هنگامی که چک در تاریخ سر رسید آن پرداخت نمی شود، دارنده چک ظرف مدت 6 ماه از تاره سر رسید چک می تواند اقدام به برگشت زدن چک نماید. فلذا چنانچه با انقضاء 6 ماه از تاریخ سر رسید، دارنده چک طرح دعوی ننماید. حق طرح دعوی کیفری او ساقط می شود و تنها می تواند بابت وجه مندرج در چک از طریق دادگاه حقوقی اقامه دعوی نماید. فلذا در این مقاله قصد داریم به توضیحات بیشتر این مبحث بپردازیم.
برگشت زدن چک
به موجب قانون تجارت، چک نوشته ای است که به موجب آن صادرکننده وجوهی را که در نزد محال علیه دارد، کلاً یا بعضاً مسترد یا به دیگری واگذار می نماید. فلذا هنگامی که فرد اقدام به صدور چک با مبلغ معین در وجه شخص معین صادر می نماید، تعهد می کند آن مبلغ را در تاریخ سر رسید پرداخت نماید. فلذا چنانچه در تاریخ سر رسید وجه چک پرداخت نشود، دارنده چک می تواند اقدام به برگشت زدن چک نماید. اما نکته ای که باید به آن توجه نمود، مهلت برگشت زدن چک می باشد، که در ادامه به شرح آن می پردازیم.
مهلت برگشت زدن چک
قانونگذار برای آنکه دارنده اقدام به برگشت زدن چک بنماید، مهلتی را برای وی در نظر گرفته است و چنانچه در آن بازه زمانی اقدام به طرح دعوی ننماید، حق طرح دعوی کیفری وی یا بعضا یک از مزایایی که قانونگذار در خصوص اسناد تجاری در نظر گرفته است، محروم می شود.
براساس قانون، دارنده چک از تاریخ سر رسید یا پس از اخذ گواهی عدم پرداخت فقط ظرف مدت 6 ماه می تواند، اقدام به طرح دعوی کیفری نماید و چنانچه در این بازه زمانی طرح دعوی کیفری ننماید، این حق وی ساقط شده است و تنها می تواند طرح دعوی حقوقی مطالبه وجه چک برگشت خورده را بنماید.
شایان ذکر است، برای آنکه دارنده چک برگشت خورده بتواند از مزایای سند تجاری بهره مند شود، باید در صورتیکه محل پرداخت وجه چک، محل صدور آن چک می باشد، باید ظرف مدت 15 روز اقدام به طرح دعوی نماید و اگر در این بازه زمانی طرح دعوی ننماید، از مزایای اسناد تجاری بهره مند نمی شود و باید برای مطالبه وجه چک برگشت خورده خود خسارت احتمالی به صندوق دادگستری پرداخت نماید.
به عنوان مثال اگر در خصوص معامله چکی در شهر تهران صادر شده باشد و محل پرداخت وجه چک شهر تهران باشد، دارنده باید ظرف مدت 15 روز اقدام به طرح دعوی نماید و اگر پس از انقضای این مدت اقدام به طرح دعوی نماید، دیگر از مزایای سند تجاری که نیازی به پرداخت خسارت احتمالی نمی باشد، بهره مند نمی شود.
نکته حائز اهمیت این می باشد، که در صورتیکه چک از یک نقطه به نقطه دیگری صادره شده باشد، این فرصت زمانی برای بهرمند شدن از مزایای سند تجاری به 45 روز تغییر پیدا می نماید.
مهلت برگشت زدن چک صیادی
در این خصوص قانونگذار برای مهلت برگشت زدن چک صیادی با چک عادی تفاوتی قائل نشده است و در چک صیادی نیز دارنده چک پس از اخذ گواهی عدم پرداخت یا تاریخ سر رسید، تنها می تواند ظرف مدت 6 ماه اقدام به تنظیم شکوائیه کیفری علیه صادرکننده چک بنماید و در صورتیکه در این بازه زمانی اقدام ننماید، حق طرح دعوی کیفری وی ساقط می گردد و تنها می تواند از طریق دادگاه حقوقی اقدام به مطالبه وجه چک خود بنماید.
شایان ذکر است، تنها مزیتی که چک صیادی دارد این می باشد، در صورتیکه چک برگشت بخورد، دارنده چک می تواند طرح دعوی مطالبه وجه بنماید و بدون آنکه دادگاه حکم به پرداخت صادرکننده چک صادر نماید، بلافاصله دعوی وی ارجاع داده می شود به اجرای احکام و این واحد به صادرکننده 30 روز فرصت می دهد، تا از پس از تاریخ ابلاغ نسبت به پرداخت وجه چک خود اقدام نماید.
نکته: در صورتیکه چک در سامانه صیاد توسط صادرکننده ثبت نشده باشد، برای مطالبه وجه آن چک باید به شیوه حقوقی اقدام نمود و دیگر از این مزایای که پرونده بلافاصله به اجرای احکام ارسال داده می شود، برخوردار نبود و دادگاه حقوقی پس از بررسی ادله های ارائه شده، صادرکننده چک را محکوم به پرداخت وجه چک می نماید، که این امر منجر به سپری کردن پروسه طولانی می شود، فلذا اگر می خواهید چک صیادی از صادرکننده دریافت نماید، حتما به این نکته توجه نمایید، که چک در سامانه صیاد ثبت شده باشد.
نکاتی در خصوص مهلت برگشت زدن چک
حال با توجه به مطالب فوق الذکر در ادامه به نکاتی از مهلت برگشت زدن چک که پیش تر در خصوص آن ها بیان شد، می پردازیم. ین نکات به شرح ذیل می باشد.
- بعد از برگشت زدن چک یا اخذ گواهی عدم پرداخت، مهلت طرح دعوی کیفری تنها 6 ماه می باشد.
- برای بهرمند شدن از مزایای سند تجاری باید ظرف مدت 15 روز در صورتیکه محل صدور چک و محل پرداخت آن یکی باشد، اقدام به طرح دعوی مطالبه وجه چک نمود و در صورتیکه چک برای محل دیگر صادر شده باشد، این مهلت 45 روز است.
- اگر در موعد 15 روز یا 45 روز پس از تاریخ سر رسید یا گواهی عدم پرداخت وجه چک، اقدام به طرح دعوی مطالبه وجه ننمایید، پس از انقضاء این مدت برای مطالبه وجه چک خود باید خسارت احتمالی پرداخت نمایید.
