یکی از پرسش هایی که ممکن است اشخاص در هنگام تنظیم قرارداد با آن مواجه شوند این است که آیا داشتن شاهد در قرارداد الزامی است؟ و در صورت عدم وجود شاهد، قراردادشان آیا بی اعتبار یا باطل تلقی میشود یا خیر؟ در پاسخ به این سوال ها قصد داریم در این مطلب به موضوع وجود شاهد در قرارداد بپردازیم و تمامی پرسش های شما را که تا کنون موجب ابهامتان شده است پاسخ را دهیم، پس در ادامه همراه ما باشید.
آیا داشتن شاهد در قرارداد الزامی است؟ مزایای داشتن شاهد در قرارداد
عقود و قرارداد ها خود به عنوان یک سند که از منظر حقوقی امکان اثبات وجود تعهدات را دارد، نقش مهم را در تعاملات اشخاص با یکدیگر ایفا میکند، اما شرایط تنظیم قرارداد در پیش، حین و پس از قرارداد، ممکن است به نحوی باشد که موجب مخدوش شدن قصد و اراده طرفین در انشاء و اتعقاد قرارداد شود، لذا وجود عامل و عنصری دیگر که بتواند موجب استحکام و اعتبار این اسناد عادی شود میتواند در صورت بروز اختلاف در محاکم قضایی بسیار مفید واقع گردند و حقیقت را از قصد طرفین آشکار سازد.
به عبارت دیگری با توجه به احتمال جعل و استفاده از عقود و قرارداد های جعلی، باید ادله و مدارک دیگری نیز وجود داشته باشد تا بتواند بتواند صحت و اعتبار قرارداد را احزاز کند، این ادله میتواند موارد مختلفی اعم از اقرار طرفین به صحت قرارداد، شهادت شهود، فیلم و تصاویر و هر گونه ادله دیگری باشد که بتواند برای مرجع قضایی ثابت کند که قرارداد دارای اعتبار میشود، لذا شهادت شهود به عنوان کاربدی ترین و رایج ترین ادله اثباتی بهترین مدرک جهت اثبات اعتبار یک قرارداد میباشد که در تمام اکثر معالات قابل استفاده است، لذا در ادامه به توضیح بیش تر این موضوع میپردازیم.
تعریف شاهد و نقش شاهد در قرارداد
شهادت به معنای بیان اخبار و وقایعی است که به وسیله حواس پنج گانه درک شده است و شخصی که این اخبار را بیان میکند را شاهد میگویند، فلذا شاهد فردی است که شخصا وقوع عمل یا حادثه ای را روئیت و درک کرده است و میتواند به صورت شفاف و دقیق درباره آن اظهار نظر کند، از طرفی شهادت شاهد یکی از ادله بسیار معتبر از نظر قانون است و میتواند در صورت داشتن شرایط لازم مورد استناد قرار بگیرد.
بنابراین با توجه به تعریف شاهد و شهادت، میتوان بیان کرد که وجود شاهد در قرارداد این امکان را ایجاد میکند تا در صورتی که اختلافی فی مابین طرفین درباره میزان مفاد قرارداد، تفسیر و تعهدات و حقوق مکتسبه طرفین ناشی از قرارداد ایجاد شود بتوان با وجود شخصی که در هنگام امضای قرارداد حضور داشته و میتواند درباره آن اظهار نظر کند به کشف حقیقت دست پیدا کرد و حق را به او داد، بنابراین به راحتی با وجود شاهد میتوان جزئیات قرارداد را در دادگاه اثبات کرد.
چه تعداد شاهد برای اثبات قرارداد نیاز است؟
تعداد شهود یکی از مسائلی است که نظر حقوقی و کیفری در قانون ما وجه تفاوت هایی در تعداد و اتبات یک واقعه و عمل حقوقی دارد، به عنوان مثال در بعضی از جرایم حقوقی برای اثبات یک ادعا وجود 4 شاهد مرد یا 3 شاهد مرد و 2 شاهد زن لازم است ولیکن آیا برای اعتبار یک قرارداد نیز این تعداد شهود الزامی است یا خیر؟ در پاسخ بایستی بیان کرد به طور کلی در قانون هیچ الزامی به جهت امضا قرارداد توسط شهود و اعتبار یافتن آن وجود ندارد وبدیهتاً با توجه به سکوت قانونگذار در این زمینه هیچ سخنی نیز از وجود تعداد معین شاهد وجود ندارد
اما آنچه که در رویه قضایی و سایر دعاوی حقوقی مختلف وجود دارد این است که برای اثبات یک ادعا و قرارداد وجود حد اقل دو شاهد نیاز است و تفاوتی در زن یا مرد بودن آن نمیکند، از طرفی با توجه به رویه ایجاد شده در ثبت الکترونیک قرارداد های ملکی اعم اجاره یا خرید و فروش تایید دو نفر به عنوان شاهد قرارداد برای ثبت الزامی است.
شایان ذکر است در صورت لزوم اشخاصی که به عنوان شاهد قرارداد را امضا مینمایند میبایست در صورت احضار به دادگاه امضای خود را تایید نموده و مجدد شرح واقعه را شهادت دهند.
در چه قرارداد های هایی وجود شاهد الزامی است؟
در قراردادی که فی مابین طرفین منعقد و امضا میشود از لحظه امضای آن از نظر قانونی دارای اعتبار است و نیازی به امضا وجود یک یا چند شاهد در قرارداد نمیباشد، چرا که تا زمانی که طرفین به وجود قراردادی فی مابین خود اقرار نمایند و آن را تایید کنند قرارداد نیز در تمامی محاکم قضایی دارای اعتبار است، اما موضوع وجود شاهد از آنجایی در قرارداد اهمیت پیدا میکند که یکی از طرفین به صحت قرارداد و یا مفاد آن معترض باشند و آن را صحیح و یا کامل نداند، فلذا وجود شاهد میتواند برای اثبات قرارداد و ادعا شما در دادگاه مفید واقع شد.
همچنین لازم به ذکر است برخی از قرارداد ها و ایقاعات مانند عقد نکاح و صیغه طلاق برای اعتبار و ثبت رسمی آن وجود دو شاهد لازم و ضروری است و برای در قرارداد اجاره نیز در صورت عدم تخلیه مستاجر و دریافت دستور تخلیه از دادگاه امضای 2 شاهد مرد در اجاره نامه یکی از شروط اصلی دریافت دستور موقت تخلیه میباشد.
شرایط شاهد در قرارداد
همان طور که گفته شد برای اثبات قرارداد در دادگاه حد اقل وجود امضای دو شاهد میتواند بسیار مفید واقع شود اما لازم به ذکر است در قانون شهادت هر شخصی را معتبر ندانسته و برای شاهد نیز شرایط پیش بینی کرده است که میبایست داشته باشند که ذیل به ذکر شرایط شاهد در قرارداد پرداخته ایم:
الف. اولین شرط شاهد، بلوغ است، بلوغ در معنای بالغ بودن فرد از نظر شرعی است و در قانون سن بلوغ پسران ۱۵ سال و سن بلوغ دختران ۹ سال تمام است؛ شایان ذکر است چنانچه شاهد در زمان وقوع موضوع در سن بلوغ ممیز (حالتی که فرد بتواند خوب و بد را از هم تشخیص دهد) باشد، اما در زمان ادای شهادت به سن بلوغ رسیده باشد، اظهارات او دارای اعتبار است.
ب. شاهد باید عاقل باشد، یعنی دارای جنون نباشد، به عبارتی بیماری های روانی به صورت دائمی در فرد وجود نداشته باشد، و فرد بتواند با قوه تفکر خود، نظرش را بیان کند. همچنین در صورتی که شاهد جنون ادواری داشته باشد، چنانچه شهادت وی در زمان برخورداری از صحت عقلی بوده باشد، قابل قبول است.
پ. شاهد باید عدالت داشته باشد، یعنی اهل معصیت نباشد.
ت. یکی از شرایطی که در قانون برای صلاحیت شهود تعیین شده است، ایمان شاهد میباشد، ولیکن این عامل یک اصل نمی باشد، و ملاک صحت بیان هر فرد است.
ث. شاهد باید دارای شرط طهارت ولد باشد، یعنی این که فردی که در دادگاه به موضوعی گواهی میدهد، نباید از رابطه نامشروع متولد شده باشد.
برای اطلاع بیشتر از موضوع شهادت بر روی این لینک کلیک کنید
آیا مشاور املاک میتواند شاهد باشد؟
مشاورین املاک به عنوان شخص ثالثی که در هنگام تنظیم قرارداد وجود دارند و کاملا از روند توافقات فی مابین طرفین مطلع هستند میتوانند بهترین شهود برای شهادت در دادگاه باشند اما با توجه به اینکه مشاوراملاک هزینه کمسیون خود را از طرفین یا یکی از دو طرف دریافت میکند از نظر بعضی از حقوق دانان با یکی شرایط شاهد که عدم داشتن منفعت شخصی در باره موضوع شهادت در تضاد میباشند، لذا در بعضی از شعبات محاکم قضایی مشاور املاک را به عنوان شاهد معتبر نمیدانند، لکن بهتر است در هنگام تنظیم و امضای قرارداد شخصی مورد اعتماید غیر از شاهد نیز قرارداد را امضا کند.
