یکی از حقوق غیر مالی که طبق قانون برای زوجه در نظر گرفته شده است، ایجاد حق طلاق به دلیل غیبت زوج، می باشد. هر گاه زوج به هر دلیل و تحت هر شرایطی زندکی مشترک خود را ترک نماید، به نحوی که هیچ کس از او خبر نداشته باشد، در چنین حالتی زوجه می تواند دادخواست طلاق یک طرفه را به دادگاه ارائه نماید و دادگاه بعد از بررسی شرایط مدت زمان و نحوه غیبت، حکم طلاق یک طرفه زوجه را صادر مینماید.
طلاق به دلیل غیبت زوج
اگر زوج مفقود الاثر شود به گونه ای که مدت زیادی از غیبت او بگذرد و هیچ کس از او خبری نداشته باشد و یا به هر دلیلی زندگی مشترک با همسر خود را به مدت شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب در یک سال، ترک نماید، در این صورت برای زوجه حق طلاق یک طرفه ایجاد میگردد. شایان ذکر است که حکم طلاق به دلیل غیبت زوج، غیابی می باشد.
طلاق به دلیل مفقود الاثر بودن زوج
قانونگذار، حق طلاق را در شرایط عادی و طبیعی به زوج اختصاص داده است و در حالت عادی برای زوجه حق طلاق قائل نگردیده، ولی در شرایط خاصی مطابق قانون، حق طلاق را برای زوجه پیشبینی نموده است، یکی از آن مواردی که زوجه میتواند از شوهر خود طلاق بگیرد، {طلاق یک طرفه} مفقود الاثر بودن زوج میباشد،
بر اساس و مبنای قانون، هر گاه زوج به مدت چهار سال تمام غایب مفقود الاثر باشد، به گونه ای که کسی از او خبری نداشته باشد، در این صورت برای زوجه حق طلاق ایجاد میگردد، با ایجاد این حق، زوجه میتواند با طرح دادخواست طلاق یک طرفه و گذراندن مراحل طلاق، از شوهر مفقودالاثر خود، با حکم دادگاه جدا شود.
مفقودالاثر کیست؟ مفقود الاثر به کسی میگویند که از غیبت او مدت زیادی گذشته و از او به هیچ وجه خبری نباشد. به نحوی که در این مدت عادتا شخص زنده نمی ماند.
لازم به ذکر است که، مفقود الاثر بودن، مساوی با فوت فرضی شخص میباشد. اگر شخصی مفقودالاثر شناخته گردد، در واقع فوت فرضی آن اثبات شده است.
طلاق به دلیل غیبت و ترک زندگی مشترک
در عقد نکاح هر یک از زوجین میتوانند هر شرط جایز و مشروعی را به عنوان شروط ضمن عقد آورده و ملزم به رعایت آن شوند، یکی از مواردی که ضمن شروط عقد در سند ازدواج ذکر شده، غایب شدن زوج به مدت 6ماه متوالی{پشت سر هم و بدون فاصله} یا 9ماه متناوب در طول یک سال بدون عذر موجه میباشد، که در این صورت با اثبات تحقق شرط در دادگاه، برای زوجه حق طلاق ایجاد میگردد.
اگر چنانچه زوجین این شرط ضمن عقد مربوط به غیبت را امضا نمایند، در این صورت برای طلاق زوجه به دلیل غیبت زوج، دیگر نیازی به گذشت 4 سال برای درخواست طلاق یک طرفه نیست بلکه بعد از 6 ماه غیبت زوج، زوجه میتواند به استناد همین شرط ضمن عقد، دادخواست طلاق را به دادگاه ارائه نموده و از شوهر خود جدا گردد.
لازم به ذکر است که، بر اساس تبصره ماده 1130 قانون مدنی، ترک زندگی خانوادگی توسط زوج، حداقل به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه، از مصادیق عسر و حرج زوجه محسوب گشته و در این صورت حق طلاق برای وی ایجاد میگردد. فلذا میتوان نتیجه گرفت که ایجاد حق طلاق در این صورت به دلیل مفقود الاثر بودن نیست بلکه به استناد مصادیق عسر و حرج میباشد.
تشریفات طلاق به دلیل غیبت زوج
برای اینکه زوجه بتواند به دلیل غیبت و مفقودالاثر بودن زوج، اقدام به طلاق نماید، نیاز به گذراندن فرایند و تشریفاتی، میباشد، که در ادامه به این فرایند و تشریفات خواهیم پرداخت.
مراحل طلاق به دلیل مفقود الاثر بودن زوج
بر اساس قانون، هر زمانی که زوجه قصد طلاق به دلیل مفقود الاثر بودن زوج{4 سال غیبت}داشته باشد، باید از دادگاه بخواهد که در محل و یکی از روزنامه های کثیرالانتشار اعلانی در سه دفعه متوالی، هر کدام به فاصله یک ماه، منتشر کند و افرادی که ممکن است از زوج خبر داشته باشند را دعوت و از آنها بخواهد که اگر خبری دارند به دادگاه اطلاع دهند و هر گاه یک سال از تاریخ اولین اعلان بگذرد و حیات غایب ثابت نشود،
در اینصورت زوجه میتواند در خواست طلاق یکطرفه داده و با حکم دادگاه از شوهر خود جدا شود. پس عملا زوجه بعد از گذشت 5 سال میتواند به دلیل مفقود الاثر بودن شوهر خود، طلاق بگیرد.
مراحل طلاق به دلیل غیبت و ترک زندگی مشترک زوج
روند و مراحل طلاق به دلیل غیبت و ترک زندگی زناشویی{6ماه غیبت متوالی یا 9ماه متناوب در یک سال بدون عذر موجه} همانند روند طلاق به دلیل مفقود الاثر بودن زوج میباشد،
به این صورت که اگر زوجه بخواهد بعد از شش ماه غیبت متوالی، از شوهر خود طلاق بگیرد، باید در یکی از روزنامه های کثیر الانتشار اعلان آگهی در سه دفعه متوالی، هر کدام به فاصله یک ماه، منتشر نموده و از افرادی که ممکن است از زوج خبر داشته باشند پرس و جو کند، و هر گاه یک سال از تاریخ اولین آگهی بگذرد، و از شوهر خبری نرسد، در این صورت زوجه میتواند دادخواست طلاق یکطرفه بدهد و از شوهر خود جدا گردد.
عده زوجه در طلاق به دلیل غیبت زوج
بر اساس ماده 1156 قانون مدنی، زنی که شوهر او غایب مفقودالاثر بوده و حاکم او را طلاق داده باشد، باید از تاریخ طلاق، عده وفات {4 ماه و 10 روز}را نگه دارد.
اگر طلاق به دلیل غیبت و مفقودالاثر بودن زوج باشد، در این صورت زوجه با اینکه با طلاق، از همسر خود جدا شده ولی باید عده وفات را نگه دارد، مبنای این حکم، فقهی میباشد، به نحوی که شخص مفقودالاثر را در حکم میت فرض کرده اند و حکم او را بر مفقود الاثر بار میکنند.
باید در نظر گرفت که، طلاق به دلیل غیبت، یکی از انواع طلاق رجعی به حساب می آید، فلذا اگر زوج غایب، بعد از وقوع طلاق و قبل از انقضای مدت عده، برگردد، حق رجوع به همسر خود را دارد، ولیکن بعد از انقضای مدت عده، حق رجوع ندارد. و برای اینکه بتواند به همسر خود رجوع کند باید دوباره خطبه عقد نکاح بین آنها جاری گردد.
