یکی از مسائل مهم در رابطه با مهریه، تعدیل مهریه و شرایط آن میباشد، رعایت عدالت در پرداخت مهریه را تعدیل میگویند، و به همین منظور، هر یک از زوجین میتوانند با توجه به نرخ تورم و تغییر وضعیت مالی زوج، درخواست تعدیل مهریه را به دادگاه ارائه نمایند.
تعدیل مهریه و شرایط آن
با توجه به قانون، مهریه بعد از عقد نکاح، به ملکیت زوجه در می آید، و هر زمانی که بخواهد میتواند آن را از شوهر خود، مطالبه نماید که در این صورت زوج، ملزم و موظف به پرداخت مهریه میباشد اگر چنانچه زوج توانایی پرداخت مهریه را به صورت یکجا نداشته باشد میتواند درخواست اعسار و تقسیط مهریه را به دادگاه ارائه دهد،
بعد از قبول شدن درخواست زوج مبنی بر اعسار از جانب دادگاه، مسئله تعدیل مهریه به وجود میآید، و هر یک از زوجین میتوانند با توجه به افزایش نرخ تورم، درخواست تعدیل مهریه را به ثبت برسانند. تعدیل مهریه معمولا در زمان مطالبه مهریه توسط زوجه و عدم توانایی مالی زوج نسبت به پرداخت آن، و هنگام جدایی و طلاق، مطرح میگردد،
تعدیل چیست
تعدیل به لحاظ لغت یعنی برقراری عدالت. و از منظر حقوقی، برقراری عدالت در پرداخت مهریه، اعم از افزایش یا کاهش در میزان مهریه را تعدیل مهریه میگویند.
روش های درخواست تعدیل مهریه
دو روش کلی برای درخواست تعدیل مهریه وجود دارد که از طریق هریک از آنها میتوان درخواست تعدیل مهریه را انجام داد
اولین روشی که میتوان برای تعدیل مهریه از آن استفاده کرد، توافق زوجین نسبت به تعدیل مهریه، میباشد. زوجین با رضایت کامل و بدون مراجعه به دادگاه، نسبت به کاهش یا افزایش میزان مهریه، با یکدیگر توافق میکنند، برای اینکه این توافق رسمیت پیدا کند، زوجین باید به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه کرده و نسبت به تنظیم صورتجلسه توافق، اقدام نمایند. شایان ذکر است که این روش آسانتر و کم هزینه تر میباشد.
روش دیگر برای تعدیل مهریه و پیگیری آن، مراجعه به دادگاه خانواده میباشد. هر یک از زوجین میتوانند با طرح دعوای تعدیل در دادگاه خانواده، درخواست تعدیل مهریه را داشته باشند. این روش نسبت به روش قبلی زمان بیشتری خواهد برد و نیازمند ارائه مدارک و مستندات برای اثبات دعوا در دادگاه میباشد.
برای آشنایی بیشتر با تعدیل اقساط کلیک نمایید.
دلایل درخواست تعدیل مهریه
دلایل و عوامل مختلفی می تواند منجر به درخواست تعدیل مهریه گردد. که در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهیم نمود.
کاهش ارزش پول{تورم}، ارزش پول و وجه رایج به مرور زمان کاهش پیدا میکند، ممکن است مهریه ای که سالها قبل تعیین شده است، در زمان حال، ارزش خود را از دست داده و تبدیل به مبلغ ناچیزی شده باشد، و یا وضعیت مالی زوج افزایش پیدا کرده باشد، در چنین شرایطی زوجه میتواند، برای تعدیل مهریه و دریافت وجهی متناسب با ارزش و تورم روز، اقدام نماید.
ناتوانی مالی زوج، گاهی از اوقات وضعیت مالی زوج به گونه ای رقم میخورد که توانایی پرداخت اقساط تعیین شده مهریه را از دست میدهد، در این صورت زوج، میتواند با ارائه مدارک و مستندات اثبات کننده عدم توانایی مالی، درخواست تعدیل مهریه را به دادگاه بدهد.
شرایط خاص زندگی مشترک، در برخی موارد ممکن است، زوجین صاحب فرزند شوند و دادگاه با توجه به شرایط خاص زندگی مشترک و تامین مخارج فرزندان، با درخواست تعدیل مهریه از سوی زوج موافقت کند.
انواع تعدیل مهریه
در حقیقت میتوان گفت که پایه و اساس تعدیل مهریه، شرایط اقتصادی و وضعیت مالی زوج میباشد. در همین راستا قانونگذار جهت ایجاد عدالت در نحوه پرداخت مهریه، بحث تعدیل مهریه را مطرح نمود. در این خصوص، هر یک از زوجین میتوانند درخواست تعدیل مهریه را انجام دهند. این تعدیل اگر از جانب زوجه باشد{تعدیل مثبت} به منظور افزایش مقدار مهریه تقسیط شده میباشد، و اگر از جانب زوج{ تعدیل منفی} صورت گیرد، برای کاهش دادن اقساط مهریه خواهد بود. در ادامه به هر یک از تعدیل مثبت و منفی خواهیم پرداخت.
تعدیل مهریه توسط زوجه {تعدیل مثبت}
اگر تغییراتی در وضعیت مالی زوج به وجود آید{مانند: ارث رسیدن به زوج} در این صورت، این حق برای زوجه در نظر گرفته شده است که، به منظور تغییر در نحوه پرداخت مهریه، دادخواست تعدیل در اقساط مهریه را تقدیم دادگاه نماید. و دادگاه با در نظر گرفتن اوضاع و بررسی شرایط در مورد تعدیل مهریه و با توجه به وضعیت مالی جدید زوج، اقساط مهریه را به نفع زوجه، افزایش میدهد.
باید این نکته را در نظر گرفت که، در خواست تعدیل مهریه از جانب زوجه، فقط زمانی پذیرفته خواهد شد که، در وضعیت مالی زوج، تغییری صورت گرفته باشد.{وضعیت مالی زوج افزایش پیدا کرده باشد.}
تعدیل مهریه توسط زوج {تعدیل منفی}
بعد از محکوم زوج به پرداخت مهریه و درخواست اعسار او نسبت به تقسیط مهریه، و پذیرفته شدن درخواست اعسار وی، توسط دادگاه، اگر چنانچه زوج به هر دلیلی{بیکاری، بیماری، تصادف و از کارافتادگی} نتواند اقساط مهریه را در وقت معین، به زوجه پرداخت نماید، در این صورت بعد از پرداخت اولین قسط مهریه، میتواند با توجه به شرایط اقتصادی جامعه و وضعیت مالی خود، در خواست تعدیل مهریه {کاهش میزان اقساط} را مطرح نماید.
در این حالت دادگاه، با بررسی شرایط و وضعیت پیش آمده برای زوج، حکم جدیدی را نسبت به پرداخت مهریه صادر خواهد نمود.{میزان اقساط مهریه را کاهش میدهد.}
لازم به ذکر است، درخواست تعدیل مهریه توسط زوج، بعد از پرداخت اولین قسط، قابلیت طرح را دارد.
شرایط درخواست تعدیل مهریه
برای طرح دعوا تعدیل مهریه، شرایط خاصی مانند: مسائل اقتصادی و یا تغییر وضعیت مالی زوج اهمیت دارد که موجب میشود با درخواست تعدیل هر یک از زوجین، میزان مهریه توسط دادگاه، به طور مجدد مورد بررسی قرار گرفته و رای جدیدی صادر گردد که منجر به کاهش یا افزایش میزان پرداخت اسقاط مهریه میگردد، پس نتیجتا وجود شرایط ذیل برای درخواست تعدیل مهریه الزامی می باشد.
زوج توانایی مالی کافی نداشته و از دادگاه درخواست اعسار نموده باشد.
دادگاه، درخواست اعسار زوج را پذیرفته باشد.
زوج اولین قسط مهریه را پرداخت کرده باشد.
نرخ تورم تغییر کرده باشد.{ تورم صعودی }
وضعیت مالی زوج تغییر کرده باشد.{زوج سرمایه دار شود.}
نحوه رسیدگی به دعوای تعدیل مهریه
برای طرح دادخواست تعدیل مهریه، هر یک از زوجینی که قصد تعدیل مهریه را دارند، باید به یکی از دفاتر خدمات قضایی مراجعه نموده و دادخواست تعدیل مهریه را ثبت نمایند. بعد از ثبت، دادخواست توسط دفاتر خدمات قضایی، به دادگاه خانواده فرستاده میشود و در آنجا وقت رسیدگی تعیین گشته و به طرفین دعوا ابلاغ میگردد.
در جلسه رسیدگی زوجین یا وکیل آنها باید در دادگاه حضور پیدا کرده و دلایل و مستندات خود را نسبت به اثبات ادعای خود ارائه دهند، دادگاه بعد از شنیدن اظهارات طرفین و بررسی مدارک و مستندات، رای جدید خود را مبنی بر میزان پرداخت مهریه، صادر مینماید، رای دادگاه نسبت به تعدیل مهریه قابل اعتراض بوده و هر یک از زوجین میتوانند ظرف 20 روز، نسبت به رای صادر شده، اعتراض خود را به ثبت برسانند.
کدام دادگاه خانواده، صالح به رسیدگی برای تعدیل مهریه می باشد؟
دادگاه خانواده ای که به اصل موضوع مهریه و درخواست اعسار رسیدگی نموده، صالح رسیدگی به دعوا تعدیل مهریه میباشد.
اگر زوج محکوم به پرداخت اقساط مهریه گردد، ولی اقدامی به پرداخت نکند یا تاخیر در پرداخت صورت بگیرد، در این صورت زوجه میتواند به استناد ماده 3 اجرای احکام مالی، به واحد اجرای احکام رجوع نموده و حکم جلب زوج را به جهت پرداخت مهریه، بگیرد.
مدارک لازم جهت درخواست تعدیل مهریه
برای درخواست تعدیل مهریه توسط زوج یا زوجه به مدارکی مانند: مدارک هویتی درخواست دهنده تعدیل{شناسنامه، کارت ملی…} سند ازدواج رسمی و صدور رای قطعی مبنی بر محکومیت بر پرداخت مهریه تقسیط شده، و همچنین نیز مدارکی که اثبات کننده تغییر وضعیت مالی زوج میبباشد، نیاز خواهد بود.
