در حال حاضر به دلیل نوسانات اقتصادی و کاهش قدرت خرید نقدی تنظیم قرارداد اجاره به شرط تملیک خودرو یکی از روش های مناسب برای تهیه خودرو میباشد، در حالی که روش های سنتی مانند وام دهی با فرایند پیچیده و دشوار عجین شده اند، اجاره به شرط تملیک خودرو مسیری برای خریداران و حتی فروشندگان ایجاد می کند
چرا که در این روش به خریدار اجازه میدهد تا از سرمایه راکد خود محافظت کرده و هزینه خودرو را از محل درآمدهای آتی تأمین کند، و برای فروشنده این اطمینان به وجود می آید که تا هنگام پرداخت کامل اجاره بها و مدت قرارداد مالکیت مال در اختیار خود دارد و میتواند در صورت عدم انجام تعهدات و یا شروط قراردادی نسبت به فسخ معامله اقدام نماید، لذا ما با توجه به اهمیت قرارداد اجاره به شرط تملیک خودرو تصمیم گرفتیم در این مقاله به اهم تعاریف این موضوع بپردازیم و تمام کاربرد های این قرارداد را برای شما بیان کنیم پس در ادامه با ما همراه باشید.
قرارداد اجاره به شرط تملیک چیست؟
این قرارداد یک «عقد مرکب و غیر معین» محسوب می شود و به طور کلی از عناصر عقد اجاره و عقد بیع (قرارداد خرید و فروش) تشکیل شده است، که در طول مدت قرارداد، رابطه طرفین به شکل قواعد اجاره بوده و مستاجر صرفا مالک منافع خودرو در این مدت به شمار میرود، و پس از اتمام مدت و سررسید موعد و پرداخت آخرین قسط و اجرای کامل تعهدات، ماهیت رابطه حقوقی طرفین از اجاره تغییر یافته و علقه مالکیت نسبت به عین خودرو برای خریدار یا مستاجر ایجاد میشود.
در واقع اجاره بها به نوعی، اقساطی است که خریدار در جهت اخذ مالکیت خودرو به فروشنده میپردازد همچنین از طرفی با پرداختن این مبلغ، مستاجر به صورت موقت مالک منافع خودرو می شود و پس از پرداخت اخرین قسط یا اجاره بها مالک متعهد میگردد تا خودرو را به مالکیت خریدار یا مستاجر در آورد، از این رو می توان گفت در این قرارداد، عقد اجاره مقدمه ای است که به وسیله آن مستاجر به تعهدات خود عمل نموده و در پایان مدت اجاره و در صورت اجرای تعهدات مالک مال شود.
برای دریافت نمونه قرارداد اجاره به شرط تملیک خودرو تنظیم شده توسط وکیل دادگستری کلیک کنید
تفاوت های خرید و فروش اقساطی و قرارداد اجاره به شرط تملیک
بسیاری از کاربران، این دو مفهوم را به اشتباه یکی میدانند؛ در حالی که تفاوت های حقوقی واضحی میان این دو عقد وجود دارد
از مهم ترین این تفاوت هایی که میتوان به آن اشاره کرد، این است که در بیع اقساطی، مالکیت عین به محض امضای قرارداد به خریدار منتقل می شود و فروشنده تنها حق تصاحب ثمن را دارد، اما در اجاره به شرط تملیک، عین مستاجره یا مال، تا پایان اقساط در مالکیت موجر باقی میماند، لذا این تمایز در زمان بروز ورشکستگی یا توقیف اموال اهمیت زیادی دارد چرا که هر کسی که صاحب خودرو یا عین مستاجره باشد ممکن است خودرویی که در مالکیت ایشان است به نفع طلب کاران او مصادره شود.
انواع قرارداد اجاره به شرط تملیک در بازار خودرو
در بازار، معمولا دو شیوه اصلی برای اجرای قرارداد اجاره به شرط تملیک خودرو مرسوم است که به شکل قرارداد اجاره شرط تملیک در پایان مدت و شرط تملیک تدریجی، مورد استفاده قرار می گیرد.
در مدل نخست که اغلب رایج تر است، انتقال سند منوط به پرداخت آخرین ریال از تعهدات مالی است، در مقابل برخی شرکت ها و بنگاه های لیزینگ (اقساطی) از مدل های منعطف تری استفاده می کنند که در آن با پرداخت درصد های مشخصی از مبلغ، بخشی از مالکیت مشاعی منتقل می گردد، به عبارت دیگر با پرداخت نیمی از مبلغ اجاره بها یا ثمن معامله 50 درصد مالکیت خودرو را به خریدار منتقل می کنند.
همچنین، تفاوت در نحوه محاسبه سود و خسارت ها تاخیر، شیوه های مختلفی از این قرارداد را در نهادهای بانکی و شرکت های خصوصی لیزینگ ایجاد کرده است که قابل تامل است.
طرفین قرارداد اجاره به شرط تملیک خودرو
هر قرارداد اجاره به شرط تملیک بر سه پایه استوار است، اول موجر، دوم مستاجر و در نهایت نیز مورد معامله می باشد.
موجر میتواند یک شخصیت حقوقی (مانند شرکت لیزینگ یا بانک) یا یک شخص حقیقی و فردی عادی باشد که اعتبار مالی یا مالکیت مال را در اختیار دارد، از طرفی مستاجر نیز شخص حقیقی یا حقوقی است که متقاضی استفاده و در نهایت تملک خودرو است.
شایان ذکر است گاهی وجود ضامن یا راهن به عنوان رکن چهارم برای تضمین تعهدات ضرورت مییابد و در قرارداد ممکن است وجود داشته باشند، اما به طور کلی و موضوع حائز اهمیت در این زمینه، دقت در احراز هویت و صلاحیت قانونی طرفین است، که سنگ بنای یک معامله می باشد و عدم وجود میتواند موجب خلا اعتباری و قانونی شود.
مشخصات دقیق موضوع قرارداد؛ از شماره شاسی تا رنگ بدنه
برای جلوگیری از هرگونه ابهام یا ضرر و زیان در معامله، خودروی مورد معامله باید با جزئیات کامل در متن قرارداد توصیف شود، این اوصاف شامل شماره نیروی انتظامی (پلاک)، شماره موتور، شماره شاسی، مدل سال ساخت، رنگ دقیق و حتی متعلقات جانبی خودرو است.
هرگونه مغایرت در این اوصاف می تواند موجب منجر به اختلافات حقوقی عمیق شود، فلذا در واقع، عین مستاجر باید به گونه ای مشخص گردد که هیچ تردیدی در هویت آن باقی نماند و تعهد موجر به تحویل دقیق همان خودرو محرز باشد.
تعیین مبلغ اجاره بها و فرمول محاسبه اقساط ماهیانه به زبان ساده
محاسبه مالی در این قرارداد بسیار حائز اهمیت است، چرا که محاسبه نادرست مباحث مالی و اجاره بها ممکن است معامله را به سمت معامله ربوی برده و آن را باطل نماید.
محاسبات مالی در قرارداد اجاره به شرط تملیک تابع فرمول های خاصی است که نرخ بهره ابلاغی از سوی بانک مرکزی در آن نقش محوری دارد، مبلغ نهایی شامل قیمت تمام شده خودرو به علاوه سود حاصل از تسهیلات (مدت پرداخت) است که در قالب اقساط ماهانه سر شکن می شود.
شایان ذکر است که بخشی از مبلغ معمولاً به عنوان (اجاره بهای پیش پرداخت) در ابتدا دریافت می گردد که ممکن است بیانه نیز تعریف شود، شفافیت در محاسبه (وجه التزام» یا جریمه دیر کرد نیز از الزامات ضروری است تا مستاجر با اشراف کامل بر هزینه های تبعی، نسبت به امضای سند اقدام نماید.
تملیک مالکیت
مهم ترین هدف ویژگی این قرارداد، شرطی است که در آن ذکر می شود که در صورت پرداخت تمامی اقساط، موجر متعهد است خودرو را به مالکیت مستأجر درآورد.
قرارداد اجاره به شرط تملیک درواقع با تسویه حساب نهایی، تشریفات اداری در مراکز تعویض پلاک انجام شده و سند رسمی خودرو صادر می گردد. این وضعیت، مرحله اخر قرارداد اجاره به شرط تملیک خودرو است.
بررسی تعهدات مستاجر در نگهداری و استفاده صحیح از خودرو
مستاجر موظف است به عنوان شخصی که صرفا مالک منافع خودرو میباشد از بقا و اصل آن اطمینان حال کند و از خودرو در متعارف ترین حالت ممکن بهره مند شود، لذا هرگونه تقصیر یا تفریط در نگهداری، مسئولیت مدنی سنگینی بر عهده مستاجر میتواند بگذارد.
انجام سرویس های دوره ای، عدم دستکاری در قطعات اصلی و پرهیز از کاربری های غیرمجاز (مانند مسافر کشی با خودروی شخصی در صورتی که در قرارداد منع شده باشد) از جمله این تعهدات است که میتواند در قرارداد توسط طرفین توافق شده و بکار برده شود.
مسئولیت پرداخت بیمه بدنه و شخص ثالث بر عهده کیست؟
به طور کلی بر اساس قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی پلیس راهور، برخورداری ماشین از بیمه شخص ثالث از الزامات مورد نیاز میباشد، لکن معمولاً در قرارداد اجاره به شرط تملیک هزینه بیمه شخص ثالث و بیمه بدنه بر عهده مستاجر است، اما ذینفع بیمه بدنه تا پایان قرارداد، موجر (شرکت لیزینگ) خواهد بود، چرا که مالکیت تا هنگام تعویض پلاک خودرو با مالک می باشد.
پیش بینی مالیات، عوارض و هزینه های تعمیرات
در قرارداد اجاره به شرط تملیک علاوه بر اقساط ماهیانه، هزینه های جاری دیگری نیز وجود دارد که میتوان به عوارض سالیانه شهرداری، مالیات بر نقل و انتقال (در مرحله نهایی) و هزینه های مربوط به استهلاک و تعمیرات قطعات مصرفی اشاره کرد که معمولا این موارد بر عهده مستاجر است.
در برخی قرارداد ها، هزینه های تعمیرات اساسی که ناشی از عیب ذاتی خودرو باشد بر عهده موجر گذاشته می شود، اما رویه غالب در بازار خودرو، انتقال تمامی هزینه های نگهداری با مستاجر است.
حقوق و اختیارات موجر در صورت عقب افتادن اقساط توسط مشتری
در صورت عدم پرداخت اقساط یا اجاره بها (معمولاً بیش از دو یا سه قسط)، موجر میتواند در صورت وجود شرط فسخ، قرارداد را به صورت یک جانبه فسخ نماید، لکن در این صورت، نه تنها خودرو قابل باز پس گیری است، بلکه مبالغ پرداختی قبلی نیز میتوان بابت وجه التزام قرارداد و یا اجرت دوران تصرف ضبط گردید.
وضعیت قرارداد در صورت سرقت یا تصادف کلی خودرو
در صورت وقوع تصادفی که منجر به از بین رفتن کامل خودرو شود، قرارداد اجاره به شرط تملیک عملاً منفسخ می شود؛ چرا که موضوع قرارداد عملا از بین رفته است، فلذا با توجه به اینکه مستاجر مسئول حفظ نگهداری موضوع قرارداد بوده است لکن با تلف شدن یا معیوب شدن خودرو، هزینه تعمیر و یا خسارات مربوطه با مستاجر است.
امکان فسخ در قرارداد اجاره به شرط تملیک خودرو
فسخ قرارداد می تواند به صورت توافقی (اقاله) باشد یا بر اساس کافه خیارات انجام گیرد، لکن بعضاً مستاجر ممکن است به دلیل عدم توانایی مالی، تقاضای فسخ قرارداد را نماید، یا موجر به دلیل عدم انجام تعهدات مستاجر و یا به استناد یکی شروط قرارداد را فسخ نماید البته نکته حائز اهمیتی که وجود دارد این است که میتوان برای فسخ هر یک از طرفین مبلغ خسارت یا وجه التزام مناسبی را به نفع طرف دیگر پیش بینی کرد.
مزایای اقتصادی اجاره به شرط تملیک برای اشخاص حقیقی و بنگاه های تجاری
برای افراد عادی، این روش راهی برای ارتقای سطح زندگی و تملک دارایی های سرمایه ا ی است، اما برای بنگاه های تجاری، مزایای مالیاتی چشمگیری دارد.
نکته ای که بعضا ممکن به کار بعضی از اشخاص حقوقی و حقیق بیاید این است که اقساط پرداختی در این قرارداد ها غالباً به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته می شوند که منجر به کاهش مالیات بر درآمد شرکت می گردد.
علاوه بر این، شرکت ها می توانند بدون درگیر کردن نقدینگی کلان، ناوگان حمل و نقل خود را نوسازی کرده و سرمایه خود را در بخش های عملیاتی تر به کار بیندازند.
