در میان انواع حقوق و تکالیف که در عقد نکاح وجود دارد، حق تنصیف به چشم میخورد که به بررسی روابط مالی و حقوقی زوجین در هنگام جدایی یا طلاق می پردازد، و تقسیم عادلانه اموال و دارایی را به گونه ای که هریک از طرفین بتوانند به نحو منصفانه ای از حقوق خود بهره مند شوند بررسی می کند و دارای تاثیرات اقتصادی و اجتماعی بر زندگی زوجین است.
حق تنصیف چیست؟
حق تنصیف در عقد نکاح به معنای حق زوجه برای دریافت نیمی از دارایی های زوج در صورت طلاق است، و به زن اجازه می دهد تا از دستاورد های مالی مشترک در طول زندگی زناشویی بهره مند شود، این حق طبق توافق زوجین و در سند ازدواج با امضای شرط ضمن عقد نکاح، توسط زوج ایجاد میشود
شرایط مطالبه حق تنصیف
1.وجود نکاح و شرط ضمن عقد
حق تنصیف فقط در مورد زوجینی که به طور قانونی ازدواج کرده اند و زوج شرط را امضا کرده باشد در واقع حق تنصیف به واسطه قانون ایجاد نشده و در قانون برای زوج تکلیفی وجود ندارد بلکه منوط به توافق زوجین می باشد، این حق طبق توافق زوجین و در سند ازدواج با امضای شرط ضمن عقد توسط زوج ایجاد میشود.
2.درخواست طلاق از سوی مرد
فقط در مواقعی که زوج بخواهد زوجه را طلاق بدهد و اراده زوجه در این طلاق هیچ گونه دخالتی نداشته باشد و درخواست از جانب زوجه نباشد.
3.عدم سوء رفتار زن
اگر زوج به دلیل سوء رفتار و تخلف زوجه از تکالیفش در قبال خود، از زوجه طلاق بگیرد حق تنصیف به زوجه تعلق نمیگیرد به عنوان مثال اگر زوج نشوز و عدم تمکین زوجه را اثبات کند این حق برای زوجه قابل اعمال نخواهد بود.
4.اموال بعد از عقد بدست آمده باشد
حق تنصیف بر اموال حاصل از ایام زناشویی که به طور مشترک توسط زوجین بدست آمده است تعلق می گیرد،به عنوان مثال اموال موروثی شامل این اموال نمیشود. همچنین ملاک شرط تنصیف نصف این اموال یا معادل آن می باشد و این میزان با توجه به نظر دادگاه از پایین ترین درصد اموال تا سقف پنجاه درصد را شامل می شود، این میزان توسط دادگاه با توجه به معیارهایی از قبیل، مدت زندگی مشترک و میزان مشارکت زوجه و نقش آن در زندگی زوج و همچنین وضعیت مالی زوج و تعداد فرزندان بررسی می شود.
آیا تنصیف بعد از فوت زوج ممکن است؟
خیر، زیرا همانطور که گفته شد حق تنصیف در صورتی که زوج صرفا خودش درخواست را برای طلاق داشته باشد و سایر شرایطی ک گفته شد هم موجود باشد زوجه می تواند تقاضای اعمال حق خود را داشته باشد.
نحوه مطالبه حق تنصیف توسط زوجه
پس از تشکیل پرونده طلاق توسط زوج، زوجه که در این پرونده خوانده است اقدام به شناسایی اموال ودرخواست الزام زوج به انتقال اموال مشترک حاصل در ایام زناشویی مبنی بر حق تنصیف خودش می کند و در ادامه استعلام دادگاه از مراجع مربوطه جهت شناسایی دقیق اموال و صدور رای مبنی بر تقسیم درصد مشخص(تا پنجاه درصد)اموال به زوجه صورت می گیرد.
فرار از اعمال تنصیف اموال و راه کارهای جلوگیری از آن
زوج برای فرار از تقسیم اموالش این اموال را یا به صورت واقعی یا به صورت صوری به دیگری که می تواند اعضای خانواده یا هر شخصی باشد منتقل می کند که قبل ازدرخواست طلاق توسط خودش، صورت می گیرد
فرار از تنصیف دارایی به صورت های زیر مشاهده میشوند
1.انتقال به شخص ثالث به هر نحوی به عنوان مثال فروش یا هبه
2.رهن یا وثیقه دادن اموال: که در این صورت حق تنصیف برآن مال قابل اعمال نیست.
3.افزایش بدهی های خود: زوج با افزایش میزان بدهی های خود از میزان دارایی خود کم کرده و حق تنصیف به میزان بدهی ها کاهش می یابد.
براساس قانون نحوه اجرای مالی مصوب 1394 انتقال مال به دیگری با انگیزه فرار از دین موجب حبس تعزیری یا جزای نقدی درجه شش یا جزای نقدی معادل نصف محکوم به یا هر دو مجازات میشود.
راه کار جلوگیری از فرار تنصیف اموال
زوجه می تواند همزمان با دادخواست تنصیف اموال درخواست صدور تامین خواسته برای جلوگیری از نقل و انتقالات را از دادگاه داشته باشد.
و یا اینکه با دلایل و شواهد کافی در دادسرای محل وقوع جرم شکایت کیفری کند و زوج را مورد تعقیب قراردهد.
