مهریه به عنوان مالی است که پس از عقد، زن مستحق دریافت آن از شوهر خود می شود، و دارای انواعی از قبیل مهرالسنه، مهر المسمی، مهرالمثل و مهرالمتعه می باشد، که ما قصد داریم در این مقاله به موضوع مهرالمسمی به صورت کامل بپردازیم.

مهر المسمی چیست؟

مهریه در واقع دینی است، که مرد متعهد شده بپردازد، و زن به عنوان مالک مال، هر زمانی حق مطالبه، و یا تصرف در آن را دارد، مهر المسمی طبق ماده 1080 قانون مدنی، بر اساس توافق دو طرف تعیین میشود، و میزانِ مشخصی از نظر تعداد و یا نوع آن وجود ندارد، و زوجین میتوانند بر اساس توافق، مهریه را به هر میزانی تعیین نمایند، لذا در صورتی که شروط مهریه، با صحت کامل رعایت شده باشد، مهرالمسمی را میتوان به عنوان مهریه تعیین نمود، و مرد موظف به پرداخت این حق میشود.

شروط صحت مهر المسمی

برای اینکه مهر المسمی صحت لازم را برای تعیین مهریه داشته باشد، باید دارای شرایطی باشد که به شرح ذیل است:

الف. مالیت داشته باشد، یعنی بتوان آن را خرید و فروش کرد، به عنوان مثال، نمی توان اعضای بدن را به عنوان مهریه قرار داد.

ب. قابلیت تملک داشته باشد، یعنی قابلیت نقل و انتقال را دارا باشد، و زوجه بتواند به تملک خود در آورد، به عنوان مثال، اموال وقف شده و یا اموال عمومی، مانند خیابان ها و پیاده رو ها را نمی توان به عنوان مهر المسمی معین نمود، و همچنین اموال و دارایی فرد دیگری، در صورتی که مالک مال تنفیذ نکرده باشد را، نمیتوان به عنوان مهریه تعیین نمود.

ت. معلوم باشد، یعنی از نظر مقدار، جنس، وصف مشخص باشد. به عنوان مثال، از لحاظ جنس، طلا بودن و یا از لحاظ وصف، بوی عطر خاصی.

ث. مهریه باید معین باشد، یعنی مال مورد نظر مشخص شده باشد، و ابهامی در آن نباشد، مانند فردی که از میان چندین خانه ای که دارد، نمی تواند بگوید، یکی از خانه ها به عنوان مهر زوجه میباشد، بلکه باید به صورت دقیق مشخص شود.

ح. طبق قانون مهر باید عین معین داشته باشد، یعنی نمیتوان مالی را تعیین کرد که حین عقد وجود نداشته و یا از بین رفته است.

ج. دارای منفعت عقلایی و مشروع باشد، به عنوان مثال نمیتوان چیزهایی مانند مواد مخدر و یا مشروبات الکلی که در قانون و اسلام منع شده است، به عنوان مهریه قرار داد.

مهر المسمی درعقد دائم

مهر المسمی یکی از رایج ترین شیوه های تعیین مهریه در عقد دائم میباشد، که با توافق طرفین تعیین میگردد، و طبق قانون اگر در عقد نکاح دائم، مهرالمسمی درج نشود، و یا عدم آن شرط شود، نکاح صحیح بوده، و زوجین میتوانند پس از عقد، مهر المسمی را به تراضی تعیین نمایند.

مهر المسمی در عقد موقت

طبق ماده 1095 قانون مدنی، تعیین مهر برای صحت نکاح موقت الزامی است، و در صورت تعیین نکردن مهریه، موجب ابطال نکاح میگردد.

برای اطلاع بیشتر از این موضوع روی مهریه در عقد موقت کلیک کنید.

تعیین مهر المسمی

مهر المسمی بر اساس توافق زوجین تعیین میشود، و یا طبق ماده 1089 قانون مدنی، چنانچه اختیار تعیین مهریه به زوج یا شخص ثالثی داده شود، در این صورت زوج یا شخص ثالث میتواند مهرالمسمی را تا هر میزانی تعیین کند، همچنین در صورتی که اختیار مهریه به زوجه داده شود، تنها میتواند به اندازه مهرالمثل، مهریه را تعیین نماید.

چه چیزهایی را میتوان به عنوان مهر المسمی تعیین کرد؟

اکثر مردم براین باورند که، برای انتخاب مهریه میبایست تنها سکه، و یا خانه تعیین نمود، ولیکن مهر المسمی میتواند هر چیزی که شرایط صحت مهریه را داشته باشد تعیین کرد، مانند آموزش، تدریس، حفظ قرآن و..

انواع مهر المسمی

مهریه اصولاً به دو روشِ عندالمطالبه و عندالاستطاعه قابل مطالبه میباشد، و به صورت مختصر میتوان گفت، چنانچه مهریه عندالمطالبه باشد، زوج موظف است هر زمان که زوجه تقاضای مطالبه مهریه خود را داشته باشد، پرداخت نماید، ولیکن اگر مهریه عندالستطاعه باشد، درصورتی میتواند مهریه خود را مطالبه نماید که، مرد توانایی پرداخت را داشته باشد ،و یا زوجه مالی را از زوج به دادگاه معرفی نماید. در ادامه به توضیح کامل این دو روش میپردازیم .

عند المطالبه

اگر مهرالمسمی حال باشد، یعنی به صورت عند المطالبه باشد، زوجه میتواند به محض جاری شدن نکاح، مهریه خود را مطالبه نماید، و چنانچه زوج توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد، میتواند از دادگاه تقاضای اعسار نماید، و در صورت اثبات عدم توانایی پرداخت دادگاه حکم اعسار مهریه را صادر میکند.

عندالاستطاعه

اگر مهریه عندالاستطاعه باشد، زوجه تنها زمانی میتواند حق خود را دریافت کند که، زوج توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد، اما چناچه اثبات شود که زوج دارای اموالی غیرازمستثنیات دین است میتواند مهرالمسمی را مطالبه نماید.

در صورت عدم تعیین مهر المسمی، وضعیت نکاح چگونه است ؟

طبق ماده  1098، چنانچه مهرالمسمی در نکاح دائم مشخص نشده باشد، نکاح صحیح است، و زوجین میتوانند پس از عقد آن را به تراضی مشخص نمایند، واگر قبل از تراضی نزدیکی واقع شود، زوجه مستحق مهرالمثل (وضعیت زوجه قبل از نکاح) خواهد بود.

مهر المسمی تا چه میزان قابل مطالبه است؟

براساس 1080 قانون مدنی، تعیین میزان مهریه منوط بر توافق طرفین میباشد، براین اساس مقدار مشخصی برای مهرالمسمی در قانون تعریف نشده است، وقانون گذار تعیین میزان آن را به اختیار زوجین قرار داده است، ولیکن طبق ماده 22 قانون حمایت از خانواده چنانچه مهریه بیشتر از 110 سکه بهار آزادی تعین شده باشد، و زوج اموالی برای پرداخت مهریه نداشته باشد، موظف به پرداخت 110 سکه میباشد، اما چنانچه توانایی پرداخت بیش از 110 سکه را داشته باشد، میبایست مهریه را به صورت کامل پرداخت نماید.

نحوه مطالبه مهر المسمی

برای مطالبه مهریه، زوجه میتواند با داشتن عقد نامه خود، به اداره ثبت مراجعه کند، و تقاضای خود را بیان نماید، سپس اداره ثبت وظیفه دارد، در صورت داشتن اموالی به غیر از مستثنیات دین، آنها را توقیف نماید، و چنانچه اموالی از زوج برای توقیف موجود نباشد، زوجه میبایست از طریق دادگاه برای دریافت مهریه خود اقدام نماید .

عدم پرداخت مهر المسمی

مهریه به عنوان حقی است، که مرد بر عهده دارد تا به زن پرداخت نماید، و چنانچه زن تقاضای مطالبه مهریه خود را داشته باشد و مرد پس از حکم اعسار (تقسیط) دادگاه، همچنان از پرداخت این حق سرباز زند، طبق قانون برای مرد ضمانت اجرایی تا زمان پرداخت کامل مهریه در نظر گرفته میشود.

آیا مهر المسمی پس از فوت زن ساقط میشود؟

خیر، مهر المسمی پس از فوت یکی از زوجین ساقط نمیشود، و در صورت فوت زوج، زوجه میتواند مهریه خود را از ترکه متوفی دریافت نمایند، و چنانچه زوجه فوت کرده باشد، وارثین او میتوانند مهریه را مطالبه نمایند.