منظور از جرایم قابل گذشت چیست؟

کلیه جرایم ها در قانون به دو بخش جرایم قابل گذشت و جرایم غیرقابل گذشت تقسیم می شوند که به این لیست به موجب قانون کاهش مجازات حبس های تعزیری، بعضی از جرایمی که  غیر قابل قابل گذشت محسوب میشدند، تبدیل به قابل گذشت شده اند و مجازات حبس حداقل و حداکثر آن به نصف کاهش یافته است.

جرایم قابل گذشت چیست؟

جرایم قابل گذشت از جمله جرایمی است که با شکایت شاکی آغاز می شود. اما زمانی که شاکی گذشت کند و مرتکب جرم را ببخشد، از پرونده صرف نظر کرده و دعوا خاتمه می یابد.گذشت شاکی در جرایم تعزیری صورت می گیرد که این امر باعث موقوفی تعقیب یا اینکه منجر به عدم مجازات می‌شود. گذشت می‌تواند در قبل از شروع به تعقیب یا هنگام رسیدگی به پرونده یا اینکه بعد از صدور حکم قطعی محقق شود.

نکنه: جرایمی که مجازات آنها در شرع معین شده که به آن جرم حدی می گویند (مانند زنا، لواط و سرقت حدی) این جرایم قابل گذشت نمی‌باشد .

فرق بین جرایم قابل گذشت و غیر قابل گذشت چیست؟

براساس قانون هیچ جرمی قابل گذشت نیست مگر آنکه در قانون قابل گذشت آن محرز باشد. همانطور که گفته شد در جرایم قابل گذشت، پرونده با گذشت شاکی خاتمه می یابد. اما در جرایم غیرقابل گذشت حتی اگر شاکی هم گذشت کند تعقیب پرونده توسط شاکی عمومی (دادستان یا نماینده او) ادامه پیدا می کند. ولیکن ین رضایت میتواند موجبات تخفیف را فرهم نماید.

چه جرایمی از جرایم قابل گذشت به حساب می‌آید؟

با توجه به تصویب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ۹۹، جرایم زیر از جرایم قابل گذشت میباشد در صورتی که در قبل از تصویب این قانون، غیر قابل گذشت محسوب میشدند. براساس قانون جدید، مجازات حبس جرایم زیر به نصف کاهش یافته است که مجازات های آن طبق قانون جدید در موارد زیر ذکر شده است:

1- از بین بردن آبرو و حیثیت افراد بوسیله رایانه و وسایل مخابراتی( تبدیل مجازات حبس از 45 روز تا 1 سال)

2- کسانی که در اسناد یا نوشته های غیر رسمی مرتکب جعل شده باشند. ( تبدیل مجازات حبس به سه ماه تا یک سال)

3- کسانی که با سوء استفاده از ضعف افراد ( که شامل افراد صغیر،مجنون، سفیه هم میشود)،نوشته یا سندی تجاری یا غیر تجاری (مثل چک و سفته) که موجب ضرر آنها یا برائت شخصی دیگر شود را از هر راهی از این افراد اخذ کنند.( تبدیل مجازات حبس به سه ماه تا یک سال).اگر مرتکب ولی،وصی یا قیم باشد، مجازات حبس آن از  هجده ماه تا سه سال و شش ماه حبس خواهد بود.

4- توهین ساده به افراد از طریق فحاشی، مجازات آن طبق قانون کاهش حبس تعزیری 99 به جزای نقدی درجه شش( 200 میلیون تا 800 میلیون ریال) تبدیل شده است.در حالی که در قانون قبل مجازات آن، پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی و هم چنین تحمل شلاق تا 74 ضربه.

5- توهین به کارمندان دولت و مسئولان کشوری(مثل رؤسای قوای سه گانه و یا معاون رئیس جمهمور.(تبدیل مجازات حبس به 45 روز تا 3 ماه حبس – تبدیل مجازت جزای نقدی  طبق مصوبه هیأت وزیران)

6-  کسی که طفلی به او سپرده شده و از تحویل طفل خودداری کرده است( تبدیل مجازات حبس از 45 روز تا 3 ماه-تبدیل جزای نقدی . هم چنین اگر کسی طفل یا شخصی را که قادر به محافظت از خود نیست را در جایی که خالی از سکنه است را رها کند، مطابق قانون کاهش حبس تعزیری99 به حبس 3 ماه تا 1 سال و به جزای نقدی 25 تا 100 میلیون ریال محکوم خواهد شد.

7- ایجاد مزاحمت از طریق تلفن یا دیگر دستگاه های مخابراتی.(تبدیل مجازات حبس به 15 روز تا 3 ماه)

8- کسی که به اغفال زنان از طریق موارد غیر واقعی مثل داشتن شغل یا تحصیلات عالی میپردازد و شخص از این راه با فرد فریب خورده از دواج مینماید.(تبدیل حبس از 3 ماه تا 1 سال)

9- کسانی که اسنادی را به صورت سفید مهر و یا سفید امضاء به شخصی بسپارد و آن فرد از این طریق سوء استفاده بنماید یا به هر طریقی به این اسناد دست پیدا کرده باشد.(تبدیل مجازات حبس به6 تا 18 ماه)

10- کسانی که مرتکب جرم خیانت در امانت شده اند( مثل کسی که اموال خود یا اسنادی مثل چک یا سفته را در اختیار کسی به عنوان امانت یا اجاره داده باشد و آن فرد این اموال یا اسناد را بفروشد یا مفقود نماید)، بر اساس قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، به حبس از3 تا 18 ماه محکوم خواهد شد.

11- در صورتی که  شخصی باغ میوه یا نخلستان کسی را خراب کند یا به طریقی محصولات دیگران را درو کند یا باعث خشک شدن آبی که متعلق به دیگران است بشود براساس قانون کاهش حبس تعزیری 99، مجازات حبس آن به درجه 6 (بیش از 6 ماه تا 2 سال) تبدیل میشود و کسی که به تخریب کردن و قطع کردن اصل نخل خرما بپردازد، طبق قانون جدید تا 3 ماه حبس و همچنین به جزای نقدی 15 تا 25 میلیون ریال محکوم خواهد شد.

نکته: موارد گفته شده زمانی شامل قانون کاهش مجازات حبس تعزیری میشود و قابل گذشت است که این املاک و اراضی به اشخاص خصوصی تعلق داشته باشد.

12-  تخریب کردن اراضی،مراتع و منابع طبیعی متعلق به دولت یا شرکت های دولتی، تخریب محیط زیست، تصرف عدوانی و ممانعت از حق( مجازت حبس آن از 1 ماه تا 1 سال است و مطابق قانون کاهش حبس مجازات تعزیری، در صورتی که این اراضی متعلق به شخص خصوصی باشد، مجازات آن به نصف کاهش میابد.

13- هنگامی که شخص بر اثر بی احتیاطی در رانندگی مرتکب صدمه بدنی شود، براساس قانون کاهش مجازات حبس تعزیری99، به حبس 15 تا 75 روز و در صورتی که باعث نقصان یا مصدومیت منافع یا اعضای بدن شود، به حبس از 1تا 3 ماه و پرداخت دیه در صورت مطالبه شخص مصدوم محکوم میشود.

14- زمانی که افراد زیر 18 سال مرتکب جرایم تعزیری درجه 5 تا 8 شوند و جرم محقق شده دارای بزه دیده باشد.

نکته: جرایم قابل گذشت در صورتی که جزء جرایم در جه 4 تا 8 باشد، مجازات حبس آن براساس قانون جدید به نصف کاهش میابد

جرایم زیر که قبل از تصویب قانون کاهش حبس مجازات تعزیری99، قابل گذشت بوده و مجازات های حبس آن با تصویب قانون جدید کاهش یافته است.( میزان مجازات آن بر اساس قانون کاهش حبس مجازات تعزیری99 ذکر شده است).

1- کسانی که به صورت عمدی،با ضربه یا آزار و اذیت زن حامله، باعث سقط جنین شود. (تبدیل مجازات حبس به 6 تا 18 ماه)

2- کسانی که بر اساس شغل خود، محرم راز افراد میشوند(مثل دکتر) و به غیر از موارد قانونی به افشای اسرار این گونه افراد اقدام مینمایند.(تبدیل مجازات حبس به 45 روز تا 6 ماه حبس)

3- کسی که با تهدید و اکراه، باعث الزام کسی به دادن سند یا امضا بشود یا سند و نوشته که متعلق به کسی دیگر است را اخذ کند.(تبدیل مجازات حبس به 45 روز تا 1 سال)

4- کسی که به تهدید دیگران از راه تهدید به قتل، ضرر مالی و جانی و همچنین افشای اسرار نسبت به خود یا دیگران، بپردازد.(تبدیل مجازات حبس یک ماه تا یک سال)

5- آتش زدن سایر اموال منقول دیگران( تبدیل مجازات حبس به 3 تا 18 ماه) و تخریب کردن اموال منقول و غیر منقول دیگران( تبدیل مجازات حبس به 3 تا 18 ماه- در صورتی که خسارت وارد شده تا مبلغ 10 میلیون تومان یا کمتر از آن باشد، فرد به جزای نقدی تا دو برابر خسارتی که وارد شده محکوم میشود).

6- کسی که حیوان حلال گوشت دیگران و یا حیواناتی که شکار آنها از طرف دولت ممنوع باشد را بکشد یا مسموم کند.( تبدیل مجازات حبس به 1ماه 15 روز تا 3 ماه حبس)

7- از بین بردن اسناد یا اوراق تجارتی یا غیر تجارتی دیگران که منجر به ضرر آنها شود.(تبدیل مجازات حبس به 1ماه 15 روز تا 1 سال حبس)

8-  انتشار هجو ( تبدیل مجازات حبس به 15 روز تا 3 ماه)

9- کسی که به هر طریقی شخصی را مورد اتهام قرار دادهد و وی مورد تعقیب قضایی قرار گیرد( مثل اینکه شخصی به صورت مخفیانه در ماشین دیگری مواد مخدر گذاشنه باشد و آن شخص دستگیر شود) مجازات حبس آن طبق قانون کاهش مجازات حبس تعزیری99، از 3 تا 18 ماه خواهد بود.

10- نشر اکاذیب( تبدیل مجازات حبس به یک ماه تا یک سال)

11- کسی که در ملک دیگری به صورت غیر مجاز تصرف کند، تصرف عدوانی و ممانعت از حق یا ایجاد مزاحمت را برای بار دوم تکرار نماید و همچنین کسی که با تهدید وارد ملک دیگری شود، این موارد در صورتی شامل قانون کاهش مجازات حبس تعزیری 99 میشود که متعلق به اشخاص خصوصی باشد در این صورت مجازات حبس آنها مطابق مواد 692 تا 694 تعزیرات، به نصف کاهش پیدا میکند.

12- زمانی که شخص، فردی را به هر طریقی مورد تهمت قرار دهد و نتواند صحت آن را اثبات نماید، مطابق قانون کاهش مجازات حبس تعزیری 99 به جزای نقدی درجه 6(مبلغ 60 تا 240 میلیون ریال) محکوم میشود. در صورتی که در قانون قبل مجازات آن، مرتکب به1  ماه تا 1 سال حبس و همچنین تا 74 ضربه شلاق محکوم میشد.

جرایم قابل گذشت بر اساس ماده 104 قانون مجازات اسلامی

1- جرم ترک انفاق مطابق ماده ۵۳ قانون حمایت از خانواده

2- صدور چک پرداخت نشدنی