایج به دست آمده از بررسی پرونده در دادسرا
همانطور که گفته شد پیرو موضوع پرونده، دادسرا به نتیجه میرسد که ممکن است از جمله موارد زیر باشد:
- بازپرس یا سایر مقامات قضایی به یک نتیجه بخصوص رسیده باشند.
- مجرم پرونده پیدا شده باشد.
- تحقیقات به نتیجهای نرسیده باشد.
- به هر دلیلی ادامه رسیدگی و تعیین خود متوقف شود.
بعد از آن با توجه به وضعیت به وجود آمده، مبادرت به صدور یکی از انواع قرارهای کیفری مربوطه مینماید که به آن قرار نهایی میگویند؛ در ادامه مطلب در مورد انواع قرار دادسرا و علت صدور آن بحث شده است.
چگونه از صدور قرار نهایی مطلع شویم؟
در قرارهای دادسرا منظور این است زمانیکه دادسرا نمونه قرار نهایی دادسرا صادر می کند، پیامکی در این خصوص برای طرفین دعوا ارسال میگردد که متن این پیامک معمولاً به شرح ذیل است:
درمورد پرونده شما…… با ردیف …….در شعبه ……بازپرسی قرار نهایی صادر شد.
توجه بفرمایید که این پیام ۲ معنا را به دنبال دارد، یا تحقیقات در مورد پرونده در دادسرا به پایان رسیده و یا این که پرونده از مرحله به مرحله دیگر ارسال شده است.
انواع قرارهای دادسرا
همانطور که گفته شد، به استناد قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ بازپرس و یا سایر مقامات قضایی از جمله قرارهای زیرا برای پروندههای مطرح در دادسرا صادر میکنند که به قرار های دادسرا مشهورند.
قرار جلب به دادرسی
یکی از قرار های دادسرا قرار جلب به دادرسی بوده که در گذاشته؛ عنوان این قرار، قرار مجرمیت بودهاست، لذا با توجه به این که در دادسرا فقط در مورد کافی بودن دلایل، ادله و شواهد برای محاکمه مرتکب در دادگاه اظهارنظر میشود و به عبارتی در مورد مجرمیت و برائت متهم نظری داده نمیشود. از طرفی هم تا دادگاه فرد را به محکومیت کیفری قطعی مجازات نکند، اطلاق عنوان مجرم برای فرد (متشکی عنه) ناروا خواهد بود، از همین رو عنوان این قرار را، جلب به دادرسی نامیدهاند.
در هرحال چنانچه ادله و قرائن طوری باشد که بازپرس، عمل مرتکب را جرم تلقی نماید، قرار جلب دادرسی صادر می کند (کلیک کنید تا در مورد قرار جلب دادرسی و قرارهای نهایی دادسرا بیشتر بدانید).
باید به این نکته توجه داشت که این قرار غیر قابل اعتراض است؛ طبق ماده ۲۶۸ قانون آیین دادرسی کیفری با صدور این قرار و موافقت دادستان در ادامه کیفرخواست از سوی دادستان صادر می شود شایان ذکر است که فقط در این قرار است که پرونده از مرحلهای به مرحله دیگر منتقل میشود در سایر قرارها ادامه بررسی و تحقیقات به دلیلی متوقف خواهد شد.
قرار منع تعقیب
یکی دیگر از قرارهای دادسرا برای یک پرونده، قرار منع تعقیب یا منع پیگرد می باشد؛ این قرار از جمله قرارهای ماهوی است که ممکن است هم در دادسرا توسط بازپرس و هم توسط قاضی دادگاه در مرحله دادرسی صادر شود که البته معمولاً در دادگاه برائت را صادر مینمایند. اما در دادسرا صرفاً می توان قرار منع تعقیب صادر گردد؛ این قرار زمانی صادر میگردد که عمل ارتکابی مرتکب جرم نباشد و شاکی میتواند به این قرار ظرف مدت ۱۰ روز تا ۱ ماه از تاریخ ابلاغ در دادگاه صالح اعتراض نماید. (ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی کیفری)
فقط توجه داشته باشید که اگر این قرار از قرار های دادسرا به هر دلیلی، قطعی گردد دیگر نمیتوان مجدداً متهم را به همان اتهام تعقیب کرد؛ مگر در صورت کشف دلیل جدید که با نظر دادستان مجدداً برای یک بار قابل تعقیب خواهد بود اگر هم در دادگاه این قرار صادر شده باشد به درخواست دادستان و با اجازه دادگاه صالحه مجدد متهم مورد تعقیب قرار میگیرد. به عبارت سادهتر قرار منع تعقیب به این معنا است که فرد متشکی عنه بیگناه است پس رسیدگی متوقف خواهد شد.
قرار موقوفی تعقیب
ازجمله قرار های صادره از دادسرا که شکلی است ، قرار موقوفی تعقیب می باشد. این قرار زمانی صادر میشود که به دلیل شکلی غیرمرتبط با عمل، موضوع غیر قابل تعقیب کیفری است؛ مثلاً این که عنوان مجرمانه شکایت شده از مرتکب با عمل وی همخوانی ندارد در اینجا بازپرس قرار موقوفی تعقیب صادر می نماید این قرار ظرف ۲۰ روز تا ۲ ماه از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر است.
نکته مهم دیگر این است که در مواردی که اجرای رأی متوقف می شود (توقف حکم) قاضی اجرای احکام کیفری قرار موقوفی اجرا صادر می کند. مصداق صدور این قرار زمانی خواهد بود که مثلاً متهم پرونده فوت کند و دیگر امکان ادامه تعقیب وجود ندارد و قرار موقوفی تعقیب صادر می شود.
قرار ترک تعقیب
با توجه به گفتهها در مطالب قبلی، جرائم به قابل گذشت و غیر قابل گذشت نیز تقسیم پذیر بودند؛ حال اگر در پرونده قابل گذشت چنانچه شاکی تا قبل از اینکه کیفرخواست توسط بازپرسی سایر مقامات قضایی صادر شود رضایت بدهد (متهم را ببخشد) ؛ دادستان مبادرت به صدور یکی از قرار های دادسرا به نام قرار ترک تعقیب میکند. لازم به ذکر است که این نکته توجه شود، این قرار؛ تنها قراری است که در دادسرا به درخواست شاکی پرونده صادر میشود.
قرار بازداشت موقت
یکی دیگر از قرار های دادسرا، قرار بازداشت موقت است که در مرحله تحقیقات مقدماتی ممکن است، دلایل احتمالی مجرم بودن متهم زیاد باشد و ترس فرار و متواری شدن و یا از بین بردن ادله از سوی متهم سبب میشود که بازپرس اقدام به صدور مهمترین و شدیدترین قرار های دادسرا نماید؛ این قرار عبارت است از قرار بازداشت موقت که در واقع سبب زندانی شدن متهم خواهد شد.
این قرار ممکن است توسط بازپرس و یا دادیار صادر شود که باید ۲۴ ساعت دادستان نیز بر این قرار اظهارنظر نماید؛ اگر مخالف بود که متهم آزاد خواهد شد، اما اگر در این مورد بین دادستان و بازپرس اختلافنظر باشد، دادگاه عمومی و انقلاب صالح به حل این اختلاف خواهد بود. لازم به ذکر است که متهم طی ۱۰ روز از زمان ابلاغ میتواند به این قرار در دادگاه عمومی و انقلاب محل، اعتراض خود را مطرح کند.
قرار تأمین خواسته
در امور کیفری شاکی خصوصی برای تامین ضرر و زیان ناشی از جرم، نیاز به تقدیم دادخواست جهت صدور قرار تامین خواسته از اموال متهم را ندارد، بلکه می تواند ضمن شکوائیه که ارائه می دهد، نسبت به درخواست تامین خواسته از دادسرا اقدام کند که در این صورت مقام قضایی به میزان ضرر و زیان وارده به شاکی خصوصی مبادرت به صدور قرار تأمین خواسته مینماید.
قرار نظارت قضایی
یکی از قرار های دادسرا و داگاه قرار نظارت قضایی می باشد که بازپرس دادیار و یا قاضی میتوانند علاوهبر قرار تامین کیفری قرار نظارت قضایی را نیز صادر کنند. منتها اینها را باید متناسب با بزه ارتکاب یافته باشد و حتما باید مدت معینی داشته باشد. به عبارتدیگر قرار نظارت قضایی مکمل قرارهای تامین هستند. در جرایم کم اهمیت اگر متهم تضمین لازم برای جبران خسارت ارائه داد صرفاً قرار نظارت قضایی میتوان برای او صادر کرد. که البته از جمله اختیارات مقام قضایی میباشد و زمانیکه از جرائم کم اهمیت صحبت میشود منظور جرائمی است، که مجازات حبس آنها کمتر از شش ماه و جزای نقدی آنها تا شش میلیون تومان و شلاق کمتر از سی ضربه میباشد.
در این مطلب به بررسی انواع قرار های دادسرا و توضیحات راجع به انواع قرار های صادره از دادسرا پرداختیم، در صورتی که همچنان سوالی در این مورد دارید، میتوانید از طریق فرم زیر پرسش خود را مطرح کنید، تا کارشناسان داپکده با شما تماس بگیرند.
