نظام نیمه آزادی چیست؟ این نظام از جمله قوانین تخفیفی است که قانونگذار در سال 92 تحت عنوان نظام نیمه آزادی در قانون مجازات اسلامی به عنوان عامل تادیبی و اصلاحی در کنار دیگر مجازات های اصلی برای محکومان در نظر گرفته است، و میتوان گفت مجازات های های کیفری باتوجه به نوع آنها به صورت تنبیهی، نه تنها باعث اصلاح مجرم نمی شود بلکه ممکن است، تجربه حبس دستاوردی شود برای انجام جرایم شدید تر.

لذا قانونگذار احکامی از قبیل تعویق صدور حکم، تعلیق اجرای مجازات، نظام نیمه آزادی و.. را لحاظ کرده است، تا با ایجاد فرصتی دوباره برای مجرم، وی را تشویق نماید، تا دیگر مرتکب انجام جرم نشود، و همچنین در صورت رعایت قوانین این احکام مجازات وی شامل تخفیف یا معافیت قرار گیرد.

بنابراین در این مقاله قصد داریم به موضوع نحوه اخذ نظام نیمه آزادی بپردازیم

نظام نیمه آزادی چیست؟

همان طور که گفته شد نظام نیمه آزادی یکی از جهات تخفیف و اصلاح مجرم است که با بخشی از مجازات های تعزیری همراه یا جایگزین میگردند به معنای دیگرنظام نیمه آزادی شیو ای است که بر اساس آن مجرم در زمان اجرای حکم حبس به یکی از فعالیت های  آموزشی، حرفه آموزی، درمانی و نظایر آن در خارج از زندان مشغول میشود.

نهاد مسئول نظام نیمه آزادی

قانونگذار به جهت اجرا و نظارت بر برنامه های نظام نیمه آزادی نهاد ویژه ای را برای انجام این امر در قانون پیش بینی نموده است، بر این مبنا نهاد نظارتی و اجرایی فعالیتهای حرفه ای، آموزشی، حرفه آموزی، درمانی و .. بر عهده مراکز نیمه آزادی است که در سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی وجود دارد.

شرایط اخذ نظام نیمه آزادی چیست؟

مهم ترین مسئله که اطلاع آنها در نهاد های تخفیفی برای اطلاع متهمان ضروری است این است که نظام نیمه آزادی در کدام دسته از جرایم جریان دارد و میتوان به نفع متهم به کار گیری نمود، لکن با تامل دقیق در قانون مجازات اسلامی میتوان دریافت در صورت وجود شرایطی امکان بهرمندی از این نهاد وجود دارد، لذا در ادامه به ذکر شرایط نظام نیمه آزادی در جرایم و مجازات های مختلف میپردازیم:

الف. جرایمی که تنها موجب مجازات های تعزیری درجه 5 تا 7 می شود قاضی میتواند در رای خود شرایط نیمه ازادی را اعمال نماید.

نکته (در جرایمی که مجازات تعزیری آنها کمتر از درجه 5 باشد (به استثنای درجه 1) پس از گزرندان یک چهارم از میزان حبس این حکم قابل اعمال است)

ب. لازم است شاکی رضایت دهد.

پ. مجرم باید بتواند تامین مناسب فراهم آورد یا به عبارتی بتواند تضمینی مناسب ارائه دهد.

ت. محکوم باید تعهد بدهد تا در مدتی که خارج از زندان سپری میکند، به یکی از فعالیت های شغلی، حرفه ای، آموزشی، حرفه آموزی، مشارکت در تداوم زندگی خانوادگی، درمان اعتیاد یا بیماری که در فرآیند اصلاح محکوم تاثیر گذار باشد و یا اینکه باعث جبران خسارت شاکی شود.

ث. محکوم خود باید درخواست نظام نیمه آزادی را از دادگاه داشته باشد، و یا چنانچه در طول دوره مجازات است درصورت دارا بودن شرایط قانونی، صدور حکم نیمه آزادی را تقاضا نماید، که در این صورت دادگاه موظف است درخواست محکوم را مورد برسی قرار دهد.

نحوه اخذ نظام نیمه آزادی و درخواست آن

نحوه دریافت حکم نظام نیمه آزادی بسته به شرایط مجرم در دوحالت امکان پذیر است:

در هنگام دادرسی: محکوم میتواند در صورت داشتن شرایط که پیش تر ذکر شد از دادگاه تقاضای نظام نیمه آزادی را داشته باشد که در این صورت دادگاه با برسی شرایط مجرم و وشدت جرم انجام گرفته اقدام به تایید یا رد این تقاضا میکند.

در دوران محکومیت: چنانچه محکوم در دوران محکومیت باشد میتواند از مددکار زندان درخواست نظام نیمه آزادی را داشته باشند و همچنین در صورتی که محکوم به دلیلی خارج از زندان باشد، میتواند از شعبه اجرای احکام تقاضا این حکم را داشته باشد

شباهت ها نظام نیمه آزادی با تعویق و تعلیق مجازات

صدور حکم تعویق، تعلیق اجرای مجازات، تخفیف، نظام نیمه ازادی و.. از احکامی است که قانون گذار برای ایجاد فرصت به مجرم و همچنین بازدارندگی مجازات، در قانون لحاظ کرده است، که دارای شباهت ها هستند که میتوان به این موضوع اشاره کرده که قانونگذار در این احکام محکوم را ملزم میکند تا یکی سری از فعالیت های حرفه ای، آموزشی و.. را انجام دهد و در صورت رعایت قوانین در مجازات وی تخفیف یا معافیت را اعمال نمایند.

سوالات مرتبط

آیا نظام نیمه آزادی لغو میشود؟

بله در صورتی که محکوم دستورات دادگاه بی اعتنایی نماید و انجام آن سرباز بزند و همچنین در صورتی هر یک از احکامی مانند تعویق، تعلیق و.. به نحوی لغو شود، این حکم نیز ملغا میگردد.

در صورت تقاضای نظام نیمه آزادی آیا نمیتوان تقاضای صدور احکامی دیگر را داشت؟

خیر، بر اساس ماده 17 آیین نامه مصوب 4/2/1398،محکومان مشمول نظام نیمه ازادی می توانند همانند سایر محکومان به حبس، برابر ضوابط و مقررات مربوط از مرخصی، تعلیق اجرای مجازات، آزادی مشروط، عفو، توقف یا تعویق اجرای حکم استفاده نمایند.

تفاوت نظام نیمه آزادی و آزادی مشروط

مهم ترین تفاوت در نظام نیمه آزادی و موضوع آزادی مشروط در شرایط اعمال این دو نهاد میباشد، بدین شرح که در نظام نیمه آزادی متهم پس از صدور حکم در برخی از جرایم میتواند مدت حبس خود را صرف گذراندن حرفه آموزی، انجام تمرین یا فعالیت خاصی نماید اما در آزادی مشروط مجرم بایستی به صورت نسبی حد اقل یک سوم یا نصفی از مدت حبس خود را تحمل کرده سپس در صورت تایید قاضی میتواند از شرایط آزادی مشروط استفاده نماید که میتوانید برای پی بردن بیشتر این موضوع نمونه رای نظام نیمه آزادی و آزادی مشروط را مطالعه نمایید.