مطابق با قانون برای فردی که علیه او رأی غیابی صادر شدهاست حقی بنام حق واخواهی تعیینشده . که در واقع نوعی اعتراض به رأی غیابی است . در صورت واخواهی دادگاه صادرکننده رأی غیابی باید مجدداً رسیدگی نماید. در ادامه مطلب درباره وا خواهی چیست کامل توضیح خواهیم داد .
موضوع مورد بحث ما در رابطه با وا خواهی میباشد . که در ادامه مطلب به توضیحات راجع به این که واخواهی چیست؟ و چگونه وا خواهی بدهیم خواهیم پرداخت.
واخواهی چیست؟!
برای این که بدانیم واخواهی چیست ؟ اگر دعوایی علیه فردی مطرح شود و به او فرصت و امکان دفاع در این دعوا را داده باشند . اما علیرغم ابلاغ احضاریه بازهم در مراحل رسیدگی شرکت نکند . این امر مانع از دادرسی نخواهد بود و در نهایت رای بهصورت غیابی صادر خواهد شد.
در مقابل برای اعتراض به رأی غیابی راهی بهعنوان وا خواهی وجود دارد ، که در حقوق ایران واخواهی شکایت و اعتراضی است که مختص احکام غیابی است و در احکام حضوری وا خواهی معنا ندارد.
بهطورکلی احکام غیابی که صادر میشود اعم از اینکه قابل تجدیدنظر باشند و یا نباشند ، در مهلت مقرری که در قانون مشخصشده قابل واخواهی هستند.
واخواهی در پرونده های حقوقی چیست ؟
بعد از این که متوجه شدیم واخواهی چیست؟ باید بدانید که در پرونده های حقوقی این امر به چه صورت است؟
مطابق با قانون آئین دادرسی مدنی پروندههایی که در دادگاه طرح میشوند و زمانیکه خوانده و یا نماینده آنان در جلسات و مراحل رسیدگی حاضر نشوند و لایحهای نیز ارسال نکنند ، میتوانند از وا خواهی استفاده کنند . بهعبارتدیگر در آیین دادرسی مدنی در هر موضوع امکان صدور حکم غیابی وجود دارد . که این امر در پروندههای کیفری متفاوت خواهد بود و در ادامه به آن خواهیم پرداخت.
واخواهی در پروندههای کیفری چیست ؟
بعد از این که متوجه شدیم واخواهی چیست؟ باید بدانید که در پرونده های کیفری این امر به چه صورت است؟
مطابق با ماده ۲۱۷ قانون آیین دادرسی کیفری جرائمی که مربوط به حقالناس و نظم عمومی است و بهطورکلی میتوان گفت، جرائمی که جنبه حقاللهی نداشته باشند ، در این جرائم اگر متهم و یا وکیل آنان در جلسه دادگاه شرکت نکند و لایحهای نیز ارسال نشود ، دادگاه حکم غیابی صادر خواهد کرد و فرد متهم میتواند بعد از صدور حکم در مهلت مقرر تقاضای واخواهی کند.
اما در رابطه با صدور حکم غیابی برای جرائم حقالله باید گفت . که در هیچیک از حدود الهی امکان صدور حکم غیابی وجود ندارد . اما میتوان غیاباً حکم برائت صادر کرد . بهعبارتدیگر حکم محکومیت غیابی برای جرائم حقالله امکانپذیر نیست . اما حکم برائت را میتوان صادر کرد پس واخواهی در جرایم حقالله منتفی است.
نکته دیگری که در رابطه با وا خواهی و غیابی بودن حکم در پروندههای کیفری باید به آن اشاره نمود . این است که حاضر شدن یا نشدن متهم یا وکیل او در مراحل دادسرا و تحقیقات مقدماتی مبنا قرار نمیگیرد . بلکه حاضر شدن یا حاضر نشدن متهم یا وکیلش در دادگاه ملاک نظر قرار میگیرد.
پس درنتیجه اگر متهمی در دادسرا حاضر شود . اما در جلسات دادگاه حاضر نشود و وکیل خود را نیز نفرستد و همچنین لایحهای نیز ارسال نکند . در این حالت بازهم حکمی که صادر شود غیابی تلقی میگردد.
تا چه زمانی میتوانیم واخواهی بدهیم؟!
برای مهلت وا خواهی باید بین دعاوی کیفری و دعاوی حقوقی قائل به تفکیک شد . چراکه مهلت واخواهی مطابق قانون آیین دادرسی کیفری ده روز پساز ابلاغ میباشد . اما مطابق با آیین دادرسی مدنی مهلت واخواهی بیست روز پساز ابلاغ است.
در آیین دادرسی مدنی گفتهشده که اگر فردی عذر موجه برای عدم درخواست واخواهی در مهلت مقرر داشته باشد و دادگاه این عذر را بپذیرد، درخواست واخواهی حتی پس از مهلت وا خواهی نیز مورد قبول واقع میگردد . به آن رسیدگی خواهد شد .
در صورتی که خوانده مقیم ایران نباشد مهلت وا خواهی چگونه خواهد بود ؟!
برای این امر قانونگذار در آیین دادرسی مدنی و با الهام از این قانون در مسائل کیفری برای افرادی که متهم و محکوم هستند و خارج از ایران مقیم هستند و رأی غیابی برای آنها صادر شدهاست . مهلت دو ماهه را برای این افراد مقیم خارج از کشور مدنظر قرار داد تا بتوانند درخواست واخواهی بدهند.
حال نکتهای که باید در این خصوص به آن توجه کرد این است . که با گسترش ارتباطات و آسان شدن سفر درحالحاضر مهلت دوماهه برای افراد خارج از ایران مهلت مناسبی است و باید توجه داشت . که احکام غیابی صادره از دادگاه در مهلت وا خواهی اجرا نخواهند شد . بهطورکلی احکام غیابی اعم از کیفری و حقوقی پساز انقضای مهلت واخواهی و مهلت تجدید نظر به مرحله اجرا میرسند.
دادخواست واخواهی را به کدام مرجع باید داد؟!
توجه کنید که دادخواست وا خواهی را باید از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی تنظیمشود و به دادگاهی تقدیم شود که حکم غیابی را صادر کردهاست.
اگر دادگاه در رأی به حضوری و غیابی بودن حکم اشاره ای نکند تکلیف چیست؟!
بهطورکلی احکام دادگاه حقوقی در خصوص خواهان همواره حضوری محسوب میشود . اما توجه کنید که دادگاهی که رأی غیابی صادر میکند و در رأیی که صادر کردهاست . اگر به غیابی بودن و حق وا خواهی محکومعلیه اشارهای نکرده باشد. بااینحال رأی از غیابی بودن و اعتراض از طریق حق واخواهی خارج نخواهد شد و چنانچه دادگاه اشتباهاً رأی غیابی را حضوری و یا رای حضور را غیابی اعلام کند تأثیری در ماهیت و اصل موضوع ندارد.
در یک حکم غیابی اگر بجای وا خواهی از تجدید نظر استفاده شود تکلیف چیست؟!
فرض بفرمایید حکم بهصورت غیابی صادر شدهاست . در مهلتی که برای واخواهی تعیینشده محکومعلیه از تجدیدنظر استفاده کند. بااینحال بهنظر میرسد در اینجا حق وا خواهی ساقطشده و حق تجدیدنظر مورد انتخاب قرار گرفته . اما عدهای معتقدند که این تجدیدنظرخواهی را باید وا خواهی بدانیم و مقررات واخواهی را باید برای آن جاری کنیم . اما باید گفت که این امر زمانی صدق میکند که معترض آشنا با واخواهی و تجدیدنظر و تفاوت این دو نباشد . اما اگر درجایی که معترض فرق این دو را بداند و یا وکیل او از این امر استفاده کرده باشد . نظر اول صحیحتر بهنظر میرسد.
