زرتشتیان ایران به عنوان یک اقلیت دینی در کشور سکونت داشته و به رسمیت شناخته شده اند، نحوه ازدواج زرتشتیان ایرانی یکی از مباحث مهمی است که قانونگذار ایرانی به آن توجه داشته و نسبت به احوال شخصیه زرتشتیان ایرانی، تعیین و تکلیف نموده است.
به استناد قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ایرانیان زرتشتی، در حدود قانون در انجام مراسمات دینی خود آزاد بوده و همچنین نسبت به احوال شخصیه {مانند: ازدواج، طلاق، و ارث} و تعلیمات دینی مطابق آیین خود عمل خواهند نمود.
نحوه ازدواج زرتشتیان ایرانی
زرتشتیان به عنوان یک اقلیت دینی در کشور ایران سکونت داشته که معتقد به دین زرتشت میباشند، قانون ایران پیروان این دین را به رسمیت شناخته و برای آنها احترام قائل گشته و در حدود قانون آنها را آزاد گذاشته است، زرتشتیان ایرانی در احوال شخصیه میتوانند طبق آیین دین زرتشت عمل نمایند، یکی از موارد احوال شخصیه، نحوه ازدواج زرتشتیان میباشد که در این مقاله میخواهیم به آن بپردازیم.
شرایط ازدواج زرتشتیان ایرانی
ازدواج شرایطی دارد که هر یک از دو طرف میبایست از آنها برخودار بوده تا امکان ازدواج بین دختر و پسر فراهم گردد. ازدواج زرتشتیان ایرانی از این قاعده مستثنی نبوده و به جهت ایجاد نکاح بین هر یک از زن مرد زرتشتی، باید شرایطی را در نظر گرفت.
طبق آیین نامه احوال شخصیه زرتشتیان ایران، برای ازدواج هر یک از زرتشتیان با یکدیگر، شرایطی باید وجود داشته باشد که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.
طبق آیین نامه مذکور، از دختر یا زن زرتشتی که شرایط لازم برای زناشویی را داشته باشد،{از موانع نکاح خالی باشد }میتوان خواستگاری نمود.
برای خواستگاری و نامزدی علاوه بر رضایت طرفین{دختر و پسر}رضایت والدین آنها نیز شرط میباشد. و همچنین نیز اگر سن دختر و پسر کمتر از بیست و یک سال باشد، برای اجرای مراسم زناشویی، نیاز به رضایت و اذن والدین آنها میباشد.
برای انجام مراسم نامزدی و زناشویی نمیتوان وکیل گرفت، مگر در صورتی که خود شخص نتواند در مراسم حضور پیدا کند.
قبل از آنکه دختر به سن 16 سالگی و پسر به سن 18 سالگی برسد، اجرای مراسم زناشویی {عقد}جایز نیست. طبق این شرط، پسر زیر 18 سال و دختر زیر 16 سال نمیتوانند با یکدیگر ازدواج نمایند.
هر یک از دو طرف قبل از عقد زناشویی، باید آزمایشات لازم از قبیل: بیماری های تنی و روانی، بیماری های واگیردار، بیماری های آمیزشی{اچ ای وی} را انجام داده و گواهی پزشکی مبنی بر سلامت را دریافت نمایند.
به محض اینکه ازدواج صورت گیرد، حقوق و تکالیف زن و شوهر در قبال یکدیگر برقرار شده و هر یک از دو طرف ملزم به رعایت می باشند.
شرایط مراسم نامزدی
آیین نامه احوال شخصیه زرتشتیان ایران، برای نامزد کردن زرتشتیان ایرانی با یکدیگر شرایطی را مقرر داشته و میبایست طرفین، مطابق آن شرایط عمل نمایند. در ادامه به معنای نامزدی و شرایط برگزاری آن اشاره خواهیم نمود.
نامزدی چیست؟
مراسمی که هر یک از پسر و دختر حلقه به دست یکدیگر می کنند و هدایایی توسط خانواده دو طرف، به هر یک از آنها داده میشود.
طبق آیین نامه مذکور، یکی از شرایط نامزدی این است که دختر 14 سال و پسر 16 سال تمام داشته باشد. و قبل از این سن، نمیتوان نامزد کرد.
نامزدی بعد از مراسم خواستگاری بوده و پسر با گرفتن رضایت دختر و والدین او میتواند با او نامزد نماید.
لازم به ذکر است که، جایگاه نامزدی به اندازه زناشویی نیست که پسر و دختر آزادی کامل در امر زناشویی داشته باشند.{در نامزدی رابطه جنسی وجود ندارد.}
ضمانت اجرا نامزدی
بر اساس آیین نامه احوال شخصیه زرتشتیان ایرانی، هر یک از دو طرف بعد از فسخ نامزدی میتوانند هدایایی را که خود یا والدین آنها به طرف دیگر داده، پس بگیرند، و اگر چنانچه هدایا موجود نباشد، قیمت زمان درخواست آن هدایا، از طرف مقابل دریافت خواهد شد.
در صورت فسخ، اگر به یکی از دو طرف ، به جهت اعتماد کردن در امر ازدواج و زناشویی، خسارتی{مادی و معنوی} وارد گردد، شخص ضرر دیده با مراجعه به کارشناس و تایید و تعیین مقدار خسارت توسط وی، میتواند از طرف دیگر مطالبه خسارت نماید.
نحوه برگزاری مراسم ازدواج
اجرای مراسم زناشویی به روش دین زرتشت بوده و عقد {گواه گیری} توسط موبد{روحانی زرتشتی}و در حضور حداقل هفت نفر از اعضا خانواده طرفین و افراد زرتشتی که کمتر از بیست و پنچ سال نداشته باشند، انجام می یابد. با گفتن بله توسط عروس و داماد، پیوند زناشویی به وجود آمده و حقوق و تکالیف زن و شوهر در برابر یکدیگر برقرار میگردد.
لازم به ذکر است که، بعد از خواندن عقد، زوجین میبایست به دفتر ازدواج و طلاق زرتشتیان مراجعه کرده و نسبت به ثبت ازدواج خود اقدامات لازم را انجام دهند.
برای برگزاری مراسم ازدواج، در صورتی سن هر یک از دختر و پسر کمتر از21 سال باشد، نیاز به اذن والدین آنها خواهد بود. در صورت فوت، هر یک از آنها که زنده است باید رضایت دهد. و اگر چنانچه هر دوی آنها فوت کرده باشند، اذن جد و جده {پدر بزرگ و مادر بزرگ} الزامی میباشد.
قانون زرتشتی قائل به تک همسری میباشد.{هر زن و مرد زرتشتی میتواند فقط یک همسر داشته باشد}. در صورت فوت همسر یا جدایی از او، میتوان دوباره ازدواج کرد.
شایان ذکر است که سرپرستی خانواده در طول زندگی با شوهر خواهد بود و در صورت فوت، محجور شدن و یا غایب مفقود الاثر شدن آن، سرپرستی به زن واگذار خواهد شد.
حکم اموال قبل و بعد از ازدواج زرتشتیان
برای احترام به زندگی مشترک و اینکه عروس و داماد پس از مراسم زناشویی، در همه بخش های زندگی با یکدیگر شریک و همراه باشند، قانون زرتشتی نسبت به اموال قبل و بعد از ازدواج زرتشتیان تعیین و تکلیف نموده، که زوجین زرتشتی، موظف به رعایت این قوانین میباشند.
طبق آیین نامه احوال شخصیه زرتشتیان ایرانی، تمام اموال و دارایی قبل از ازدواج هر یک از دختر و پسر، متعلق به خود شخص میباشد.
دارایی که هر یک از زوجین به صورت هدیه، جایزه، ارث، وصیّت، هبه و صلح به دست آورده اند، جزو دارایی شخصی آنها محسوب میشود.
مال و اموالی که شوهر یا زن پس از ازدواج به تنهایی یا هر دو با کار و سرمایه گذاری به دست می آورند، جزو اموال مشترک آنها خواهد بود.
بدهی های قبل از ازدواج هر یک از زن و شوهر، مربوط به خود آنها میباشد. در صورت توافق کتبی، میتوان از اموال مشترک پرداخت نمود.
موانع زناشویی زرتشتیان ایرانی
دین زرتشت ازدواج با بعضی از خویشاوندان را ممنوع دانسته و طبق این آیین نمیتوان آنها را به عنوان همسر انتخاب نمود.
طبق ماده 20 آیین نامه احوال شخصیه زرتشتیان ایرانی، زناشویی با افراد زیر ممنوع میباشد.
الف- با پدر و اجداد وبا مادر و جدات خود و همسر، هر چقدر که بالا رود.
ب- با فرزندان خود و همسر، هر چقدر پایین رود.
پ- با برادر و خواهر و فرزندان آنها
ت- با عمو و عمه و خاله و دایی
ث- فرزند خوانده با پدر خوانده و مادر خوانده و برادر خوانده و خواهر خوانده خود و همسر.{ به عنوان مثال: فرزند خوانده با خواهر خوانده همسر خود، نمیتواند ازدواج نماید.}
ج- پدر خوانده و مادر خوانده با فرزندخوانده و اولاد او، هر چقدر پایین رود.
