معامله با افراد زیر سن قانونی یکی از موضوعاتی مهمی است که اغلب افراد به دلیل عدم آگاهی از تاثیرات حقوقی و قانونی معامله آن دچار ضرر زیان بسیاری میشوند و به طور کامل میتواند منجرب به بطلان قرارداد یا توافق آنها شود، لذا ما در این مطلب قصد داریم به صورت کامل به موضوع معامله با افراد زیر سن قانونی بپردازیم و تمامی نکات مهم نحوه معامله با افراد زیر سن قانونی را برای شما توضیح دهیم.
نحوه معامله با افراد زیر سن قانونی
شاید بار ها به چشم خود خرید یک خوراکی یا وسایلی را توسط کودکان یا نوجوانان از سوپر مارکت محل و مغازه های آنجا دیده باشید و به از سادگی کنار این موضوع گذر کرده باشید، این موضوع، هر چند ساده ممکن به نظر بیاید، اما از نظر حقوقی دارای آثاری است که انجام معامله با افراد زیر سن قانونی را منحصر از قواعد معامله با افرادی میکند که بالغ هستند،
لکن مثال مذکور جزئی ترین و شاید رایج ترین مثالی بود که میتوان از یاد کرد، اما این مسئله در ابعاد بزرگ تر به خصوص در خرید و فروش املاک و زمین و یا اموالی که دارای ارزش هستند حساس تر بوده و میتواند بدون رعایت قواعد آن باعث ابطال قرارداد و بروز خسارت زیادی شود.
سن قانونی چیست؟ چه افرادی زیر سن قانون میباشند؟
در خصوص سن قانونی بایستی گفت اولین معیاری که ممکن است در وهله اول در برای انجام کاری ملاک قرار گیرد، سن افراد است، چرا که قاعدتا شخصی که 5 سال سن دارد توانایی انجام برنامه نویسی یا پیمانکاری ساختمان را ندارد فلذا انعقاد قرارداد با این فرد عملاً عبث و بیهوده است، لکن با توجه به اهمیت این موضوع در قوانین جاری کشور نیز به موضوع سن مورد نیاز برای انجام معامله و التزام به یک تعهد مورد توجه قرار گرفته است و معیار اعتبار قرارداد دانسته شده است که به آن سن بلوغ نیز گفته میشود، این سن برای دختران 9 سال تمام قمری و برای پسران 15 سال تمام قمری میباشد.
سن بلوغ در واقع تنها سنی است که در قانون به عنوان معیاری شناخته میشود که یک شخص به بلوغ جسمی و جنسی رسیده است، اما نکته حائز اهمیتی که ممکن است بسیاری از افراد به آن توجه نکنند این است که، در واقع سنی که در قانون برای بلوغ افراد تعیین شده است صرفا نشان دهنده بلوغ جسمی و جنسی آنها به صورت معمول میباشد و نه صلاحیت انجام معامله، لکن سن قانون و بلوغی که ملاک نظر برای انجام معامله است در واقع بلوغ فکری که عرفا و براساس رویه قضایی این سن 18 سال تمام در نظر گرفته میشود.
آیا معامله با فردی که سن بلوغ رسیده است اما 18 سال نداشته باشد باطل است؟
به طور کلی در پاسخ به این سوال بایستی گفت بله، زیرا معامله با فردی که اهلیت لازم (بالغ، عاقل و رشید) برای انجام معامله را نداشته باشد باطل یا غیر نافذ است، مگر اینکه اثبات شود معامله با مجوز قیم و سرپرست قانونی وی انجام گرفته و یا در هنگام معامله شخص عاقل و رشید بوده است که برای این کار نیاز به وجود حکم رشد میباشد که از پیش توسط دادگاه صالح ارائه شده است.
چه نکاتی را باید در معامله با افراد زیر سن قانونی رعایت کرد
بر اساس ماده 190 قانون مدنی یکی از شرایط صحت و اعتبار یک قرارداد یا معامله، داشتن اهلیت طرفین در آن معامله میباشد، به عبارتی، برای اینکه یک معامله از اعتبار کافی برخوردار باشد لازم است هر یک از طرفین معامله عاقل بالغ و رشید باشند و تونایی کنترل و استیفا صحیح بر اموال خود را داشته باشند، فلذا افراد صغیر و یا کمتر 18 سال به دلیل کم تجربگی و تشخیص درستی و نادرستی در معاملات تونایی انعقاد یک قرارداد را ندارند و معامله آنها باطل یا غیر نافذ است.
اما این موضوع بدان معنا نیست که شما به عنوان یک فرد زیر 18 سال و فردی که قصد معامله یا این افراد را دارید نمیتوانید معامله نمایید، بلکه انعقاد قرارداد و معامله با افراد زیر سن قانون دارای چهارچوب و قواعد و مقرراتی است که در صورت رعایت آنها به طور قانونی و بدون مشکل حقوقی امکان انجام معامله را دارید که در ادامه به مهم ترین نکاتی که در حین انعقاد قرارداد با افراد زیر سن قانونی باید رعایت کنید میپردازیم:
الف. در هنگام انعقاد قرارداد یا انجام معامله برای اموالی که از طریق ارث به فروشنده رسیده است، حتما سند تفکیکی یا حکم دادگاه جهت انتقال حقوق به فروشنده را بررسی کنید.
ب. افرادی که به سن بلوغ نرسیده اند (دختران 9 سال و پسران 15 سال) مسئولیت کنترل دارای اموال آنها با پدر و در صورت نبود پدربزرگ او است.
پ. افرادی که سن به بلوغ رسیده باشند در صورت داشتن قیم، مسئول کنترل دارایی شخص قیم وی میباشد.
ت. افرادی که به سن بلوغ رسیده اند میتوانند برای کنترل و استفای اموال خود از طریق دادخواه خانواده تقاضای حکم رشد نماید تا در صورت تایید دادگاه اجازه انجام معامله به صورت مستقل به این افراد داده شود.
ث. حتما در هنگام انجام معامله با افراد زیر سن 18 با حضور قیم یا ولی ایشان از اعتبار سمت آنها به وسیله بررسی قیم نامه و حکم ولایت اطمینان حاصل کنید
ج. حکم ولایت و کنترل ولی قهری تا سن بلوغ است و بعد از آن بایستی حکم دادگاه صالح برای تعیین متولی اموال صغیر تعیین شود.
چ. تمامی اعمال حقوقی که به صورت غیر معوض و مجانی توسط افراد زیر سن قانونی انجام گیرد در صورت که باعث انتقال اموال خود شود باطل یا غیر نافذ بوده ،ولیکن چنانچه موجب دریافت مال و بدست آوردن آن باشد صحیح و معتبر است.
خ. ولی، قیم، وصی و سرپرست فردی که به سن قانونی نرسیده است موظف است مصلحت طفل را رعایت نماید در غیر این صورت مرتکب خیانت در امانت شده و در صورت تشخیص دادگاه معامله باطل و نا معتبر است.
سوالات مرتبط
آیا اموالی که در ورثه مربوط به صغیر میباشد قابل معامله است؟
بله، مشروط بر اینکه ولی، قیم یا سرپرست قانونی صغیر که اختیار کنترل اموال صغیر را دارد پس انجام انحصار وراثت و تفکیک ترکه معامله را تنفیذ نماید.
