مزایده چیست؟ آیا مزایده دارای اقسام مختلفی می باشد؟ در ادامه به پاسخ این سوالات می پردازیم، و بیان می کنیم که چرا در بعضی از مواقع مزایده به صورت اجباری انجام می گردد.
مزایده چیست؟
مزایده در لغت به معنای، در معرض فروش گذاشتن چیزی به نحوی که هر خریداری که قیمت بیشتر پیشنهاد کرد، به وی فروخته شود، به عنوان مثال، دولت هر چیزی را که می فروشد، مزایده می باشد، و هر چیزی که می خرد، مناقصه می باشد.
اصولا هدف از برگزاری مزایده فروش مال مذبور با بالاترین قیمت پشنهادی می باشد، که هم فرد حقوقی (شرکت ها و دولت ها) و هم فرد حقیقی می توانند در این مراسم به عنوان فروشنده یا خریدار حضور داشته باشند.
مزایده در رویه قضایی چگونه می باشد؟
گاهی اوقات یک فرد محکوم به پرداخت بدهی می شود، ولیکن به دلیل آنکه نمی خواهد بدهی های خود را پرداخت نماید، طرف مقابل می تواند اموال او را توقیف کند، و پس از آن درخواست مزایده اموال توقیف شده را می دهد، و طلب خود را از آن محل وصول می نماید، و در صورتیکه چیزی از مبلغ باقی بماند، به فرد بدهکار پس از تسویه هزینه های دادرسی عودت داده می شود.
لازم به ذکر است، در صورتیکه فرد دارای اموال ثبتی (ملک یا خودرو) باشد، قابل توقیف از طریق اداره ثبت برای انجام مزایده می باشد، لذا در صورتیکه فرد دارای اموال ثبتی نباشد (قولنامه ای)، باید کپی یا مدرکی از آن قولنامه داشته باشید، تا بتوانید آن اموال را توقیف نمایید، و درخواست مزایده آن اموال از طریق دادگاه خواستار شوید.
انواع مزایده چیست؟
مزایده با توجه به موضوع و وضعیت آن دارای اقسام مختلفی می باشد، که در ادامه به توضیحات آن می پردازیم.
مزایده خصوصی
در این مزایده معمولا به دلیل اهمیت بالای مسائل امنیتی آن، هویت و اسم اشخاص گفته نمی شود، لذا مشخصات پیشنهاد دهنده مخفی است، در نهایت هر شخص که بالاترین پیشنهاد را بدهد، برنده مزایده می شود، و مال از آن اوست، لازم به ذکر است، این مزایده بیشتر در خصوص اموال ارزشمند، همچون طلاجات و عتیقه جات گران قیمت به کار می رود.
مزایده عمومی
برخلاف مزایده خصوصی، اطلاعات افراد شرکت کننده در این مزایده مخفی نمی باشد، و بلکه هر شخصی که تمایل داشته باشد، می تواند در مزایده شرکت نماید، و پیشنهاد خود را مطرح نماید.
مزایده اختیاری
مزایده ای که در رویه قضایی بوسیله حکم دادگاه یا اداره ثبت انجام می شود، مزایده اجباری است، ولیکن هنگامی که شرکت ها اعم از خصوصی یا دولتی قصد فروش مالی را دارند، می تواند با رعایت شرایط مراسم مزایده را برگزار نماید، لذا به این حالت، مزایده اختیاری می گویند.
نحوه برگزاری مزایده چگونه می باشد؟
برگزاری مزایده مستلزم رعایت شرایط و قوانین مربوط به خود می باشد، که در ادامه به شرایط نحوه برگزاری مزایده می پردازیم.
دعوت عمومی
هنگامی که مزایده بواسطه ی حکم قضایی انجام می گیرد، دادگاه با توجه به ماده 118 قانون اجرای احکام مدنی، در روزنامه های محلی یک نوبت آگهی انتشار درج می نماید، و در نقاطی که روزنامه نباشد همچنین در مورد اموالی که قیمت آنها بیش از دویست هزار ریال نباشد آگهی به جای انتشار روزنامه به تعدادکافی در معابر الصاق و تاریخ الصاق در صورتمجلس قید میشود.
لازم به ذکر است، موعد فروش باید طوری معین شود که فاصله بین انتشار آگهی و روز فروش بیش از یک ماه و کمتر از ده روز نباشد.
تعیین قیمت توسط کارشناس
پس از آنکه دادگاه درخواست مزایده را صادر نماید، کارشناس خود را ارجاع می دهد، تا از مال مذبور بازدید نماید، و قیمت پایه آن را تعیین نماید، لذا پس از اعلام نظر کارشناس، مال به مزایده رفته و با قیمت پایه کارشناس، مراسم شروع می شود، و هرکس بالاترین مبلغ را پیشنهاد بدهد، برنده مزایده می شود.
پرداخت ده درصدی
هنگامی که برنده در مزایده مشخص می شود، باید ده درصد از بهای پیشنهادی را به مامور اجرا حکم تقدیم نماید، و مابقی مبلغ را ظرف مدت حداکثر یک ماه تقدیم دادگاه نماید، در غیر انیصورت هزینه پرداختی جهت درج مجدد آگهی و برگزاری مراسم مزایده ضبط می شود، و قابل عودت نخواهد بود.
تسلیم مال و اعطای سند رسمی
زمانی که برنده مزایده تمام بهای مال را پرداخت می نماید، تسلیم مال صورت می گیرد، و اعطای سند رسمی صورت می گیرد، لذا در صورتیکه مالک از تنظیم سند خودداری نماید، نماینده دادگاه تنظیم سند مال مذبور را در دفترخانه اسناد رسمی انجام می دهد.
لایحه در خصوص مزایده
اگر برای انجام مزایده خود نیاز به لایحه دارید، می توانید از نمونه لایحه زیر استفاده نمایید.
نمونه شماره یک – لایحه جهت صدور آگهی مزایده
تفاوت مزایده با مناقصه در چیست؟
مناقصه در خصوص فرایندی است، که دولت ها و موسسات مالی برای پروژه های بزرگی که باید در یک مهلت محدود ارائه شوند، به مناقصه گر واگذار می نمایند، به عبارتی با برگزاری مناقصه و قبول پیشنهاد کمترین هزینه توسط مناقصه گر، قرارداد را با او منعقد می نمایند، اما در مزایده برنده کسی است، که بالاترین مبلغ را پیشنهاد می دهد، و برنده می شود.
سوالات پرتکرار
آیا در خصوص مزایده اجباری، مالک می تواند در مزایده شرکت نماید؟
بله، طبق ماده ۱۳۰ قانون اجرای احکام مدنی، مالک می تواند در مزایده شرکت نماید، و بالاترین قیمت پیشنهادی را نقداً پرداخت و از فروش آن مال جلوگیری نماید.
آیا طلبکار می تواند ملک توقیف شده برای مزایده را خود مطالبه نماید؟
بله، در مواردی که ملک خریدار نداشته و محکومله (طلبکار) آن را در مقابل طلب خود قبول نماید مالک ظرف دو ماه از تاریخ انجام مزایده میتواند کلیه بدهی و خسارات و هزینههای اجرایی را پرداخته و مانع انتقال ملک به محکومله شود. دادگاه بعد از انقضای مهلت مزبور دستور انتقال تمام یا قسمتی از ملک را که معادل طلب محکومله باشد خواهد داد.
آیا به قیمت پایه کارشناس در مزایده های دادگستری می توان اعتراض نمود؟
بله، هنگامی که تعیین قیمت پایه در مزایده های دادگستری مشخص می شود، بلافاصله قیمت تعیین شده توسط کارشناس برای طرفین ابلاغ و هریک از آنها سه روز مهلت دارد تا اعتراض به نظر کارشناس رسمی دادگستری را اعلام نماید.
