مراحل اجرای حکم قصاص به چه صورت است، چه تشریفات و مراحلی دارد و به طور کلی چگونه اجرا می شود؟! در این مطلب گفته خواهد شد، تشریفات قصاص محکوم موردنظر ما قصاص نفس است چگونه خواهد بود و چه افرادی طی انجام و حکم قصاص دخیل هستند، که مراحل و وظیفه هر یک جداگانه گفته خواهد شد.
مراحل اجرای حکم قصاص چگونه است؟!
حکم بدوی قصاص چیست ؟ در مرحله اول دادگاه بدوی صادرکننده حکم، وظیفه دارد که پس از قطعیت حکم بدوی قصاص و ابلاغ آن به محکومعلیه یا وکیل محکوم، رونوشتی از حکم قطعی قصاص و به همراه اسناد مربوط برای اجرای حکم به مرجع قضایی مجری حکم ارسال کند که مرجع قضایی مجری حکم همان واحد اجرای احکام کیفری می باشد که زیر نظر دادستان و معاون وی می باشد.
در وهله دوم حكم قصاص نفس پس از احراز قطعيت آن توسط دادگاه بدوی صادركننده رأی و با درخواست ولی دم یا اولیای دم و پس از طی مراحل استیذان و اذن مقام رهبری یا نماینده او حکم اجرا خواهد شد. ، در ادامه به پاسخ سوال فرایند حکم قصاص چقدر طول میکشد میپردازیم
در وهله سوم از مراحل اجرای حکم قصاص، بعد از وصول حکم قطعی و دستور اجرای آن از سوی دادگاه صادرکننده مرجع قضایی مجری حکم وظیفه دارد، حداقل ۴۸ ساعت قبل از زمان اجرای حکم، مراتب را به اشخاص و مقامات ذیل اطلاع داده و از آن بخواهد جهت انجام وظایف محوله در محل اجرای حکم قصاص حاضر شوند:
- قاضی صادركننده حكم بدوی، در صورتی كه حضور وی به موجب قانون لازم باشد.
- رئیس زندان یا معاون وی برای تهیه مقدمات اجرای حکم و حفظ نظم محل اجرا
- فرمانده انتظامی محل یا معاون وی به منظور حفظ نظم محل اجرا و همکاری با مقامات زندان برای تهیه مقدمات اجرا و اجرای مجازات.
- پزشك قانونی يا پزشك معتمد (چنانچه در محل پزشك قانونی نباشد) برای معاينه محكوم و نيز اعلام نظر راجع به وضعيت جسمانی وی قبل از اجرا و معاينه جسد پس از اجرای حكم.
- يكی از روحانيون يا افراد بصير برای انجام تشريفات دينی و مذهبی و اگر محكوم پيرو يكی از اديان رسمی شناخته شده باشد، نماينده رهبر دينی مربوط يا نماينده وی. در هر صورت، عدم حضور اين افراد مانع از اجراي حكم نمی باشد.
- منشی دادگاه برای قرائت حكم اجراء.
- اولیای دم مقتول یا وکیل یا نماینده آنها در اجرای قصاص نفس.
- وكيل محكوم عليه. عدم حضور وكيل ياد شده مانع از اجرای حكم نمی باشد.
- شهود، در صورتی كه حضور شهود به موجب قانون لازم باشد. فلذا اگر حضور شهود الزامی نباشد، مانع اجرای حکم نمی باشد.
نکته: پزشک معتمد پزشکی قانونی به همراه قاضی اجراکننده حکم، محکوم را معاینه میکنند و در مورد او اعلام نظر میکنند چنانچه محکوم از نظر جسمانی مانعی برای اجرای نمونه درخواست اجرای حکم قصاص را نداشته باشد قاضی مذکور به او در مورد اینکه اگر تقاضای ملاقات با اشخاصی را دارد اطلاع میدهد که در صورت تاخیر نیفتادن در اجرای حکم به محل حبس دعوت میشوند.
پس از آنکه حکم قصاص اجرا شد، پزشکی قانونی یا پزشک معتمد حاضر در صحنه مرگ محکوم را تایید می نماید، در نهایت جسد محکوم از محل اجرای حکم خارج شده و تحویل پزشکی قانونی داده می شود. فلذا بعد از اجرای حکم و حصول از مرگ محکوم، صورت مجلس تهیه شده و به امضاء افرادی همچون مقام قضایی مجری حکم، رییس اداره زندان یا نماینده وی، فرمانده نیروی انتظامی محل یا قائممقام وی، پزشک معتمد، منشی دادگاه، اولیای دم یا وکیل اولیای دم و وکیل محکوم می رسد و در پرونده ضبط میگردد.
قصاص نفس چیست؟ و حکم قصاص چگونه اجرا می شود؟
قصاص یکی از مجازات های اصلی در قانون مجازات اسلامی است که دارای ریشه شرعی میباشد و به مجازات های عمدی که علیه تمامیت جانی دیگری وارد میشود تعلق میگیرد بر این اساس هر کس موجب قطع عضو دیگری مانند دست شود، مطابق قواعد قصاص بایستی دست مجرم به همان شکل قطع گردد، معمولا در این موضوع یکی از سوالات رایج افراد این است که قصاص چگونه انجام میشود؟ و زمان اجرای حکم اعدام چه زمانی است؟ در واقع اجرای حکم قصای بسته میزان و شدت این مجازات در نمونه متن حکم اعدام متفاوت است اما زمان اجرا حکم قصاص ها به خصوص نمونه حکم قصاص نفس در هنگام طلوع افتاب و صبح زود انجام میگیرد.
ملاقات با محکوم پیش از اجرای حکم قصاص امکان پذیر است؟
بعد از حضور افراد دعوتشده فوق، محکوم در صورتیکه بخواهد با اشخاصی ملاقات داشته باشد، باید تقاضای خود را به قاضی صادر کننده حکم بدوی اعلام نماید. سپس رئیس زندان یا قائممقام وی ترتیب ملاقات را می دهند که در حضور مرجع قضایی مجری حکم یا بدون حضور وی، محکوم حق دارد هرگونه مطلبی را چه نوشتاری و چه گفتاری اظهار کند. شایان ذکر است فقط رئيس زندان يا قائم مقام وی بايد در جريان ملاقات و بيان اظهارات حاضر باشد. در صورت ضرورت از يك نفر مترجم نيز استفاده خواهد شد.
زمان اجرای حکم قصاص
حین طلوع آفتاب خواهد بود، مگر اينكه دادگاه زمان خاصی را تعيين كرده باشد و اجرای حكم حسب مورد با مأمورين زندان يا نيروی انتظامی است. ولی، در مورد قصاص نفس ولی دم می تواند شخصاً محكوم را قصاص كرده يا وكيل بگيرد.
اجرای حکم قصاص در خارج از زندان
در مواردی که محل اجرای حکم در خارج از محیط زندان است، مجازات سالب حیات با تنظیم صورت مجلس و امضای آن توسط قاضی اجرای احکام کیفری، رئیس زندان یا معاون او، پزشک حاضر در محل، منشی دادگاه و فرمانده نیروی انتظامی محل یا معاون او اجرا میشود. رئیس زندان یا معاون او با ملاحظه اوراق هویتی یا دیگر مدارک متقن، هویت زندانی را از حیث تطبیق مشخصات با آنچه در حکم دادگاه آمده است، بررسی و تأیید نموده و ذیل آن را امضاء میکند.
علت حضور فرمانده نیروی انتظامی هنگام اجرای حکم قصاص چیست؟
زیرا براساس تبصره ماده 7 آيين نامه نحوه اجرای احكام قصاص، تامین برقراری امنیت محل اجرای حکم در خارج از محوطه زندان با نیروی انتظامی است، از این حیث فرمانده نیرو انتظامی در محل اجرای حکم حاضر می شود.
شخص روحانی در هنگام اجرای حکم قصاص چه وظایفی دارد؟
شخص روحانی ابتدا باید به محکوم در مورد توبه تذکر دهد، دوم اینکه به شخص محکوم بگوید چنانچه وصیتی دارد اظهار کند و سوم این که به محکوم برای غسل میت و تحفیط و تکفین خود در مورد قصاص نفس و رجم تذکر دهد.
روش های اجرای حکم قصاص
اجرای قصاص نفس، قتل و اعدام ممكن است به روش ذیل یا به شیوه دیگری که کمترین آزار را برای محکوم داشته باشد، انجام شود.
- حلق آويز از طریق طناب دار
شایان ذکر است، چنانچه در حکم صادره نسبت به نحوه و كيفيت اعدام، قصاص نفس و قتل ترتيب خاصی مقرر نشده باشد، محكوم به دار كشيده می شود.
حضور چه اشخاصی در زمان اجرای حکم قصاص ممنوع است؟
حضور افراد کمتر از هجده سال تمام شمسی در محل اجرای حکم جز به تشخیص قاضی اجرای احکام کیفری ممنوع است. فلذا اشخاص زیر 18 سال قادر به حضور در هنگام اجرای حکم نمی باشند، مگر آنکه قاضی اجرای احکام مجاز بداند.
مراحل اجرای حکم قصاص تابع چیست؟
به طور خیلی خلاصه نتیجهای که میتوان از مطالب گفته شده گرفت این است که اجرای حکم قصاص دارای تشریفات خاصی می باشد که باید براساس آنها و با آرامش وبدون خشونت انجام شود. شایان ذکر است، در صورت صلاحدید مقام قضایی مجری حکم از مراسم اجرای حکم عکسبرداری یا فیلمبرداری میشود و درنهایت خبر اجرای حکم با ذکر نوع جرم و همچنین خلاصه رأی دادگاه در روزنامه منتشر میشود. در این مقاله سعی شد به صورت کامل مراحل اجرای حکم قصاص شرح داده شد، امیدوارم که مطالب مفید واقع شده باشد.
