صفر تا 100 قانون ترک کار || قواعد و الزامات قانونی و بیمه ای آن
در قرارداد های کاری ، فسخ قرارداد و نحوه ترک کار از جمله موضوعات قابل توجه ای است که در آن طرفین بر اساس مقررات قانون کار، شرایط و ضوابطی را برای پایان قرارداد در نظر میگیرند تا در صورت لزوم بتوانند از آن بهرمند شوند. با این حال برخی از کارمندان یا کارگران به دلیل عدم آگاهی از شرایط فسخ و خاتمه قرارداد مطابق قانون کار و یا شرایط ذکر شده در قرارداد کاری خود اقدام به ترک کار مینمایند. در ادامه به توضیح مفهوم ترک کار و شرایط مربوط به آن خواهیم پرداخت.
منظور از ترک کار چیست؟
هیچ چیز در این دنیا به صورت ثابت نبوده و همواره در حال تغییر و تحول میباشد. در روابط کاری بین کارگر و کارفرما در سازمان و محیط کاری نیز، ترک کار یا پایان کار توسط کارگر و کارفرما به دلایلی مختلفی اعم از پایان مدت قرارداد ورشکستگی کارفرما، تغییر شغل، فوت کارگر، بازنشستگی و مواردی از این دست میتوانند از عواملی باشد که موجب پایان همکاری کارگر و کارفرما گردد، لذا برای اینکه ترک کار و پایان قرارداد کاری از قواعد و مقرراتی مشخصی برخوردار باشد تا موجب تضییع حقوق کارگر و کارفرما نگردد در قانون کار در مواد 21 تا 27 به صورت کامل به این موارد پرداخته است.
ترک کار یکی از مواردی است که معمولا توسط کارگر و با اطلاع و یا بدون اطلاع و هماهنگی کارفرما جهت قطع همکاری و ادامه فعالیت با کارفرما صورت میگیرد و در هر صورت یک سری حقوق و مسئولیت هایی را برای کارگر و کارفرما ایجاد مینماید؛ که در ادامه به توضیح بیشتر این موضوع میپردازیم.
دلایل ترک کار چیست؟
همان طور که ذکر شد در ترک کار، کارگر یا کارمند بدون توافق با کارفرما پیش از پایان مدت قرارداد اقدام به قطع همکاری مینمایند که دلایل ایشان از ترک کار میتواند اعم از دلایل شخصی ، عدم دریافت حقوق و مزایا ، رفتار نامناسب کارفرما یا اعضای تیم او و… باشد.
مراحل قانونی ترک کار
یکی از موارد حائز اهمیتی که باید در این موضوع به آن توجه نمایید قانون کار میباشد. قانون کار ، تعیین کننده قواعد بین کارفرمایان و کارگران در قرارداد های کاری فی مابین آنها میباشد ؛ به همین منظور بررسی ترک کار در قانون کار از مواردی است که باید به آن توجه نمایید.
در مواد 21 تا 27 قانون کار به صورت صریح و روشن شرایط خاتمه قرارداد کار ذکر شده است و عنوان شده است خاتمه قرارداد میتواند به صورت یکی از اشکال زیر صورت بگیرد:
الف – فوت کارگر
ب – بازنشستگی کارگر
ج – از کار افتادگی کلی کارگر
د – انقضاء مدت در قراردادهای کار با مدت موقت و عدم تجدید صریح یا ضمنی آن
ه – پایان کار در قرارداد هایی که مربوط به کار معین است
و – استعفای کارگر.
ز – فسخ قرارداد به نحوی که در متن قرارداد (منطبق با قانون کار) پیش بینی شده است.
با توجه به موارد ذکر شده، ترک کار تنها در صورت وجود یکی از موارد فوق الذکر امکان پذیر است اما آنچه که از مفهوم ترک کار میتوان برداشت کرد، عمدتا به عنوان استعفا و یا ترک ناگهانی کارگر از محل کار میباشد که هر یک دارای شرایط و مسئولیت های خود میباشد.
عدم موافقت کارفرما با استعفای کارگر
همان طور که گفته شد ترک کار وجهه قانونی نداشته و بهتر است کارگران و کارمندان فرم استعفانامه خود را30 روز پیش از ترک کار به کارفرما ارائه دهند. در مقابل نیز کارفرما پس از دریافت استعفانامه میبایست با استعفای کارمندان یا کارگران خود موافقت نمایند ، در غیر این صورت کارفرما از نظر قانونی هیچ گونه توجیهی برای نپذیرفتن استعفای کارگران یا کارمندان خود ندارد.
با توجه به ماده 21 قانون کار یکی از راه های خاتمه قرارداد ، استعفای کارگر میباشد فلذا با توجه به قواعد آمره قانون، عدم موافقت کارفرما با استعفا امکان پذیر نبوده و کارفرما ملزم به پذیرفتن استعفای کارگران یا کارمندان خود میباشد در غیر این صورت کارگر میتواند پس از گذشت یک ماه از ارائه استعفانامه به کارفرما اقدام به ترک کار نماید.
تفاوت ترک کار در صورت داشتن یا نداشتن قرارداد کار
در ماده 7 قانون کار به صراحت بیان شده است که قرارداد های کاری به دو صورت کتبی یا شفاهی میباشند به همین دلیل ترک کار کارگران یا کارمندان در صورت داشتن یا نداشتن قرارداد کتبی تفاوتی نداشته و در هر صورتی قانونی نبوده و اثرات منفی برای کارگران یا کارمندان به دنبال دارد.
اعلام ترک کار در لیست بیمه
لازم به ذکر است که ترک کار در بیمه تامین اجتماعی با ترک کار که در مطالب فوق به آن اشاره کردیم کمی متفاوت است. با این حال ترک کار در لیست بیمه تامین اجتماعی به موارد مختلفی گفته میشود. اتمام قرارداد کاری ، اخراج کارگر توسط کارفرما ، از کار افتادگی کارگر ، فوت بیمه شده ، استعفا و… تحت عنوان کلی ترک کار در بیمه تامین اجتماعی خوانده میشود.
لذا پس از انعقاد قرارداد بین کارفرما و کارگر و شروع همکاری کارگر ، کارفرما ملزم است نام کارگر را در لیست بیمه تامین اجتماعی ثبت نماید. همچنین پس از ترک کار کارگر ، کارفرما ملزم است به سازمان تامین اجتماعی ترک کار کارگر را اعلام و در اولین فرصت با مراجعه به سایت تامین اجتماعی ترک کار کارگر را ثبت نماید.
با توجه به ماده 39 قانون تامین اجتماعی کارفرمایان ملزم میباشند لیست حقوق هر ماه کارگران یا کارمندان خود را حداکثر تا آخرین روز ماه بعد مطابق با آخرین تغییرات به سازمان تامین اجتماعی ارائه و آن را پرداخت نمایند در غیر این صورت مکلف به پرداخت جریمه خواهند شد.
آیا به ترک کار سنوات تعلق میگیرد؟
با توجه به مطالب فوق ، در صورتی که کارگر یا کارمند بدون اطلاع قبلی به کارفرما و دلایل غیر موجه اقدام به قطع همکاری نمایند ، ترک کار صورت گرفته است. در نتیجه در صورت ترک کار به کارگر یا کارمند هیچ گونه سنوات و مزایای مانند مزایای پایان کار ، بیمه بیکاری و… تعلق نمیگیرد ؛
زیرا ترک کار قانونی نبوده و تبعاتی برای کارگران یا کارمندانی که اقدام به ترک کار نموده اند ، دارد. البته شایان ذکر است حقوق و مزایای کارگر یا کارمند تا بیش از ترک کار به او تعلق میگیرد و کارفرما ملزم به پرداخت حقوق و مزایای کارگر یا کارمند میباشد.
پیگیری و شکایت کارفرما از کارگر به دلیل ترک کار
در یک رابطه همکاری بین کارفرما و کارگر (کارمند) هر یک از طرفین دارای حق و حقوقاتی مشخصی میباشند. همان طور که در ماده 7 قانون کار بیان شده است کارگر (کارمند) برای مدت معین یا موقت ، کاری را برای کارفرما انجام و در قبال آن حقوقی دریافت خواهد کرد.
به همین دلیل عدم پایبندی به تعهدات کاری از سوی کارگر (کارمند) و یا همچنین عدم رعایت ضوابط کاری یا تخلف و ناتوانی در انجام تعهدات ، اثرات منفی بر روند کاری یک سازمان ، شرکت یا کارگاه را دارد. در نتیجه ترک کار کارگر یا کارمند بدون اطلاع قبلی به کارفرما موجب ایجاد خسارت و ضرر و زیان جبران ناپذیری برای کارفرما خواهد گردید.
در مقابل ترک کار کارگر یا کارمند ، کارفرما برای دفاع و محافظت از حق و حقوقات خود میتواند با اثبات ترک کار کارگر (کارمند) بدون دلایل قانونی و ارائه مدارک ، مستندات و شواهد کافی برای اثبات رابطه همکاری با کارگر یا کارمند ، اقدام به شکایت و مطالبه خسارت از آن ها نماید ؛ و در صورتی که در متن قرارداد کتبی که فی مابین آن ها منعقد شده ، بندی تحت عنوان ضمانت حسن انجام کار وجود داشت باشد میتواند از این طریق خسارت های خود را مرتفع نماید.
در صورت نداشتن قرارداد کار کتبی بین کارفرما و کارگر (کارمند) کمی اثبات رابطه همکاری فی مابین آن ها مشکل خواهد بود ، البته راه هایی برای اثبات همکاری بین کارفرما و کارگر وجود دارد که امکان شکایت را به کارفرما میدهد ؛ مانند اثبات پرداخت حقوق که میتوان از طریق چک یا فیش های پرداختی حقوق آن را اثبات نمود.
از مهم ترین موضوعات شکایت کارفرما از کارگر ، ترک کار توسط کارگر یا کارمند بدون رعایت شرایط و ضوابط قانونی میباشد که در مطالب فوق به آن اشاره شد. کارفرمایان میتوانند با مراجعه به مراجع حل اختلاف از کارگر یا کارمند خود به دلیل ترک کار شکایت نمایند. همچنین کارفرمایان نیز میتوانند بابت مطالبه خسارت به دلیل فسخ یک جانبه قرارداد از سوی کارگر یا کارمند اقدام به شکایت در مراجع قضایی دادگستری نمایند.
مراحل شکایت
اولین مرحله برای شکایت کارفرما از کارگر قبل از مراجعه به مراجع قانونی ، شورای اسلامی کار میباشد که کارفرما و کارگر میتوانند در این جلسه با مذاکرات انجام شده به دعوای خود خاتمه دهند.
در صورت عدم سازش بین کارفرما و کارگر در جلسه شورای اسلامی کار ، رسیدگی پرونده به هیات های تشخیص وزارت کار واگذار میشود. کارفرما میبایست با مراجعه به سامانه جامع اداره کار شکایت خود را در اداره کار ثبت نماید که با احراز هویت و بار گذاری مدارک در نهایت اداره کار برای مراجعه به هیات های تشخیص، تاریخی را مشخص مینماید.
هیات تشخیص وزارت کار متشکل از نماینده کارگران، نماینده کارفرمایان و نماینده وزارت کار میباشد که نماینده کارگران توسط کانون هماهنگی شورای کار و نماینده کارفرمایان توسط کانون انجمن های صنفی انتخاب میشود. پس از بررسی مدارک ارائه شده و پرونده شکایت توسط هیات های تشخیص وزارت کار ، در نتیجه داوری انجام شده، رای نسبت به شکایت از سوی هیات تشخیص صادر میگردد که این رای قابل اعتراض توسط طرفین دعوا میباشد.
رای صادر شده از سوی هیات تشخیص وزارت کار تا 15 روز قابل اعتراض میباشد که در صورت اعتراض یکی از طرفین دعوا ، بررسی مجدد پرونده توسط هیات حل اختلاف وزارت کار انجام میگردد. هیات حل اختلاف وزارت کار متشکل از سه نماینده کارگران ، سه نماینده کافرمایان و سه نماینده از دولت میباشد که با بررسی پرونده و دفاعیات طرفین به صدور رای نهایی میپردازد. قابل توجه است که این رای صادر شده قطعی و لازم الاجرا میباشد ولیکن در موارد خاصی میتوان به رای صادر شده اعتراض نمود.
در صورتی که رای صادر شده از سوی هیات های حل اختلاف وزارت کار نادرست باشد میتوان دادخواست نقض رای صادر شده را به یکی از شعبات دیوان عدالت اداری ارائه داد.
