نحوه رسیدگی به تخلفات اوراق بهادار چگونه است؟ هنگامی که اعضای سازمان بورس و اوراق بهادار مرتکب تخلفی می شوند، بایستی مرجعی به تخلفات این اشخاص رسیدگی نماید، لذا در ادامه به توضیحات بیشتر در خصوص این مبحث می پردازیم.

 نحوه رسیدگی به تخلفات اوراق بهادار

هنگامی که کارگزاران یا کارگزار، معمامله گران، بازارگردانان، ناشران و سایر دست اندارکاران در بورس اگر مرتکب تخلفی شوند، به تخلفات آنها براساس ماده 35 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران، توسط هیات مدیره بورس براساس هر یک از مقررات این قانون یا آئین نامه‌های ذی‌ ربط طبق آئین نامه انضباطی خود رسیدگی می شود.

هنگامی که هیات مدیره بورس در خصوص تخلفات این اشخاص رای صادر می کند، این رای بورس به مدت یک ماه از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر در سازمان می باشد، و اگر به رای صادره در مهلت قانونی مقرر اعتراض شود، رای صادره تجدیدنظر قطعی و لازم الاجرا می باشد.

مجازات متخلفین اوراق بهادار

اگر اشخاصی که در بورس دارای سمت هستند، یا اشخاصی که فاقد سمتی خاصی در بورس هستند، مرتکب یکی از حالات ذیل گردند، به مجازات مقرر محکوم می شوند، لذا به همین سبب باتوجه به جرم ارتکابی مجازات های فوق متفاوت می باشد، که در ادامه به توضیحات بیشتر آن می پردازیم.

مجازات افشاء اطلاعات

کارگزار، کارگزاران / معامله‌گر، بازار گردان و مشاور سرمایه گذاری که اسرار اشخاصی را که برحسب وظیفه از آنها مطلع شده یا در اختیار وی قرار دارد، بدون مجوز افشاء نماید، براساس ماده 648 قانون مجازات اسلامی، به چهل و پنج روز و دوازده ساعت تا شش ماه حبس و یا به ۲۰/۰۰۰/۰۰۰ تا ۶۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال جزای نقدی محکوم می‌شوند.

مجازات سوء استفاده از اسناد

کارگزاران، کارگزار / معامله‌گر یا بازار گردانی که اوراق بهادار و وجوهی را که برای انجام معامله به وی سپرده شده و وی موظف به نگاهداری آن در حساب های جداگانه است، بر خلاف مقررات و به نفع خود یا دیگران مورد استفاده قرار دهد، طبق ماده 674 قانون مجازات اسلامی، به حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه محکوم خواهد شد.

سایر مجازات های متخلفین بورسی

براساس ماده 46 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران، اگر اشخاص ذیل مرتکب جرائم های ذیل گردند، به حبس تعزیری از سه ماه تا یکسال یا به جزای نقدی معادل دو تا پنج برابر سود بدست آمده یا زیان متحمل نشده یا هر دو مجازات محکوم خواهند شد.

• اشخاصی که بواسطه اطلاعات نهانی (مخفی) به معاملات اوراق بهادار مبادرت نماید.
• هر شخصی که بدون رعایت مقررات این قانون اقدام به انتشار آگهی یا اعلامیه پذیره نویسی به منظور عرضه عمومی اوراق بهادار نماید.
• هر شخصی که اقدامات وی نوعا منجر به ایجاد ظاهری گمراه کننده از روند معاملات اوراق بهادار یا ایجاد قیمت های کاذب و یا اغوای اشخاص به انجام معاملات اوراق بهادار شود.
• هر شخصی که اطلاعات نهانی مربوط به اوراق بهادار موضوع این قانون را که حسب وظیفه در اختیار وی قرار گرفته به نحوی از انحاء به ضرر دیگران یا به نفع خود یا به نفع اشخاصی که از طرف آنها به هر عنوان نمایندگی داشته باشند، قبل از انتشار عمومی، مورد استفاده قرار دهد و یا موجبات افشاء و انتشار آنها را در غیر موارد مقرر فراهم نماید.

نکته: اشخاص زیر به عنوان اشخاص دارای اطلاعات نهانی شرکت شناخته می شوند:

• بازرسان، مشاوران، حسابداران، حسابرسان و وکلای شرکت.
• مدیران شرکت شامل اعضای هیأت مدیره، هیأت عامل، مدیر عامل و معاونان آنان.
• سهامدارانی که به تنهایی و یا به همراه افراد تحت تکفل خود، بیش از ده درصد سهام شرکت را در اختیار دارند یا نمایندگان آنان.
• مدیر عامل و اعضای هیأت مدیره و مدیران ذی‌ربط یا نمایندگان شرکت های مادر (هلدینگ) که مالک حداقل ده درصد (10%) سهام یا دارای حداقل یک عضو در هیأت مدیره شرکت سرمایه پذیر باشند.
• سایر اشخاصی که با توجه به وظایف، اختیارات و یا موقعیت خود به اطلاعات نهانی دسترسی دارند.

شایان ذکر است، اشخاص فوق الذکر که دارای اطلاعات نهان می باشند، موظفند آن بخش از معاملات اوراق بهادار خود را که مبتنی بر اطلاعات نهانی نباشد، ظرف پانزده روز پس از انجام معامله، به سازمان و بورس مربوط گزارش کنند، لذا در صورتیکه گزارش نکنند، مرتکب تخلف شده اند.

همچنین اشخاص زیر به حبس تعزیری از یک ماه تا شش ماه یا جزای نقدی معادل یک تا سه برابر سود بدست آمده یا زیان متحمل نشده یا هر دو مجازات محکوم خواهند شد.

• هر شخصی که بدون رعایت مقررات این قانون تحت هر عنوان به فعالیت هایی از قبیل کارگزاری، کارگزار / معامله‌گری، یا بازار گردانی که مستلزم اخذ مجوز است مبادرت نماید یا خود را تحت هر یک از عناوین مزبور معرفی کند.
• هر شخصی که به موجب این قانون مکلف به ارائه تمام یا قسمتی از اطلاعات، اسناد و یا مدارک مهم به سازمان و یا بورس مربوط بوده و از انجام آن خودداری کند.
• هر شخصی که مسؤول تهیه اسناد، مدارک، اطلاعات، بیانیه ثبت یا اعلامیه پذیره نویسی و امثال آنها جهت ارائه به سازمان می باشد و نیز هر شخصی که مسؤولیت بررسی و اظهار نظر یا تهیه گزارش مالی، فنی یا اقتصادی یا هرگونه تصدیق مستندات و اطلاعات مذکور را بر عهده دارد و در اجرای وظایف محوله از مقررات این قانون تخلف نماید.
• هر شخصی که عالما و عامدا هرگونه اطلاعات، اسناد، مدارک یا گزارشهای خلاف واقع مربوط به اوراق بهادار را به هر نحو مورد سوء استفاده قرار دهد.

سوالات پرتکرار نحوه رسیدگی به تخلفات اوراق بهادار

در صورتیکه شخص حقوقی مرتکب تخلف شده باشد، اعمال مجازات وی چگونه است؟

در صورت ارتکاب تخلفات مندرج در این قانون توسط اشخاص حقوقی، مجازات های پیش بینی شده بر حسب مورد درباره آن دسته از اشخاص حقیقی اعمال می شود، که از طرف اشخاص حقوقی یاد شده، مسؤولیت تصمیم گیری را بر عهده داشته ‌اند.