معاونت در جرم چیست؟ وقوع جرم توسط یک نفر عمدتاً کار دشواری است لذا در اکثر دعوای شاهد هستیم که در ارتکاب جرم علاوه بر مرتکب اصلی، افراد دیگری از قبیل مباشر، معاون و.. وقوع جرم را تسهیل می کنند. لذا در قانون نه تنها برای عامل اصلی جنایت مجازاتی در نظر گرفته شده است، بلکه سایر عواملی که در وقوع جرم به نحوی نقش داشته اند نیز مجرم شناخته شده اند، لذا ما در این مقاله قصد داریم به توضیح معاونت در جرم و مجازات آن بپردازیم.

معاونت در جرم چیست؟

معاونت به معنای یاری رساندن و کمک کردن به فردی برای تحقق هدفی میباشد بنابراین در معاونت در جرم فرد یا افرادی برای تحقق جرمی به مرتکب اصلی با انواع روشها از قبیل آماده کردن شرایط وقوع جرم، ترغیب، تطمیع و… کمک می کنند، به عبارت دیگر می توان گفت معاونت در جرم، نقش اجرایی جرم را ندارد، بلکه تدارکات، منابع و سایر عوامل مانند روحیات مرتکب و .. را برای تحقق جرم آماده میکند، لذا قانونگذار معاونت در جرم را در قانون مجازات اسلامی جرم انگاری کرده، و برای معاونت در هر جنایتی مجازاتی را مشخص کرده است که در ادامه به آن می پردازیم.

چه اشخاصی معاون در جرم هستند؟

بر اساس ماده 126 قانون مجازات اسلامی، افراد زیر معاون در جرم محسوب میشوند:

لف- هرکس دیگری را ترغیب، تهدید، تطمیع، یا تحریک به ارتکاب جرم کند، یا با دسیسه یا فریب یا سوءاستفاده از قدرت، موجب وقوع جرم گردد، به عنوان مثال شخصی از جایگاه اجتماعی خود برای ترغیب فردی برای قتل شخصی استفاده نماید.

ب- هرکس وسایل ارتکاب جرم را بسازد یا تهیه کند، یا راه یا نقشه ارتکاب جرم را به مرتکب آموزش دهد، به عنوان مثال فردی برای تحقق قتل عمد شخصی، اسلحه ای را در اختیار مرتکب قرار دهد.

پ- هرکس وقوع جرم را تسهیل کند، به عنوان مثال شخصی با کمک های مالی سعی کند از جرمی حمایت کند.

شرایط تحقق معاونت در جرم

طبق قانون برای اینکه معاونت در جرم تحقق یابد لازم است شرایطی وجود داشته باشد که در ادامه به آن می پردازیم

الف. لازم است قصد و هدف مجرم و معاون در جرم یکی یا به اندازه زیادی نزدیک باشد.

ب. معاون باید با قصد و اراده خود امور جرم را تسهیل نماید، لذا در صورتی که مرتکب اموال شخصی بدون اطلاع وی برای ارتکاب جرمی استفاده نماید معاون محسوب نمی شود

پ. اقدام معاون باید در ارتکاب جرم تاثیر گذار باشد

مجازات معاونت در جرم چیست؟

همان طور که میدانید قانونگذار برای تمامی جرایم، مجازات مشخصی را در قانون لحاظ کرده است، همچنین همدستی افراد از قبیل شراکت در جرم، معاونت، با مرتکب اصلی را جرم انگار کرده است که بسته به نوع جنایت اصلی مجازات متفاوتی دارد، که در ادامه به ذکر آن می پردازیم:

الف. معاونت در جرایمی که مجازات آنها سلب حیات یا حبس دائم است، مشمول مجازات تعزیری درجه 2 (حبس بیش از 15 تا25 سال) یا 3 (حبس 10 تا 15 سال) می شود.

ب. معاونت در جرایمی از قبیل سرقت موجب مجازات حدی، قطع عمدی عضو، شامل مجازات تعزیری درجه 5 (حبس 2 تا 5 سال) و 6 (حبس 6 ماه تا 2 سال) می شود.

پ. معاونت در جرایمی که مجازات قانونی آن شلاق حدی است، شامل مجازات شلاق درجه 6 از 31 ضربه تا 74

ت. معاونت در جرایمی که موجب مجازات های تعزیری میشود، مجازات معاون حسب مورد یک یا دو درجه کمتر از مجازات مرتکب اصلی است، گفتنی است در این مورد مجازات معاون از نوع قانونی جرم ارتکابی است، مگر در مواردی که حکم اصلی مصادره اموال که موجب جزای نقدی درجه چهار(165میلیون تا 330میلیون)، انفصال دائم موجب جزای نقدی درجه 6 (20میلیون تا 80میلیون) و انتشار حکم محکومیت که موجب جزای نقدی (10 میلیون تا 20 میلیون) برای معاون میشود.

نکته: در صورتی که در منابع فقهی و اسلام مجازات دیگری برای معاونت در جرم تعیین شده باشد مجازات بر همان حسب صورت میگرد.

مجازات معاونت در جرم فرد نابالغ یا داری جنون

قانونگذار در مواد 128 و 129 قانون مجازات اسلامی، بیان دارد چنانچه شخصی از فردی نابالغ برای تحقق جرم مورد نظر خود استفاده نماید، به حداکثر مجازات قانونی همان جرم محکوم میشود همچنین در صورتی که فردی در رفتار مجرمانه نابالغی معاونت کند، به حداکثر مجازات معاونت در آن جرم محکوم میشود، به عنوان مثال فردی برای کشتن شخصی از کودکی تقاضا میکند در لیوان آب دیگری مواد سمی بریزد، لذا در صورتی که اثبات شود که این امر توسط فرد مذکور به کودک گفته شده است حسب مورد فرد به اشد مجازات محکوم میشود

شایان ذکر است هرگاه در ارتکاب جرمی مرتکب به دلایلی از قبیل صغیر بودن یا مجنون قابل تعقیب قضایی نباشد، یا مجازات وی به دلیلی متوقف شود، تاثیری در میزان مجازات معاون در جرم ندارد.

سوالات مرتبط

در صورتی که قصاص نفس و قصاص عضو در حکم اصلی اجرا نشود مجازات معاون چگونه است؟

اگر به هر دلیلی در حکم اصلی قصاص نفس یا عضو اجرا نشود، مجازات معاون بر اساس میزان مجازات تعزیر مرتکب اصلی، به یک یا دو درجه پایین تر تعیین می شود.