دلایل منع اشتغال زوجه از کار توسط زوج

بسیاری از زنان در کنار رسیدگی به امور زندگی، به کار خارج از منزل هم می پردازند، و در صورتی که دلایل منع اشتغال زوجه از کار، وجود داشته باشد، زوج میتواند همسر خود را از کار منع نماید، فلذا چنانچه اشتغال زوجه موجب خدشه وارد کردن به زندگی مشترک شود و یا باعث شود به حیثیت و شان زوج یا زوجه صدمه بزند، زوج با گرفتن حکم منع اشتغال همسر از دادگاه، او را از اشتغال به کار منع میکند، اشتغال زوجه به کار در خارج از منزل، قاعدتا باعث میشود که زوجه کمتر به امور خانه و زندگی و تربیت فرزندان برسد،

لکن قانونگذار به دلیل اهمیت به کانون خانواده این حق را برای زوج قرار داده است تا در صورتی که اشتغال زوجه منافی مصلحت خانواده و شان زوج و زوجه باشد وی را از اشتغال منع کند.

دلایل منع اشتغال زوجه از کار توسط زوج

طبق اصل 28قانون اساسی، هر شخصی میتواند به شغل مورد علاقه ی خود مشغول شود و به شرطی که شغل مورد علاقه، مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نباشد، میتوان آن را به عنوان شغل خود انتخاب نماید، بر اساس این قانون  و اصل آزادی انسان، هیچ فردی نمیتواند مانع از اشتغال به کار شخصی گردد.

در یک قانون کلی{حق آزادی} زوجه حق اشتغال به کار را دارد، ولی در صورتی که اشتغال زوجه موجب اخلال در امور زندگی مشترک  یا به حیثیت خود یا زوج آسیب وارد نماید، زوج می تواند مطابق ماده 1117قانون مدنی، همسر خود را از اشتغال به کار منع نماید.

مبنای منع اشتغال به کار زوجه

 ماده 1117قانون مدنی منع اشتغال به کار زوجه را مشروط به منافی مصالح خانوادگی یا صدمه وارد کردن به حیثییت زوج یا زوجه نموده است، با وجود این دو شرط، این حق برای زوج، وجود خواهد داشت که زوجه را از اشتغال به کار، منع سازد، ما در این بخش از مقاله، میخواهیم مبنای ماده1117قانون مدنی را بررسی کنیم و توضیح دهیم که چرا قانونگذار چنین حقی را در قالب یک ماده قانونی، برای زوج در نظر گرفته است:

• میتوان یکی از مبناهای این ماده را ریاست مرد در خانواده، دانست، طبق ماده 1105 قانون مدنی ریاست خانواده از ویژگی های شوهر میباشد، فلذا به همین دلیل، تصمیم گیری نهایی در امورات خانواده، برعهده مرد گذاشته شده است، و به همین دلیل، مرد باید مصالح خانواده را سنجیده و هر موردی که به مصالح خانواده ضرر میرساند را شناسایی واز فرو پاشی خانواده جلوگیری کند، فلذا چنانچه اشتغال به کار زوجه به مصالح خانواده بخواهد صدمه وارد کند زوج میتواند وی را از اشتغال به کار منع نماید.
• تمکین همه جانبه زوجه از زوج، تمکین به معنای خاص یعنی، امکان بهره جنسی بردن زوج از زوجه به طور متعارف، به این معنا که هر زمانی که زوج بخواهد باید این امکان برای زوج وجود داشته باشد که بتواند با همسر خود رابطه جنسی برقرار کند، تمکین عام به این معناست که زوجه در تمام مسایل و امور زندگی باید از زوج تبعیت و پیروی نماید، در صورتی که تمکین از زوج حاصل نگردد نفقه به زوجه تعلق نخواهد گرفت فلذا چنانچه اشتغال به کار زوجه، به عدم تمکین از زوج منجر شود، این عدم تمکین با مصلحت خانواده در تضاد می باشد، پس در نتیجه زوج میتواند در صورت عدم تمکین زوجه، او را از اشتغال به کار، منع نماید.
• کمک به حفظ کانون خانواده و تربیت فرزندان، وظیفه ی زوجین می باشد، براساس ماده 1104قانون مدنی، زوجین باید در امور زندگی و تربیت فرزندان به یکدیگر کمک نمایند، اگر اشتغال به کار زوجه در خارج از منزل، سبب این شود که وی نتواند به خوبی وظیفه اش را به انجام برساند، زوج میتواند مانع از کار کردن زوجه شود.
• تامین معیشت خانواده بر عهده مرد میباشد، یکی از اهداف اشتغال، کسب درآمد و تامین هزینه های روزمره ی زندگی است مطابق ماده 1106 قانون مدنی، تامین هزینه های زندگی زوجه {نفقه} وظیفه ی زوج میباشد، شاید به همین دلیل است که زوجه باید در امور زندگی و خانه داری نقش پررنگ تری را به نمایش بگذارد، با این حال ضرورتی برای اشتغال زوجه به کار، وجود نخواهد داشت، اگر اشتغال زوجه، بخواهد نقش وی را در رسیدگی به امور زندگی کم رنگ سازد، زوج می تواند او را از اشتغال به کار منع نماید، هر چند زوجه میتواند برای انجام امور منزل نیز اجرت دریافت کند.

تکلیف قرارداد ها و تعهدات کاری پس از منع به اشتغال

هر شخصی که به کاری مشغول میگردد، ناگزیر باید در مقابل کارفرمای خود یا شرکت، تعهداتی را بر عهده بگیرد با ایجاد عقد قرارداد کاری، مسئولیت و تعهداتی برای شخص به وجود می آید مانند، ضمانت اجرای حسن انجام کار ، حال اگرحکم منع اشتغال زوجه توسط دادگاه صادر گردد به محض صدور حکم منع اشتغال تمام تعهدات و قراردادهایی که زوجه به آن ملتزم بوده، فسخ میگردند، و چنانچه در این میان به دلیل فسخ قرارداد زوجه خسارتی به کارفرما و اشخاص دیگر وارد گشته باشد میتوانند درخواست مطالبه ی جبران خسارت ارائه دهند و از آنجایی که قرارداد به نام زوجه بوده مسئول پرداخت خسارت قراردادی زوجه میباشد.

ضمانت اجرای عدم رعایت حکم منع از اشتغال

بعد از صدور حکم منع اشتغال زوجه، با توجه به اینکه، این حکم، جنبه ی اعلامی دارد، به سازمان مربوطه اعلام میگردد و چنانچه این سازمان یک نهاد دولتی و رسمی باشد، مکلف به اجرای حکم منع اشتغال زوجه می باشد و اگر شرکت خصوصی باشد یا زوجه خودش کارفرما باشد، در صورت عدم اجرای حکم، اثر منع اشتغال، به آثار عدم تمکین بر میگردد، دراین صورت نشوز زوجه اثبات میگردد و طبق ماده 1108 قانون مدنی زن ناشزه استحقاق دریافت نفقه را ندارد.

 لازم به ذکر است در صورت اثبات نشوز زوجه، زوج میتواند درخواست طلاق بدهد که در این صورت نحله و اجرت المثل و نفقه به زوجه تعلق نمیگیرد.

مرجع صالح رسیدگی به دادخواست منع اشتغال به کار زوجه

در صورتی که زوج بخواهد همسرش را از کار باز دارد باید به دفتر خدمات قضایی مراجعه نموده و دادخواست منع اشتغال به کار زوجه را تنظیم و ارائه دهد و بعد از بررسی های لازم توسط دادگاه خانواده، در صورتی که ادله زوج، مورد قبول واقع گردد، حکم منع اشتغال به کار زوجه، صادر میگردد.

شایان ذکر است که مرجع صالح رسیدگی به دادخواست منع اشتغال به کار زوجه، دادگاه خانواده، محل اقامت زوجه  میباشد.

اگر حق اشتغال، ضمن عقد نکاح به زوجه واگذار شده باشد، آیا زوج میتواند زوجه را از اشتغال به کار منع نماید؟

درعقد نکاح، هر شرطی که مخالف شرع اسلام یا مخالف مصالح عمومی نباشد را میتوان به عنوان یکی از شروط ضمن عقد آورد، یکی از مواردی که میتوان به عنوان شرط ضمن عقد آورد، اشتغال به کار زوجه، میباشد، اگر زوج ضمن عقد نکاح حق اشتغال به کار را به زوجه واگذار نماید، در صورتی که شغل زوجه، مخالف مصالح خانوادگی یا مخالف حیثیت زوج یا زوجه باشد، میتواند او را از کار منع نماید.