کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا در خارج از حریم شهر

از جمله نهاد هایی که به صورت ویژه وظیفه تصمیم گیری جهت احداث بنا در خارج از حریم شهر ها را بر عهده دارد کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا در خارج از شهر میباشد، که با توجه به صلاحیت این کمیسیون خاص ساخت و ساز و همچنین مالکیت بسیاری از املاک و مستغلاتی که در مجاورت منابع طبیعی و ملی هستند را تحت تاثیر قرار میدهد، لذا ما در این مقاله قصد داریم به تفسیر کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا در خارج از حریم شهر و روستا بپردازیم، و تمامی سوالات شما را در این زمینه پاسخ دهیم.

کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا در خارج از حریم شهر

حراست و حفاظت از منابع طبیعی مانند دریا ها، جنگل ها، دریاچه ها، رود ها، مسیل ها و.. و همچنین منابع ملی از قبیل راه ها، جاده ها، مسیر انتقال منابع طبیعی مانند آب، برق، گاز و.. یکی از مهم ترین وظایف دولت به جهت بهرهمندی مناسب و بهینه با کارآمد ترین روش ممکن میباشد، که بعضا در شرایطی این امر ایجاب میکند تا برای احقاق این هدف قوانینی برای محدود نمودن مالکیت و تسلط اشخاص بر حقوق خود وضع شود، تا بدین طریق تمامی افراد بتوانند به طور یکسان و با برابری عدالت از این منابع بهرمند شوند.

آیین نامه احداث بنا در خارج از حریم شهر ها و محدوده روستا از جمله مصوباتی است که از سال 1355 در کنار سایر قوانین مرتبط با ساخت ساز و استفاده از اراضی و زمین ها نقش تعیین کننده ای در امکان استیفای افراد از املاک خود در خارج از حریم شهر ها و روستا ها و به خصوص در املاکی که در مجاورت منابع طبیعی مانند دریا ها، رود ها، کوه ها، جاده ها و.. داشته است، که به تفصیل به بیان قواعد و مقررات احداث ساختمان و ایجاد شهرک ها و شرایط دریافت پروانه ساختمانی در این مناطق پرداخته است.

اما با این تفاسیر، مهم ترین رکن این آیین نامه که نقش کلیدی در تعیین و تکلیف امکان احداث بنا در خارج از حریم شهر و محدوده روستا بر عهده آن قرارداده شده است، در واقع کمیسیونی است که در ماده 13 این آیین نامه به آن پرداخته شده و اخذ تصمیمات و اجرای فنی این آیین نامه بر عهده این کمیسیون قرار داده شده است، فلذا اشخاصی که در خارج از حریم شهر ها و یا محدوده روستا ها در مکان هایی مانند حریم رودخانه ها، جاده ها، دریاچه ها، خطوط انتقال انشعابات و.. ساختمان سازی و یا شهرک سازی مینمایند موظفند مجوزات لازم را از این کمیسیون و سایر مراجع ذی صلاح دریافت نمایند.

ساختار کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا در خارج از حریم شهر ها و محدوده روستا ها

بر اساس ماده 13 آیین نامه احداث بنا در خارج از حریم شهر ها و محدوده روستا ها به منظور بررسی پیشنهاد های ایجاد شهرک جدید بر اساس مقتضیات و اجرای وظایف مقرر در این آیین نامه و یا دستور العمل تبصره ماده 12 در مرکز هر استان کمیسیونی به ریاست استاندار و مقامات ذی صلاح زیر تشکیل شده و با رای اکثریت افراد تصمیمات مقتضی اتخاذ می شود:

1- معاون استاندار در امور عمرانی که ضمناً قائم مقام استاندار در غیبت او خواهد بود (رئیس کمیسیون)

2- مدیر کل مسکن و شهر سازی استان (که مسئولیت دبیری کمیسیون را بر عهده دارد)

3- مدیر کشاورزی و منابع طبیعی

4- رئیس دفتر مهندسی استان

5- رئیس دفتر برنامه و بودجه استان

7- مسئول سازمان جهاد سازندگی استان

این افراد به صورت کلی وظیفه تصمیم گیری و اجرا آیین نامه مذکور و دستور عمل های مربوط به آن را دارند که از طریق این کمیسیون میتوانند با توجه به موقعیت و شرایط مورد نظر تصمیمات مقتضی را اتخاذ و اجرا گذارند.

صلاحیت کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا احداث در خارج از حریم شهر

همان طور که از نام این آیین نامه و کمیسیون مذکور مشخص است هدف این کمیسیون کنترل و نظارت بر احداث بنا در خارج از حریم شهر ها و محدوده روستا ها میباشد، اما با این حال قوانین و مقررات مختلفی بدین جهت از سال 1355 برای کاربری ها و قواعد ساخت و ساز در خارج از حریم شهر ها مانند کمیسیون ماده 99 و همچنین قانون حفظ کاربری اراضی و.. وضع گردیده است که اختیارات این کمیسیون را به سایر مراجع ذی صلاح واگذار کرده و تنها شرایط خاصی را برای احداث ساختمان و تغییر کاربری پیش بینی نموده است که به مراتب در ادامه به آنها میپردازیم.

برای اطلاع از کمیسیون ماده 99 شهرداری کلیک کنید

شهرک سازی

یکی از موضوعاتی که به صورت ویژه به آن تاکید شده است شرایط و ساخت شهرک های جدید در خارج از حریم شهر ها و محدوده روستا ها میباشد اما با این حال قواعد و مقرراتی دیگری به جهت ساخت شهر و شهرک ها مانند کمیسیون ماده 5 و طرح های جامع شهری و همچنین تصمیمات شورای عالی معماری در استان وجود دارد که تصمیمات نهایی را به جهت شکل گیری شهرک های جدید اتخاذ مینمایند، فلذا در کنار این کمیسیون قواعد دیگری در ساخت شهرک های جدید با کاربری های مختلف دخیل میباشند.

ساخت ساختمان ها در حریم راه ها

راه ها و مسیر های حمل و نقل مواصالاتی از مهم ترین منابع ملی هر کشوری به حساب می آید و توجه به توسعه و ارتقای راه از اصلی ترین وظایف دولت به حساب می آید، فلذا این امر ایجاب میکنند تا تمهیدات مناسبی به جهت پیش بینی توسعه راه ها برای آینده سنجید شود،

لکن موانع و سازه هایی که ممکن است در آینده سر این مسیر ها قرار گیرند باید برداشته شود، از این رو کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا خارج از حریم شهر و محدوده روستا ها یکی از ساز کار هایی است که به وسیله آن ساخت ساز های مسکونی یا تجاری و.. را در مجاورت حریم را ها را کنترل مینماید و از انجام هر گونه ساخت و ساز غیر مجازی مطابق آیین نامه در کنار جاده و مسیر های مواصلاتی جلوگیری به عمل می آورد.

بر اساس تبصره ماده 4 این آیین نامه حریم راه برابر است با 150 متر نسبت به  منتهی الیه حریم قانونی راه در طرفین ورودی کلیه راه بین شهری به طول 5 تا 20 کیلیومتر از انتهای محدوده استحفاظی هر شهر که ممکن است مورد ساخت و ساز قرار گیرد میباشد که هر گونه احداث بنا و ساخت ساختمانها و دیوار کشی در این مناطق ممنوع است مگر با اجازه کمیسیون ماده 13 و وزارت راه شهر سازی.

شایان ذکر است  طبق ماده 17 قانون ایمنی راه و راه آهن ها ایجاد هرگونه ساختمان، دیوار کشی و تأسیسات در شعاع ۱۰۰ متر از انتهای حریم راه‌ ها و راه‌آهن‌ های کشور و در کنار گذر هایی که وزارت راه و ترابری احداث کرده یا مسئولیت نگهداری آن را دارد، بدون کسب مجوز از این وزارتخانه ممنوع است. وزارت راه و ترابری موظف است در مورد متخلفان طبق تبصره ۱ ماده ۶ قانون ایمنی راه‌ها و راه‌آهن اقدام کند. توجه داشته باشید این قانون نسبتا به آیین نامه احداث بنا در خارج از محدوده شهر جدید تر میباشد و لازم الاتباع است.

ساخت ساختمان ها در حریم منابع طبیعی در طرح هایی مانند دریا کنار

اصلی ترین و مهم ترین رکن تصمیم گیری کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا خارج از حریم شهر و محدوده روستا، شرایط و ضوابطی است که به ساخت و ساز و همچنین تغییر کاربری در مجاورت منابع طبیعی مانند دریاها، دریاچه ها، رود خانه ها، جنگلها، تالاب ها، قنوات، مسیل ها و.. پرداخته است و طبق این نامه احداث هر گونه ساختمان در حریم این منابع ممنوع بوده و امکان ساخت و تغییر کاربری تنها با موافقت کمیسیون ماده 13 آیین نامه احداث بنا در خارج از شهر و همچنین ادارات ذی صلاح از قبیل منابع طبیعی، محیط زیست، استانداری و.. امکان پذیر است.

لکن در شهر هایی شمالی کشور که ما با انبوه عظیمی از منابع طبیعی مانند دریا و دریاچه ها و رود ها و همچنین جنگل ها رو به رو هستیم، برای احداث بنا و ساخت ساختمان و تغییر کاربری این اراضی میبایست موافقت کمیسیون ماده 13 را اخذ نماییم، در غیر این صورت گواهی پایان کار برای ملک مذکور صادر نشده و ممکن است در نهایت با قلع و قمع ملک روبه رو شوید

اعتراض به آراء کمیسیون ماده 13 احداث بنا در خارج از حریم شهر به وسیله دیوان عدالت اداری

آیین نامه های همانند قانون از موارد لازم الاجرایی است که توسط هیئت وزیران یا وزارت خانه مربوطه دولتی تصویب و اجرا میگردد، ولیکن با وجود اینکه آیین دارای ضمانت اجرا موثر هستند اما اگر برخلاف شرع و یا مغایر یا قانون اساسی و سایر قوانین دیگر باشد امکان ابطال آن از طریق دیوان عدالت ادای امکان پذیر است، لکن آیین نامه احداث بنا در خارج از شهر نیز به عنوان یک مصوبه دولتی امکان اعتراض و یا ابطال بخشی از مفاد آن در دیوان عدالت اداری امکان پذیر میباشد.

از طرفی مطابق ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری این نهاد صلاحیت رسیدگی به تخلفات ادارات و دستگاه های دولتی را برخوردار میباشد و میتوانند در صورت نقض قانون یا شرع با دستگاه مربوطه مطابق قانون رسیدگی و یا نظر مرجع مذکور را ابطال نماید، لکن برای اعتراض به آراء کمیسیون ماده 13 میتوانید همانند سایر آرای کمیسیون دیگر مانند ماده 100، 99 و.. در دیوان عدالت اداری اعتراض نمایید و در صورت صلاح دید دیوان آرا مذکور را نقض و یا باطل کنید.