قانونگذار، توهین به فرمانده نظامی را جرم انگاری نموده و با توجه به قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح، مجازات توهین به فرمانده نظامی را حبس قرار داده است. طبق این قانون، اهانت مادون به مافوق {توهین سرباز به فرمانده}یا برعکس {توهین فرمانده به سرباز} جرم محسوب شده و مجازات خاص خود را در پی خواهد داشت.
مجازات توهین به فرمانده نظامی
به صورت کلی توهین و فحاشی به افراد دیگر جرم بوده و بسته به نوع توهین، برای مرتکب، مجازات در نظر گرفته میشود، و همچنین نیز اهانت و توهین به فرمانده نظامی در قوانین مجازات جرایم نیروهای مسلح، جرم بوده و مجازات آن با توجه به شرایط، به حبس از دو ماه تا یک سال خواهد بود.
بر اساس ماده 48 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح، هر نظامی حین خدمت یا در ارتباط با آن، به مافوق خود اهانت نماید، به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم میگردد.
تبصره: در صورتی که اهانت وی، مصداق قذف باشد، به مجازات آن محکوم میشود.
توضیح ماده 48 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح
در بخش قبلی مقاله توضیح دادیم که، توهین به فرمانده نظامی، شامل مجازات حبس از دو ماه تا یک سال می گردد، و سوالی که الان در این زمینه مطرح میشود این است که توهین به فرمانده نظامی با چه شرایطی شامل مجازات مذکور خواهد شد؟ که در ادامه به این سوال خواهیم پرداخت.
در این ماده، شغل مرتکب، یعنی نظامی بودن شرط است، شخص توهین کننده باید نظامی باشد. در غیر این صورت، توهین کننده مشمول مجازات مذکور نخواهد شد،
توهین در صورتی شامل این ماده میشود که در حین خدمت یا در ارتباط با آن باشد، ولیکن اگر توهین در حین خدمت نبوده و یا مرتبط با خدمت نباشد، مجازات آن مطابق با ماده 608 قانون مجازات اسلامی در زمره توهین عادی قرار میگیرد.
باید به این نکته توجه کرد که، مرتکب باید به مافوق بودن و در حین خدمت بودن فرمانده، علم داشته باشد. یعنی با علم به مافوق بودن و در حین خدمت بودن به فرمانده توهین نماید.
اهانت هم به صورت فعل وهم ترک فعل ممکن است، مانند آنکه شخص نظامی، عالمانه و عامدانه به فرمانده خود، احترام نگذارد. و همچنین اهانت در این ماده اعم از اهانت شفاهی، کتبی، حضوری و غیر حضوری میباشد.
نکته مهم دیگری که باید در مورد توهین به فرمانده و ما فوق، در نظر گرفته شود این میباشد که، در بحث اهانت به مافوق، موضوع، مقید به این است که مافوق، در سلسله مراتب فرماندهی فرد مادون، یا یگان و سازمان متبوع او قرار داشته باشد و شامل هر فرد بالاتر نمیشود، مانند: توهین سرباز ارتش به فرمانده سپاه.
لازم به ذکر است که، در رابطه با توهین به فرمانده نظامی باید این نکته را یادآور شد که، برخورد توهین آمیز در مواقع غیر از خدمت و غیر مرتبط با آن، شامل مجازات توهین عادی در ماده 608 قانون مجازات اسلامی میگردد.
مطابق ماده 608 قانون مجازات اسلامی، توهین به افراد، از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک، چنانچه موجب حد قذف نباشد، مرتکب، به جزای نقدی درجه شش محکوم خواهد شد.
برای مشاهده مجازات حد قذف کلیک کنید.
مجازات توهین فرمانده به سرباز{ توهین مافوق به مادون}
همانطور که در بخش قبل توضیح دادیم اگر شخص نظامی به مافوق خود توهین نماید به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم میشود، در این بخش از مقاله میخواهیم به مجازات توهین مافوق به مادون بپردازیم.
طبق ماده 49 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح، هر یک از فرماندهان و مسئولان نظامی به افراد تحت امر خود، اهانت و یا خارج از محدوده اختیارات فرماندهی و آیین نامه انضباطی، آنان را تنبیه نماید، به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم گشته و هر گاه به موجب قوانین جزایی دیگر مستلزم حد یا قصاص یا دیه باشد، به آن مجازات نیز محکوم میگردد.
مجازات تهدید فرمانده نظامی
بر اساس ماده 50 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح، هر نظامی که حین خدمت یا در ارتباط با آن، ما فوق خود یا مراقب یا نگهبانی را در ارتباط با انجام وظیفه آنان، تهدید نماید، به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم میشود.
عوامل و دلایل توهین به فرمانده نظامی
توهین به فرمانده و مافوق ممکن است دلایل و علت های مختلفی داشته باشد که برخی از موارد آن را ذکر خواهیم کرد.
- عدم توجه برخی فرماندهان به سربازان و مادون
- تبعیض قائل شدن به خصوص در تقسیم کار
- عدم دقت در انتخاب افراد برای پست های مختلف
- پایین بودن آستانه تحمل کارکنان
- عدم اطلاع از آیین نامه انضباطی توسط سربازان
- اختلالات روانی و شخصیتی
- عدم آموزش لازم در نحوه برخورد با ارباب رجوع
- عدم آگاهی از قوانین و مقررات.
