مهر و موم ترکه به عنوان یکی از مهمترین اقدامات حقوقی، که پس از فوت فرد و به جهت حفظ اموال متوفی از آسیب یا تلف احتمالی به منظور حفظ حقوق وراث و سایر ذینفعین انجام میگیرد. فوت هر فرد علاوه بر غم و اندوه برای بازماندگان، چالش های حقوقی و اداری متعددی را نیز به همراه دارد. یکی از این چالش ها، موضوع ارث و میراث و نحوه تقسیم اموال و دارایی های متوفی بین ورثه است.
در این میان مهر و موم ترکه به عنوان اقدامی فوری و ضروری، نقش کلیدی در حفظ حقوق ورثه و جلوگیری از سوء استفاده از اموال متوفی ایفا میکند. در این مقاله از وبسایت داپکده به بررسی ابعاد مختلف مهر و موم ترکه، از جمله مفهوم، مراحل انجام و مدارک لازم میپردازیم.
ترکه چیست؟
ترکه به معنای ترک کردن و رها کردن و به جا گذاشتن است. به طور خلاصه ترکه شامل دارایی های به جا مانده از متوفی و مطالبات و دیون فرد می باشد.
مهر و موم ترکه چیست؟
مهر و موم ترکه به معنای حفاظت و نگهداری از ماترک (مجموع اموال و دارایی های متوفی) تا زمان تقسیم ارث بین ورثه قانونی است. این اقدام از سو استفاده افراد سودجو و تضییع حقوق ورثه واقعی جلوگیری میکند.
اهداف مهر و موم ترکه
حفظ و نگهداری از اموال متوفی: مهر و موم ترکه از آسیب دیدن،گم شدن و یا به سرقت رفتن اموال متوفی تا زمان تقسیم ارث جلوگیری میکند.
جلوگیری از سو استفاده: این اقدام مانع از سوء استفاده افراد سودجو از اموال متوفی به نفع خود می شوند.
تامین اموال برای پرداخت دیون: در صورت وجود دیون و تعهدات مالی برای متوفی، مهر و موم ترکه اموال را برای پرداخت آنها حفظ میکند.
شرایط درخواست مهر و موم ترکه
فوت فرد : اولین شرط برای این درخواست فوت فرد است.
وجود ماترک: شرط دیگر وجود ماترک یا اموال و دارایی هایی است که از فرد متوفی به جا مانده است.
ذینفع بودن متقاضی: فقط ذینفعان و اشخاصی که حق سهیم بودن در ارث را دارند، میتوانند برای این منظور اقدام کنند.
چه کسانی می توانند مهر و موم ترکه را درخواست نمایند؟
الف) هریک از ورثه متوفی:
هریک از ورثه قانونی متوفی میتوانند برای این درخواست اقدام نمایند.
ب) نماینده قانونی ورثه:
درصورتی که ورثه صغیر یا محجور باشند، نماینده قانونی آنها می تواند این درخواست را ارائه دهند.
ج) طلبکاران متوفی :
در مواردی که متوفی دارای دیون و تعهدات مالی باشد، طلبکاران وی نیز می توانند برای مهر و موم ترکه درخواست کنند.
د) دادستان:
در مواردی که ذینفعان شناخته شده نباشند و یا در محل حاضر نباشند، دادستان میتواند برای این منظور اقدام کند.
مرجع صالح رسیدگی به مهر و موم ترکه
مطابق با قانون امور حسبی، مرجع صالح برای رسیدگی به این درخواست شورای حل اختلاف آخرین اقامتگاه متوفی، و اگر شخص متوفی در ایران هم اقامتگاه نداشته باشد، آخرین محل سکونت متوفی صالح به رسیدگی می باشد. همچنین متوفی اگر در ایران سکونت نداشته باشد، دادگاهی که اموال غیر منقول متوفی در آن حوزه واقع شده باشد، صالح است. اگر اموال غیر منقول در حوزه های مختلف واقع شده باشد دادگاهی صالح است که قبل از همه شروع به اقدام نموده باشد.
مراحل مهر و موم ترکه
- ارائه درخواست
متقاضی باید به یکی از دفاتر خدمات قضایی مراجعه و درخواست خود را به همراه مدارک لازم ارائه دهد.
- تعیین وقت رسیدگی
پس از ثبت درخواست، شعبه شورای حل اختلاف محل سکونت متوفی برای رسیدگی به موضوع تعیین وقت میکند.
- حضور در شعبه
متقاضی یا نماینده قانونی او باید در وقت مقرر به همراه مدارک لازم در شعبه شورای حل اختلاف حضور یابد.
- رسیدگی و صدور دستور
شورای حل اختلاف پس از بررسی مدارک و استماع اظهارات فرد متقاضی، در صورت احراز شرایط درخواست، دستور مهر و موم ترکه را صادر می کند.
- اجرای دستور
این دستور توسط مامورین اجرای احکام دادگستری به اجرا در می آید.
مدارک لازم برای مهر و موم ترکه
- کارت ملی و شناسنامه و گواهی فوت متوفی
- رو نوشت شناسنامه و کارت ملی متقاضی
- سند وراثت ( در صورت وجود)
- لیست اموال و دارایی های متوفی ( در صورت تمایل)
- طلبکار فرد متوفی با ارائه مستندات طلب خود ( چک،سفته، یا هرسند عادی و رسمی دیگر)
رفع مهر و موم ترکه
مطابق قانون اشخاصی که حق درخواست مهر و موم ترکه را دارند می توانند رفع آن را هم از مرجع صالح درخواست نمایند. صدور درخواست مهر و موم از طرف مرجعی انجام میگیرد که صالح به رسیدگی به امور ترکه است.
نکات مهم:
- مهر و موم ترکه به منزله تایید وراثت نیست و صرفا برای حفظ و نگهداری از اموال متوفی تا زمان تقسیم ارث انجام میشود.
- در حالتی که وراث متوفی در تقسیم ترکه باهم به توافق نرسند، وراث خواهان تقسیم به تنهایی دعوای تقسیم را طرح میکنند و دادگاه پس از پرداخت حقوق و دیون ترکه، در خصوص آن حکم خواهد داد.
- در مواردی که اموال متوفی فاسد شدنی یا در معرض خطر باشد، شورای حل اختلاف می تواند قبل از صدور دستور، نسبت به تامین اموال اقدام کند.
- هزینه های کفن و دفن متوفی با رعایت شئون متوفی ضروری است که از وجوه نقد برداشته شده و اگر نقدی در دسترس نباشد به همان مقدار از ترکه برداشته و به فروش رسد و بقیه مهر و موم خواهد شد.
- در صورتی که متوفی دارای مالی نباشد یا مال وی قابل مهر و موم نباشد، صورت مجلسی تنظیم و این مطلب را در آن قید خواهد شد.
برای مهر و موم ترکه می بایست از وکلای خبره در این زمینه کمک بگیرید.
