مجازات تخریب و آتش سوزی عمدی چیست؟ آیا قانونگذار برای اشخاصی که چنین اعمالی را از خود نشان می دهند، ضمانت اجراهایی را در نظر گرفته است؟ در این مقاله قصد داریم تا به مجازات تخریب و آتش سوزی عمدی نسبت به اموال شخصی و عمومی به صورت جامع بپردازیم.
تخریب و آتش سوزی عمدی
قانونگذار برای اشخاصی که اقدام به تخریب یا آتش سوزی اموال دیگران یا عمومی می نمایند، مجازات هایی را در نظر گرفته است، تا بواسطه ی این ضمانت اجراها بتواند، از بروز چنین جرایمی توسط اشخاص جلوگیری نماید، اما اگر شخصی مرتکب این جرایم گردد، به مجازات های مقرر در قانون، اعم از شلاق، جزای نقدی، حبس و در بعضی از شرایط خاص به اعدام محکوم می شوند، لذا در ادامه به مجازات های تخریب و آتش سوزی عمدی می پردازیم.
مجازات آتش سوزی عمدی
باتوجه به آنکه جرم آتش سوزی دارای طیف گسترده ای می باشد، لذا قانونگذار برای هریک از این جرایم، مجازات هایی مشخص کرده است، که باتوجه به این طیف، مجازات آتش سوزی به شرح ذیل می باشد.
مجازات آتش سوزی املاک، وسایل نقلیه عمومی، جنگل، باغ ها و غیره
براساس ماده ۶۷۵ قانون مجازات اسلامی، هر کس عمداً عمارت یا بنا یا کشتی یا هواپیما یا کارخانه یا انبار و بطور کلی هر محل مسکونی یا معد برای سکنی یا جنگل یا خرمن یا هر نوع محصول زراعی یا اشجار یا مزارع یا باغهای متعلق به دیگری را آتش بزند، به حبس از دو تا پنج سال محکوم می شود.
نکته: لازم به ذکر است، مجازات آتش سوزی جرایم فوق مختص به اموال غیر منقول و منقول عمومی می باشد، که در صورتیکه تمایل دارید، اطلاعات بیشتری از این اموال کسب نمایید، می توانید بروی هریک از آن ها کلیک نمایید.
مجازات آتش سوزی اعمال منقول دیگران
قانونگذار بین مجازات آتش سوزی اموال منقول دیگران با غیر منقول، تفاوت قائل شده است، به گونه ای که اگر شخصی اشیاء منقول متعلق به دیگری را آتش بزند، به موجب ماده ۶۷۶ قانون مجازات اسلامی، به حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه محکوم خواهد شد.
چه عاملی باعث تشدید مجازات آتش سوزی عمدی می شود؟
در صورتیکه در جرم فوق، آتش سوزی بواسطه ی مواد منفجره رخ داده باشد، مجازات مرتکب به موجب ماده 678 قانون مجازات اسلامی، حبس از دو تا پنج سال می باشد.
مجازات آتش سوزی اسناد دولتی
اگر کسی اسناد دولتی را آتش بزند، باتوجه به آنکه این اسناد دارای اهمیت می باشند، لذا قانونگذار این عمل را جرم محسوب کرده است، فلذا به موجب ماده 681 قانون مجازات اسلامی، هر کس عالماً دفاتر و قبالهها و سایر اسناد دولتی را بسوزاند یا به هر نحو دیگری تلف کند به حبس از دو تا ده سال محکوم خواهد شد.
مجازات آتش سوزی اسناد غیر دولتی
اگر هر کس عالماً هر نوع اسناد یا اوراق تجارتی و غیرتجارتی غیردولتی را که اتلاف آنها موجب ضرر غیر است، بسوزاند یا به هر نحو دیگر تلف کند، طبق ماده 682 قانون مجازات اسلامی، به حبس از چهل و پنج روز تا یک سال محکوم خواهد شد.
نکته: شرط لازمه جرم بودن این رفتار توسط مرتکب علم او نسبت به اسناد فوق می باشد، لذا در صورتیکه فرد آگاهی نداشته باشد، که آتش سوزی اسناد و اوراق منجر به ضرر به غیر (شخص دیگر) می شود، مرتکب جرمی نشده است، ولیکن اثبات این عدم آگاهی بر عهده ی مرتکب می باشد.
مجازات تخریب عمدی
قانونگذار برای اشخاصی که اقدام به تخریب اموال عمومی و غیرعمومی می پردازند، مجازات هایی را در نظر گرفته است، که در ادامه به این مجازات ها می پردازیم.
مجازات تخریب اموال منقول و غیرمنقول دیگران
تخریب اموال دیگران چه از منظر اسلام و چه منظر حقوقی عمل ناپسندیده ای می باشد، لذا به موجب ماده ۶۷۷ قانون مجازات اسلامی، هرکس عمداً اشیاء منقول یا غیرمنقول متعلق به دیگری را تخریب نماید یا به هر نحو کلاً یا بعضاً تلف نماید و یا از کار اندازد به حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه، در صورتی که میزان خسارت وارده سیصد سی میلیون (330/000/000) ریال یا کمتر باشد به جزای نقدی تا دو برابر معادل خسارت وارده محکوم خواهد شد.
لذا باتوجه به ماده فوق، اگر شخصی اموال دیگران را تخریب نماید، و ارزش اموال تخریب شده حداکثر تا (330/000/000) میلیون ریال باشد، مرتکب تنها به جزای نقدی تا دو برابر معادل خسارت محکوم می شود، اما اگر میزان اموال تخریب شده توسط مرتمب بیشتر باشد، مرتکب علاوه به جبران خسارت وارده به حبس نیز محکوم می گردد.
مجازات تخریب یا قطع تاکستان، باغ میوه و نخلستان دیگران
در قانون اگر هرکسی اموال دیگران را تخریب نماید، موظف به جبران خسارت آن می باشد، لذا طبق ماده ۶۸۴ قانون مجازات اسلامی، هر کس محصول دیگری را بچراند یا تاکستان یا باغ میوه یا نخلستان کسی را خراب کند یا محصول دیگری را قطع و درو نماید یا به واسطه سرقت یا قطع آبی که متعلق به آن است یا با اقدامات و وسایل دیگر خشک کند یا باعث تضییع آن بشود یا آسیاب دیگری را از استفاده بی اندازد به حبس درجه شش (حبس از 6 ماه تا 2 سال) و شلاق تا (۷۴) ضربه محکوم میشود.
مجازات بریدن یا قطع درخت خرما
در قانون برای بریدن اصله نخل خرما مجازات جداگانه ای در نظر گرفته شده است، لذا به موجب قانون، هرکس اَصله نخل خرما را به هر ترتیب یا با هر وسیله بدون مجوز قانونی از بین ببرد یا قطع نماید به چهل و پنج روز تا سه ماه حبس یا از (50/000/000) تا (82/500/000) ریال جزای نقدی یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
نکته: منظور از اصله نخل خرما در این ماده قانونی، همان درخت نخل (خرما) می باشد.
مجازات بریدن یا قطع سایر درخت ها
اگر شخصی درختان دیگری به غیر از نخل خرما را نیز قطع نماید، رفتار .ی به موجب قانون جرم محسوب می شود، به گونه ای که هر کس درختان موضوع ماده یک قانون گسترش فضای سبز را عالماً عامداً و بر خلاف قانون مذکور قطع یا موجبات از بین رفتن آنها را فراهم آورد علاوه بر جبران خسارت وارده حسب مورد به حبس تعزیری از شش ماه تا سه سال و یا جزای نقدی از پنج میلیون تا چهل میلیون ریال محکوم خواهد شد.
مجازات تخریب و آتش سوزی عمدی وسایل و تاسیسات عمومی
اصولا وسایل و تاسیسات عمومی، چون مورد استفاده عموم قرار می گیرند، لذا ضمانت اجرای آن نیز سنگین تر می باشد، به گونه ای که اگر کسی وسایل و تاسیسات عمومی زیر را تخریب یا آتش بزند، عمل وی جرم می باشد، و دارای مجازات است، این موارد به شرح ذیل می باشد:
- تخریب یا آتش سوزی وسایل و تاسیسات شبکه های آب و فاضلاب، برق، پست و تلگراف و تلفن و مراکز فرکانس و ماکروویو (مخابرات) و رادیو و تلویزیون و متعلقات مربوط به آنها اعم از سد و کانال و انشعاب لولهکشی و نیروگاههای برق و خطوط انتقالنیرو و مخابرات (کابلهای هوایی یا زمینی یا نوری) و دستگاههای تولید و توزیع و انتقال آنها که به هزینه یا سرمایه دولت یا با سرمایه مشترک دولت وبخش غیر دولتی یا توسط بخش خصوصی برای استفاده عمومی ایجاد شده است.
- تخریب یا آتش سوزی علائم راهنمایی و رانندگی و سایر علائمی که به منظور حفظ جان اشخاص یا تامین تاسیسات فوق یا شوارع و جادهها نصب شده است،
لذا در صورتیکه شخصی نسبت به موارد فوق، اعمالی همچون تخریب یا ایجاد حریق یا از کار انداختن یا هر نوع خرابکاری انجام دهد، مشروط بر آنکه منظور او از انجام چنین افعالی اخلال در نظم و امنیت عمومی نباشد، به حبس از سه تا ده سال محکوم خواهد شد.
مجازات اعدام برای تخریب و آتش سوزی عمدی وسایل و تاسیسات عمومی
اگر به موجب تبصره یک ماده 687 قانون مجازات اسلامی، هدف فرد در راستای اخلال در نظم و امنیت جامعه و مقابله با حکومت اسلامیباشد مجازات محارب را خواهد داشت.
نکته: مجازات محاربه به موجب ماده 282 قانون مجازات اسلامی، مشمول بر چهار قسم است:
الف-اعدام
ب-صلب
ج-قطعی دست راست و پای چپ
د- نفی بلد (حداقل مدت آن یک سال می باشد)
لذا قاضی به اختیار می تواند، یکی از چهار مجازات فوق را برای شخص محارب در نظر بگیرد.
مجازات غارت و از بین بردن اموال به صورت دسته جمعی
قانونگذار برای اشخصی که به صورت دسته جمعی اقدام به اتلاف و غارت اموال می کنند، مجازاتی در نظر گرفته است، لذا طبق ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی، هر نوع نهب و غارت و اتلاف اموال و اجناس و امتعه (کالا) یا محصولات که از طرف جماعتی بیش از سه نفر به نحو قهر و غلبه واقع شود چنانچه محارب شناخته نشوند، به حبس از دو تا پنج سال محکوم خواهند شد.
نکته: برای تحقق این جرم به صورت دسته جمعی یا جماعتی (ملتی) باید تعداد افراد بیشتر از 3 نفر باشد، در غیر اینصورت مجازات تخریب و یا غارت به صورت دسته جمعی اعمال نمی شود.
سوالات پر تکرار
در چه صورت برای تمامی جرایم فوق، مجازات محارب در نظر گرفته می شود؟
باتوجه به تبصره یک ماده 675 قانون مجازات اسلامی، در صورتیکه مرتکب به قصد مقابله با حکومت اسلامی جرایم فوق را انجام داده باشد، مجازات محارب را خواهد داشت.
آیا مجازات تخریب و آتش سوزی عمدی در صورتیکه منجر به فوت یا جراحتی گردد، دیه یا قصاص دارد؟
بله، همانطور که در ماده ۶۸۹ قانون مجازات اسلامی بیان شده است، در صورتیکه آتش سوزی و تخریب و سایر اقدامات انجام شده منتهی به قتل یا نقص عضو یا جراحت و صدمه به انسانی شود مرتکب علاوه بر مجازات های مذکور حسب مورد به قصاص و پرداخت دیه و در هر حال به تادیه خسارات وارده نیز محکوم خواهد شد.
مجازات چراندن حیوانات در باغ یا زمین دیگران چیست؟
باتوجه به آنکه چراندن حیوانات در باغ یا زمین های دیگران، باعث تخریب به محصولات آن ها می شود، لذا طبق ماده 684 قانون مجازات اسلامی، مجازات مرتکب حبس تعزیری درجه 6 (حبس از 6 ماه تا 2 سال) و شلاق تا (74) ضربه می باشد.
مجازات سرقت آب یا قطع آبی که متعلق به به شخص دیگری می باشد، چیست؟
مجازات این فعل نیز همانند، مجازات چراندن حیوان در باغ یا زمین های دیگران می باشد.
