نحوه خواندن صیغه موقت

صیغه موقت در واقع یک نوع ازدواج است، که در اسلام، به عنوان یک ازدواج کامل و مشروع شناخته میشود، که با خواندن صیغه موقت، نکاح صورت میگیرد، و هر یک از زوجین نسبت به یکدیگر، دارای حقوق و تکالیفی میگردند،  با خواندن صیغه موقت، در حقیقت زوجین در یک مدت زمان مشخصی، زندگی مشترک خود را شروع می کنند و از حقوق و تکالیف ازدواج، بهره می برند.

ما در این مقاله قصد داریم نحوه خواندن صیغه موقت، و مباحثی که مربوط به صیغه موقت میگردد را توضیح داده و به آنان بپردازیم.

نحوه خواندن صیغه موقت

صیغه موقت یک نوع ازدواج، میباشد، که اسلام آن را پذیرفته و برای آن احکامی وضع نموده است، یکی از مواردی که در صیغه موقت باید مورد بررسی قرار گیرد، این است که، صیغه موقت، چگونه و به چه روش هایی خوانده میشود

 صیغه موقت میتواند به یکی از این 4 روش زیر خوانده شود:

توسط خود زوج و زوجه خوانده شود، که در این صورت صیغه موقت به این شکل خوانده میشود

در ابتدا خانم بگوید زوجتک نفسی فی المده المعلومه علی المهر المعلوم و بعد آقا در پاسخ بدون فاصله بگوید، قبلت التزویج

معنای جمله خانم، به ازدواج تو در آوردم خودم را در مدت مشخص و مهریه مشخصی، معنای جمله پاسخ آقا، قبول کردم ازدواج را.

عقد و صیغه توسط شخص ثالثی خوانده شود {عاقد}، عاقد از جانب هر دو، وکالت در خواندن صیغه را دارد و به جای آن ها میخواند:

در ابتدا عاقد به جای زوجه بگوید زوجت موکلتی { اسم زوجه} موکلی {اسم زوج} فی المده المعلومه علی مهر المعلوم و بلافاصله در پاسخ، از جانب زوج بگوید، قبلت النزویج لموکلی

معنای جمله اول عاقد، موکلم {اسم زوجه} را در مدت مشخص و با مهر مشخص به ازدواج موکلم {اسم زوج} در آوردم، معنای جمله پاسخ، ازدواج را برای موکلم قبول کردم.

عقد توسط زوج خوانده شود،{ در این صورت زوج از زوجه وکالت در خواندن صیغه دارد}

 زوج ابتدا از جانب زوجه بگوید زوجت موکلتی نفسی فی المده المعلومه علی المهر المعلوم و بلافاصله در پاسخ، برای خودش بگوید، قبلت التزویج

معنای جمله اول، موکلم {اسم زوجه} را به ازدواج خودم در آوردم در مدت مشخص و مهر مشخص، معنای جمله پاسخ، این ازدواج را قبول کردم

عقد توسط زوجه خوانده شود{ زوجه از زوج وکالت در خواندن عقد داشته باشد}

زوجه به جای خودش بگوید، زوجتک نفسی فی المده المعلومه علی المهر المعلوم و بعد بلافاصله از طرف زوج در پاسخ بگوید، قبلت التزویج لموکلی

معنای جمله اول زوجه، خودم را  به مدت مشخص و مهریه مشخص به ازدواج تو {اسم زوج} در آوردم، و معنای جمله پاسخ، این ازدواج را برای موکلم{اسم زوج} قبول کردم.

باید به این نکته توجه داشت، زوجینی که بعد از عقد موقت، قصد خواندن عقد دائم را دارند، باید قبل از خواندن عقد دائم، یا مدت عقد موقت، تمام شده باشد و یا اینکه زوج، باقی مانده مدت عقد موقت را ببخشد، اگر چنانچه قبل از انجام این کارها، عقد دائم بخوانند، عقد دائم آنها باطل است و اثری ندارد، و با اتمام مدت عقد موقت، زوجین به یکدیگر نامحرم می گردند،

اگر صیغه موقت، به زبان فارسی خوانده شود، عقد صحیح است؟

نظر اکثر فقها این است که اگر نمی توانند صیغه را به عربی صحیح بخوانند، به زبان فارسی یا هر زبان دیگر عقد را جاری نمایند، عقد صحیح میباشد، ولی باید در همان زبان، لفظی را به کار ببرند که، معنای زوجت و قبلت را بفهماند.

شرایط صیغه موقت

هر عقدی برای اینکه به طور صحیح واقع گردد و ماهیت حقوقی و قانونی، پیدا نماید، نیاز به وجود یکسری شرایط، و رعایت آن شرایط دارد، از آنجایی که صیغه موقت، یک عقد، به حساب می آید، برای اینکه اعمال حقوقی روی آن بار شود، نیازمند وجود شرایطی میباشد، صیغه موقت، علاوه بر داشتن، شرایط عمومی هر عقد مانند: وجود قصد طرفین، وجود رضایت طرفین و نبود مانع برای عقد {رابطه خویشاوندی نسبی و رضاعی و در عده بودن زوجه} باید شرایط دیگری را هم داشته باشد، که در ادامه به آنها میپردازیم:

مدت صیغه موقت

بر اساس ماده 1076قانون مدنی، مدت نکاح منقطع{صیغه موقت} باید کاملا مشخص و معین باشد، در غیر این صورت، عقد موقت، باطل خواهد بود، به صراحت قانون، یکی از شرایط صیغه موقت این است که مدت آن باید مشخص و معلوم باشد و گرنه صیغه موقت، باطل خواهد بود.

سوالی که در زمینه مدت صیغه موقت پیش می آید این است که، با توجه به اینکه مدت صیغه موقت، یک زمان محدودی میباشد آیا اگر صیغه موقت، به زمان طولانی مقید شود {صیغه نود ساله } صحیح است؟

هدف اصلی در صیغه موقت، تشکیل خانواده نیست برخلاف عقد دائم، که هدف بنیادی آن، تشکیل کانون خانواده میباشد، پس باید مشخص شود، مهریه ای که در صیغه موقت، به زوجه تعلق میگیرد، در ازای چه مدت تمتع جنسی از زوجه، میباشد،

در پاسخ به این سوال باید گفت که تنها چیزی که در مدت زمان صیغه موقت اهمیت دارد این است که، صرفا مدت، باید به طور دقیق مشخص و معلوم باشد، و طولانی بودن{ نود سال} یا کوتاه بودن { یک ساعت} زمان صیغه، ایرادی به  صحت صیغه موقت وارد نمیسازد، به موجب دادنامه شماره 30/509 مورخه 3/3/1373 دیوان عالی کشور، مدت نکاح منقطع، باید کاملا معین گردد، حتی این مدت 90سال باشد.

مبلغ مهریه

بر اساس ماده 1095 قانون مدنی، اگر در صیغه موقت مهریه، معین نشود، عقد باطل خواهد بود، مهریه در صیغه موقت باید کاملا، مشخص و معین باشد، در صورتی که مهریه در صیغه موقت ذکر نشود، موجب بطلان صیغه میگردد، هر چیزی که مالیت داشته باشد را میتوان به عنوان مهریه در صیغه موقت ذکر نمود، و در مقدار مهریه چه کم باشد و چه زیاد و همچنین نیز در نحوه پرداخت مهریه، توافق طرفین ملاک است و با توافق زوجین تعیین میگردد.

اذن گرفتن در صیغه موقت

اگر زوجه باکره باشد برای صیغه موقت، نیاز به اذن پدر یا جد پدری و یا دادگاه، دارد، مطابق ماده 1043 قانون مدنی، دختر باکره برای ازدواج، نیاز به اذن پدر و یا جد پدری دارد، هرگاه پدر یا جد پدری بدون عذر موجه از رضایت، خودداری نمایند، اجازه آنها ساقط میگردد و در این صورت، دختر باید فردی را که میخواهد با او ازدواج نماید، به دادگاه معرفی کند، و دادگاه، در صورت صلاح دید، حکم به ازدواج دختر باکره، میدهد.

شایان ذکر است، که اگر بکارت دختر به هر نحوی زایل گردد، نیازی به اذن پدر یا جد پدری برای ازدواج ندارد، و در این صورت دختر میتواند بدون اذن پدر و جد پدری، ازدواج نماید.

نفقه در صیغه موقت

بر اساس ماده 1113 در عقد موقت، زوجه استحقاق نفقه را ندارد، مگر اینکه شرط نفقه شده باشد، در قانون، نفقه فقط برای، ازدواج دائم در نظر گرفته شده است، و زوج در ازدواج موقت، وظیفه ای نسبت به پرداخت نفقه زوجه ندارد، مگر اینکه در عقد موقت، شرط نفقه شده باشد که در این صورت، باید مطابق شرط عمل گردد.

ارث در صیغه موقت

یکی از مباحث مهمی که در صیغه موقت خیلی مورد سوال قرار میگیرد، بحث حامله شدن زوجه در صیغه موقت است،که باید از دو بعد و دو منظر به این سوال بپردازیم، اولا تکلیف فرزند ناشی از صیغه موقت چه میشود آیا این فرزند مشروع است؟ و آیا این فرزند، از حق و حقوقات فرزندی سهمی دارد یا خیر، و ثانیا در صورت حاملگی، آیا زوجه از زوج ارث می برد؟

فرزندی که حاصل از صیغه موقت میباشد، فرزند مشروع محسوب میگردد و مانند فرزند های حاصل از ازدواج دائم، از پدرو مادر خود ارث می برد، و پدر باید برای گرفتن شناسنامه و هویت بخشیدن به فرزند حاصل از صیغه موقت، اقدامات لازم را انجام دهد، و اگر چنانچه پدر برای گرفتن شناسنامه او هیچ اقدامی انجام ندهد، مطابق قانون، مجازات میگردد.

و نسبت به ارث بردن زوجه از زوج در صورت حاملگی باید گفت که، بر اساس ماده 940 قانون مدنی، زوجینی که زوجیت آنها دائمی باشد و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث میبرند، به صراحت قانون، فقط زن و شوهری از یکدیگر ارث می برند که ازدواج آنها دائمی باشد، در غیر این صورت، از یکدیگر ارث نخواهند برد، یکی از تفاوت های اصلی و عمده ازدواج دائم با ازدواج موقت، همین ارث بردن زوجین از یکدیگر میباشد، که در ازدواج دائم زوجین از یکدیگر ارث میبرند ولی در ازدواج موقت {صیغه موقت} هیچ کدام از یکدیگر ارث نمیبرند،

آثار صیغه موقت

با ایجاد صیغه موقت، یکسری احکام و آثاری برای هریک از زوجین، به وجود می آید، و هر یک از زوجین موظف به رعایت آن احکام میباشند، از جمله آثاری که صیغه موقت به وجود می آورد:

• موجب محرمیت بین زن و مرد میگردد
• با وقوع صیغه موقت، زوجه مالک مهریه میشود
• در صورتی که در عقد موقت، شرط نفقه شده باشد، زوجه مستحق دریافت نفقه میباشد.

باطل کردن صیغه موقت

 بر اساس ماده 1139 قانون مدنی، در صیغه موقت، طلاق وجود ندارد، و طلاق مخصوص عقد دائم میباشد، و لکن جدایی و ابطال صیغه موقت، به یکی از روش های زیر صورت میگیرد که در ادامه به توضیح هر یک از آنها خواهیم پرداخت:

 با انقضای مدت، صیغه موقت به پایان میرسد، هر گاه مدتی که در صیغه موقت معین و مشخص نموده اند، به اتمام برسد، صیغه موقت باطل می گردد.

بخشیدن مدت باقیمانده صیغه توسط زوج، باعث بطلان صیغه موقت میشود، زوج میتواند، ازدواج موقت را با بخشیدن مدت باقیمانده آن، باطل نماید.

لازم به ذکر است که، در دفترچه جدید عقد موقت، این امکان فراهم شده که زوجه میتواند با بخشیدن مهریه خود، عقد موقت را باطل نماید.

بر اساس ماده 1122و 1123قانون مدنی، هرگاه، یکی از دلایل فسخ نکاح، به وجود بیاید،{ مانند اینکه هر یک از زوج و زوجه به بیماری های خاص، دچار گردند،} در این صورت، طرف مقابل میتواند، دادخواست فسخ نکاح داده و به این ترتیب، صیغه موقت را باطل نماید.

 یکی دیگر از روش های باطل نمودن صیغه موقت، الزام زوج به بذل مدت، {مجبور به بخشیدن مدت باقیمانده صیغه موقت} می باشد، اگر زوجه، بتواند وجود عسر و حرج را به دادگاه، ثابت نماید، این امکان برای زوجه به وجود می آید که تقاضای الزام زوج به بذل مدت را، از طریق دفاتر خدمات قضایی به دادگاه ارائه نماید، در این صورت، قاضی پس از بررسی مصادیق عسر و حرج و احراز آنها، زوج را ملزم به بذل مدت میکند و در این صورت با الزام زوج به بذل مدت، صیغه موقت به پایان خواهد رسید.

عده ازدواج موقت

بر اساس ماده 1152 قانون مدنی، عده زوجه در مورد نکاح منقطع، اگر زوجه حامله باشد، عده آن تا وضع حمل میباشد، و در غیر حاملگی در صورتی که زوجه عادت ماهانه میبیند، عده آن 2 طهر است، منظور از 2طهر، 2ماه نمیباشد، بلکه به معنای دو پاکی بوده، و حداقل پاکی در شرع اسلام، بعد از 3روز خون دیدن، 10 روز پاکی میباشد، {10 روز پاکی بعدش 3 روز خون دیدن  این میشود یک طهر } اگر چنانچه، زوجه عادت ماهانه نبیند، عده آن، 45 روز در نظر گرفته شده است، و عده وفات در ازدواج موقت مانند ازدواج دائم 4ماه و 10 روز میباشد.

لازم به ذکر است که، در صورتی که زوجه یائسه باشد و یا نزدیکی {دخول} صورت نگرفته باشد، عده ندارد، و میتواند بدون نگه داشتن عده، ازدواج مجدد نماید.

برای اطلاع بیشتر از این موضوع بر روی این لینک کلیک کنید

ثبت ازدواج موقت

در حالت عادی ازدواج موقت نیازی به ثبت در دفاتر ازدواج ندارد مگر اینکه زوجه در صیغه موقت باردار شود و یا اینکه زوجین توافق بر ثبت ازدواج موقت داشته باشند و همچنین نیز، اگر ثبت ازدواج موقت در ضمن عقد موقت شرط شده باشد نیاز به ثبت دارد، فقط در این سه مورد، ثبت ازدواج موقت، الزامی و ضروری می باشد.

بر اساس ماده 49 قانون حمایت از خانواده، اگر زوج، در مواردی که ازدواج موقت، الزامی است از ثبت آن خودداری نماید، ضمن الزام به ثبت ازدواج موقت، به پرداخت جزای نقدی درجه5 و یا به حبس درجه 7 محکوم میگردد.