در میان قرارهایی که توسط بازپرس در دادسرا صادر میشود قراری وجود دارد به نام قرار منع تعقیب که در فرآیند رسیدگی به دعاوی کیفری در مواقعی صادر میشود.
بهعبارتی قرار منع تعقیب نوعی آزادسازی متهم پرونده کیفری است چون این قرار زمانی صادر میشود که مقام قضایی عمل ارتکابی انجامشده که از آن شکایت شده را جرم نداند یا اینکه دلایل کافی برای نسبت دادن جرم به متهم وجود نداشته باشد.
اما در ادامه این مطلب خواهیم گفت که قرار منع تعقیب مبنیبر این نیست که دیگر شاکی نتواند از متهم شکایت کند و پایان راه است چراکه این قرار قابل اعتراض است و ممکن است فرد متهم مجرم تلقی گردد.
در این مطلب به قرار منع تعقیب و شرایط صدور آن خواهیم پرداخت.
قرار منع تعقیب چیست و در چه مواردی صادر می شود؟!
زمانی که پروندهای که در دادسرا مطرح میشود امکان دارد قرارهای متفاوتی از شروع تا انتهای آن پرونده صادر شود که هر یک از قرارها موجب تعیین تکلیف در پروندهها میشود.
اما باید متذکر شد که قرارهایی که بعد از تحقیقات مقدماتی صادر میشود به قرار نهایی معروفند که به اینموضوع در پاراگراف بعدی خواهیم پرداخت.
اما موضوع مورد بحث ما قرار منع تعقیب است که در موارد مختلف در دادسرا صادر میشود که موارد آن از جمله اینکه یا رفتار انجامشده جرم نیست و یا دلایل کافی برای انتساب جرم به متهم وجود ندارد که در این دو صورت قرار منع تعقیب صادر میشود و متهم پرونده مورد تعقیب و پیگیری قانونی قرار نمیگیرد و این مهم نیز در ماده ۲۶۵ قانون آئین دادرسی کیفری مطرحشده است.
به یک نکته نیز توجه داشته باشید که زمانیکه قرار منع تعقیب صادر میشود پرونده نزد دادستان قرار میگیرد حال اگر دادستان بر این قرار موافقت نماید و قرار را دادیار صادر کرده باشد دادیار باید نظر دادستان را پیروی کند اما اگر قرار منع تعقیب را بازپرس صادر کرده باشد و دادستان با آن مخالف باشد برای حل این اختلاف پرونده به دادگاه ارسال میشود بعد تصمیم نهایی را در رابطه با این قرار دادگاه خواهد گرفت.
آیا میتوان بهقرار منع تعقیب اعتراض نمود؟ چگونه؟!
شاید برای شما نیز سال پیش بیاید که آیا شاکی میتواند بهقرار منع تعقیب اعتراض بزند؟ همانطور که پیشتر از این گفته شد امکان اعتراض بهقرار منع تعقیب توسط شاکی وجود دارد و آنجاییکه قرار منع تعقیب به تأیید دادستان رسید و با آن قرار موافقت کرد، بعد از ابلاغ به طرفین ده روز فرصت است که شاکی بتواند به این قرار اعتراض نماید و اگر شاکی مقیم کشور دیگری باشد برای اعتراض مدت یک ماه فرصت دارد.
این اعتراض در دادگاه رسیدگی میشود لذا شخص شاکی که میخواهد بهقرار منع تعقیب اعتراض کند باید مراتب و لایحه اعتراض خود را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تقدیم و تدوین نماید.
آیا از متهم پروندهای که قرار منع تعقیب در آن صادرشده مجدد میتوان شکایت نمود؟
درجایی که گفته شد دلایل کافی برای انتساب جرم به متهم وجود نداشت، قرار منع تعقیب صادر میشد.
حال اگر این قرار در دادسرا قطعی شود مجدد آن متهم را نمیتوان به آن جرم مورد تعقیب قرار داد لذا اگر دلیل جدیدی پیدا شود و چنانچه دادستان اجازه دهد، شکایت مجدداً به جریان میافتد و تعقیب از آن شخص متهم مجدداً به عمل خواهد آمد، برای استناد قانونی نیز میتوانید به ماده ۲۷۸ قانون آیین دادرسی کیفری مراجعه کنید.
آیا به تصمیمی که دادگاه در مورد اعتراض بهقرار منع تعقیب میگیرد میتوان اعتراض نمود؟
به گفتهی قانون دادگاه کیفری باید در جلسه فوقالعادهای به اعتراض بهقرار منع تعقیب رسیدگی نماید و این تصمیم او قطعی میباشد.
منتهی در مواردی تصمیم دادگاه دراینباره قابل تجدیدنظر است که آن موارد شامل جرایم زیر است؛
جرایم موجب حبس ابد، مجازات سلب حیات، مجازات قطع عضو یا جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی با میزان نصف دیه کامل یا بیشتر از آن و جرایمی که موجب مجازات تعزیری درجه سه و بالاتر میشود.
منظور از جرم نبودن عمل ارتکابی و کافی نبودن دلایل برای انتساب جرم چیست؟
هنگامیکه ما از جرم نبودن عمل ارتکابی صحبت میکنیم یعنی عمل منتسب به متهم در هیچیک از قوانین جرم شناخته نشدهاست و زمانیکه از کافی نبودن دلایل برای انتساب جرم به متهم سخن میگوییم به این معناست که فرض بفرمایید شکایتی علیه شخص معینی مطرحشده اما با تحقیقات دادسرا مشخص میشود که جرم انجامشده اما مرتکب آن جرم متهم دستگیرشده و مدنظر نیست و همانطور که گفته شد در موارد مذکور قرار منع تعقیب صادر میشود.
منظور از قرار نهایی و قرار مقدماتی چیست؟
قرارهایی که باعث پایان یافتن تحقیقات مقدماتی در دادسرا و در پی آن بایگانی شدن پرونده و ارسال آن به دادگاه میشود مانند قرار منع تعقیب، به قرار نهایی معروف هستند.
بهعبارتدیگر این قرار ها یا دعوا را از روند رسیدگی خارج میکنند یا آن را به مرحله دیگر انتقال میدهند.
بهعنوان مثال قرار منع تعقیب، جلب به دادرسی و قرار موقوفی تعقیب ازجمله قرارهای نهایی میباشند که البته قرار عدم صلاحیت نیز به عقیده برخی از حقوقدانان قرار نهایی تلقی میگردد.
اما قرار مقدماتی یا قرار های اعدادی به قرارهایی گفته میشود که برای آماده کردن مقدمات صدور حکم و رسیدگی به قرائن طرفین پرونده صادر میشود مثل قرار ارجاع به کارشناسی و….
قرار تامین کیفری چیست؟
در بین قرارهای مذکور، قراری بهعنوان تامین کیفری وجود دارد که دسترسی به متهم در پروندههای کیفری در این نوع قرار مدنظر است و زمانیکه این قرار صادر میشود شرایط برای مقام قضایی فراهمشده تا در رسیدگی به پرونده راحتتر باشد مثل قرار وثیقه، کفالت و. . . که ناگفته نماند این قرارها نیز ازجمله قرارهای مقدماتی اند.
اعتراض بهقرار منع تعقیب چه آثاری دارد؟
اگر شاکی به قرار منع تعقیب اعتراض نماید و دادگاه اعتراض را وارد بداند این قرار را نقض میکند و قرار جلب به دادرسی صادر خواهد کرد و بازپرس مکلف خواهد شد متهم را احضار نموده و اتهام را به او تفهیم کند و آخرین دفاع و تامین مناسب را از او دریافت کرده و مجدد پرونده را به دادگاه ارسال نماید (مستندات قانونی در این زمینه مواد ۲۷۴ و ۲۷۶ قانون آیین دادرسی کیفری)
جالب است که بدانید اگر تحقیقات در دادسرا کامل نبوده باشد دادگاه میتواند بدون نقض قرار ، تکمیل تحقیقات را از دادسرا خواستار شود و یا اینکه خود دادگاه تحقیقات را کامل کند و از طرف دیگر اگر اعتراض بهقرار مذکور وارد دانسته نشود قرار تایید خواهد شد و رایی که برای تایید قرار منع تعقیب دادسرا توسط دادگاه صادر میشود قطعی بوده و غیر قابل اعتراض است بهغیر از مواردی که در پاراگراف قبل عنوان شد.
قرار ترک تعقیب با منع تعقیب چه تفاوتی دارد؟
در نظام کیفری موضوعی بهعنوان ترک تعقیب مطرح است که زمره آن در جرایم قابل گذشت میباشد که شاکی پرونده میتواند قبلاز اینکه کیفرخواست صادر شدهاست از دادسرا بخواهد تا تعقیب متهم متوقف بماند که این امر موجب میشود قرار ترک تعقیب متهم صادر شود.
اما توجه کنید که از تاریخ صدور قرار ترک تعقیب که صرفاً توسط دادستان در دادسرا صادر میشود، شاکی میتواند تعقیب مجدد متهم را درخواست کند.
نتیجه
علاوه بر اینکه در مقاله ای دیگر انواع قرارهای دادسرا، بطور کامل بررسی شد و ما به آن پرداختیم، در مطلب فوق به حالات مختلف در رابطه با قرار منع تعقیب پرداخته شد که در این مطلب عنوان شد قرار منع تعقیب به چه معناست؟! درچه حالتی صادر میشود؟! چه آثاری را در پی دارد؟! و مراتب اعتراض به این قرار نیز مورد بررسی قرار گرفت اما اگر همچنان نیازمند اطلاعات بیشتری در این زمینه هستید میتوانید با کارشناسان ما در سامانه هوشمند خدمات حقوقی داپکده ارتباط برقرار کنید و اطلاعاتی بیشتر را کسب نمایید.
