امانت دادن اشیاء از جمله طلا و نقره و ظروف قیمتی به اشخاص، با دلایل مختلف از گذشته در تاریخ و تمدن کشور ما وجود داشته است، و همواره به دلیل عدم وجود چهارچوب و سند مستند و محکمی که توافقات اشخاص را مشخص کند موجب ایجاد یک سری اختلافات و تنازعات میان طرفین می‌گردید در حال حاضر با توجه به پیشرفت و دسترسی راحت تر مردم به اینترنت و درک بهتر مشکلات گذشته، معاملات خود را به صورت کتبی انجام میدهند.

در این مقاله میخواهیم در مورد روش صحیح امانت دادن به خصوص امانت سپردن طلا به دیگران، توضیحاتی را ارائه دهیم.

1 – قرارداد امانت طلا چیست ؟

بارها شده است اشخاص به دلایل مختلف از جمله مسافرت، تعمیر یا استفاده شخصی دیگر طلای خود را به دیگران به صورت رایگان یا به جهت تعمیر با هزینه مشخص شده به امانت میسپارند، به همین دلیل بهتر است در زمان امانت گذاری هر کالا اعم از طلا نسبت به تنظیم قرارداد عاریه اقدام نمائید. در قرارداد مورد نظر به جهت رسمی شدن قرارداد امانت طلا باید از ماده و تبصره های قانون استفاده نمود که در صورت ایجاد اختلاف از طرق آن قوانین بتوانید جهت برطرف نمودن اختلاف ایجاد شده استفاده نمائید.

2- تفاوت امانت دادن و قرض دادن طلا ؟

در حقوق مدنی برای امانت دادن و قرض دادن تعاریفی بیان شده است که به صورت شفاف و ساده این دو مفهوم را توضیح داده است. این دو مفهوم به ظاهر شبیه هستند، اما در واقعیت از جهات مختلفی با یکدیگر تفاوت دارن که باید به دقت مطالعه و مورد توجه قرار گیرند .هدف امانت حفظ و نگهداری از مال است، در حالی که هدف قرض استفاده و بهره‌ برداری از آن مال میباشد.

3- امانت چیست ؟

امانت به معنای سپردن مال یا دارایی به فرد دیگری به‌ منظور حفاظت و نگهداری است. شخصی که مال را دریافت میکند (امین) متعهد است که از مال به‌ نحو مطلوب نگهداری کند و آن را به صاحبش باز گرداند. در این نوع قرارداد، از آنجا که هدف اصلی حفاظت از مال است، امین نمیتواند از آن مال استفاده کند و هرگونه هزینه یا آسیب به مال به عهده او میباشد.

4- قرض چیست ؟

در مقابل، قرض به معنای انتقال مالکیت موقت یک مال به فرد دیگر است. در قرارداد قرض، شخصی که پول یا مال را قرض میدهد (قرض دهنده) اجازه میدهد تا فرد دیگری (قرض گیرنده) از آن مال استفاده کند. قرض به‌ طور معمول شامل توافقی است که در آن قرض گیرنده متعهد میشود بعداً مال یا معادل آنچه قرض گرفته است را به قرض دهنده باز گرداند. در این حالت، قرض گیرنده میتواند از مال استفاده کند و معمولاً برای آن هزینه و باز پرداختی نیز در نظر گرفته میشود.

5- حق استفاده در امانت چگونه است؟

در ودیعه، حق استفاده مال به امین داده نمیشود و به هیچ عنوان حق استفاده از مال را ندارد و امین فقط موظف به نگهداری از آن است، در حالی که در قرض مالکیت موقتاً به قرض گیرنده انتقال میابد و قرض گیرنده مجاز به استفاده از مال میباشد.که باید بطور شفاف شرایط استفاده و ضمانت اجرایی آن ها در قرار داد ها پیش بینی گردد.

6- در قراردادهای امانت و قرض مسئولیت نگهداری به عهده چه شخصی میباشد؟

تمامی عقد ها دارای شرایط ضمنی درخود میباشند، زیرا که کاربرد هر قرارداد متفاوت از یکدیگر هستند و طرفین باید تمامی شروط آن را به صورت صحیح در قرارداد پیش بینی نمایند.

در امانت، امین مسئول حفظ و نگهداری از مال است و در صورت آسیب به مال، مسئول خواهد بود.

در قرض، نیز اگر قرض گیرنده به مال آسیب بزند، باید آن را جبران کند.

7- ارکان اصلی قرارداد امانت طلا

هر قراردادی دارای شرایط و موارد قانونی خاص خود میباشد، که باید در قرار داد ها به صورت کامل و بی عیب و نقص نوشته شود تا از پایمال شدن حقوق طرفین جلوگیری گردد.

در ادامه ارکان قرارداد طلا را یک به یک توضیح میدهیم.

طرفین قرارداد امانت طلا

در قرار داد امانت و مابقی قراردادهای درخواستی شروع و رکن اصلی و ثبت قرارداد نوشتن مشخصات کامل طرفین در قرار داد ها مانند: نام و نام خانوادگی، کد ملی، آدرس دقیق محل سکونت، شماره تماس امین و امانت گذار و در صورت نیاز، اطلاعات وکیل یا نماینده قانونی هر طرف الزامی و باید در ابتدای هر سند قید شود.

نوع قرارداد امانت طلا

مشخص نمودن نوع قرارداد که امانت یا قرض دادن میباشد و در صورت هر کدام از قراردادهای مورد نظر ریز اطلاعات دقیق همانند نوع طلا (سکه، شمش، النگو، گردنبند و…)، وزن دقیق تا صدم گرم، عیار، تعداد قطعات، وضعیت ظاهری و در صورت نیاز عکس طلا را در قرارداد ضمیمه کنید تا جزییات دقیق طلای امانتی هویدا باشد.

تنظیم مدت زمان نگهداری و مکان مورد نظر نگهداری طلا

تاریخ دقیق شروع و پایان نگهداری طلا را باید مشخص کنید و اگر امکان تمدید یا تحویل زودتر از موعد وجود دارد، نحوه اطلاع‌ رسانی و شرایط توافق مجدد را نیز قید کنید.

محل دقیق نگهداری مانند صندوق امانات بانک، گاوصندوق شخصی یا محل کسب‌ و کار ذکر شود و مشخص کنید که یا امانت‌ گیرنده حق جا به‌ جایی، استفاده یا نمایش طلا را دارد یا خیر.

نحوه فسخ، حل اختلاف و قوه قاهره در امانت طلا

مواردی مانند فسخ یکطرفه، امکان تمدید مدت امانت، تغییر محل نگهداری طلا یا تغییر در شرایط را به‌ صورت مشخص تعریف کنید تا در زمان اجرا هیچ جای نگرانی پیش نیاید.

در صورت بروز اختلاف، باید مرجع رسیدگی را در قرارداد تعیین کنید؛ که دادگاه صالح محل تنظیم سند یا اتحادیه صنف طلا و جواهر به‌ عنوان مرجع داوری انتخاب میشود.

در شرایط قرارداد باید مشخص شود که آیا طلا تحت پوشش بیمه قرار دارد یا خیر و در صورت سرقت، آتش‌ سوزی یا حوادث غیر مترقبه و قوه قاهره، چه کسی مسئول جبران کامل خسارت میباشد.

نحوه خاتمه و ضمان تعهد برای امانت یا قرض طلا و در نهایت امضا قرارداد

زمان، مکان و شرایط تحویل اولیه و بازگشت طلا امانت گذاری شده را به تفکیک بنویسید و بهتر است با آماده کردن صورت ‌جلسه، حضور شاهد یا فیلم‌ برداری از فرآیند وزن و سنجش عیار، مدارک قانونی محکمی ایجاد کنید.

برای اطمینان از بازگشت طلای امانت گذاری شده، میشود سفته، چک، مبلغ نقدی یا سایر ضمانت‌ های مالی را در قرارداد پیش‌ بینی کرده و میزان جریمه یا خسارت در صورت تاخیر، آسیب یا فقدان را به ‌صورت شفاف تعیین کنید.

قرارداد زمانی از نظر حقوقی معتبر میباشد که تمام صفحات آن توسط امین و امانت گذار امضا شده باشد و در پایان، تاریخ تنظیم، تعداد نسخه‌ های قرارداد و نحوه توزیع آن‌ ها میان طرفین ثبت گردد.

مدارک و پیوست ها

کپی مدارک شناسایی طرفین و کپی کاغذ خرید طلا

در وهله اول طرفین با رویت اصل مدارک شناسایی اقدام به نوشتن قرارداد انجام خواهند داد و در نهایت با ضمیمه کردن کپی مدارک و کپی یا تصویر یا در صورت نیاز فیلم طلای مورد نظر به امانت سپرده می شود.

اصل دو نسخه از قرارداد امانت گذاری طلا

قرار داد تنظیم شده باید در دو یا به خواست طرفین سه نسخه هم شکل از جهت نوشتاری و ضمائم تنظیم و به طرفین و شخص ثالث تحویل داده شود.

در صورت نیاز تصویر طلای امانت گذاری شده

در چنین قرارداد هایی برای اینکه قرارداد با ادله قانونی و شفاف تر باشد بهتر این است که تصویر یا فیلم طلا و حتما کپی کاغذ خرید طلا را نیز ضمیمه قرارداد قرار دهید.

8- به شخص امانت دار دستمزد تعلق میگیرد؟

در قانون امانت گذاری رایگان میباشد اما بسته به تراضی طرفین دستمزد قابل ثبت و دریافت میباشد و منافاتی با قانون ندارد.

آیا باید به امین حق الزحمه پرداخت کرد ؟

اصولا خیر اما شرط پاداش امین مجاز است و اگر در قانون تعریفی نباشد میتوان به عرف مراجعه نمود، که در ادامه به تفصیل توضیح داده شده است.

حق الزحمه امین چه قدر است ؟

بر اساس توافق طرفین تعیین میشود و اگر مورد قبول طرفین نبود میتوان از عرف و شخص ثالث که به صحت گفتار مشهور باشد به عنوان ناظر کمک گرفت.

چگونه باید حق الزحمه امین از اموال غایب را تعیین کرد ؟

اگر شخصی برای مدت طولانی غایب باشد به طوری که هیچ اثر و خبری از او نباشد غایب مفقود الاثر به حساب می آید. ‌‌‌‌‌بر اساس ماد‌‌‌‌‌‌‌ه 1012 قانون مدنی در صورتی که شخص غایب مفقود الاثر باشد و برای اموال خود تعیین تکلیف نکرده باشد و اصلا کسی نباشد تا از‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ این اموال نگهداری بکند شخصی به عنوان امین آن اموال تعیین ‌‌‌‌‌میشود. شخص امین مسئولیت نگهداری از اموال و دارایی‌‌‌‌‌‌های غایب را بر عهده میگیرد تا از بین نرود و ضایع نشود.

در‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ این صورت دادگاه ‌‌‌‌‌میتواند بر اساس ماد‌‌‌‌‌‌‌ه 150 قانون امور حسبی مبلغی را به عنوان حق الزحمه برای امین تعیین کند.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ این مبلغ باید با توجه به اموالی که به امین سپرده شده است تعیین گردد‌‌‌‌‌‌‌. دادگاه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ این که چه مالی به امین سپرده شده است و شرایط نگهداری از آن چگونه است را نیز در تعیین حق الزحمه در نظر میگیرد. قطعا در صورتی که اموال زیاد باشند یا نگهداری از آن ‌ها سخت باشد مبلغ بیشتری برای امین تعیین ‌‌‌‌‌میشود.‌‌‌‌‌‌

9- تعهدات امین در قرارداد امانت طلا

در قانون مدنی در رابطه با همین موضوع مواد قانونی بسیاری وضع شده که خلاصه این مواد قانونی به این ترتیب میباشد.

امین باید مال ودیعه را به طوری که مالک مقرر نموده حفظ کند و اگر ترتیبی تعیین نشده باشد آن را به طوری که نسبت به آن مال ‌متعارف است حفظ کند و الا ضامن است.

هر وقتی مالک برای حفاظت مال ودیعه ترتیبی مقرر نموده باشد و امین از برای حفظ مال تغییر آن ترتیب را لازم بداند میتواند تغییر دهد ‌مگر اینکه مالک صریحاً نهی از تغییر کرده باشد که در این صورت ضامن است.

امین ضامن تلف یا نقصان مالی که به او سپرده شده است نیست مگر در صورت تعدی یا تفریط.

امین در مقام حفظ مسئول وقایعی نیست که دفع آن از اقتدار او خارج است.

هر گاه رد مال ودیعه مطالبه شود و امین از رد آن امتناع کند از تاریخ امتناع احکام امین به او مترتب نشده و ضامن تلف و هر نقص یا عیبی است که در مال ودیعه حادث شود اگرچه آن عیب یا نقص مستند به فعل او نباشد.

امین نمیتواند غیر از جهت حفاظت تصرفی در ودیعه کند یا به نحوی از انحاء از آن سود یا انتفاعی داشته باشد مگر با اجازه صریح یا ضمنی امانت‌گذار‌ و الا ضامن است.

10- حکم شرعی قرار داد امانت گذاری طلا چه میباشد ؟

از دیدگاه فقه اسلامی قرارداد امانت طلا کاملا مشروع و حلال است، به‌ شرط آن‌ که ضوابط شرعی را رعایت کنید. در این سند شما با رضایت کامل، طلای خود را به فرد دیگری برای نگهداری طلا میسپارید و امانت ‌دار موظف است دقیقا همان طلا را سالم و بدون کم‌ و کاست باز گرداند.

استفاده شخصی از طلا بدون اجازه صریح شما، از نظر شرعی حرام است و امانت‌ دار در صورت کوتاهی در حفظ آن، ضامن خواهد بود. اما اگر حادثه‌ ای خارج از اختیار و کنترل او رخ دهد(قوه قاهره یا همان سیل، زلزله، آتش سوزی بر اثر حادثه و … )، مسئولیتی متوجه او نیست. بنابراین این قرارداد زمانی شرعا صحیح است که رضایت طرفین، امانت ‌داری واقعی و امکان بازگرداندن عین مال وجود داشته باشد.

با داپکده باشید تا با نگارش این تضمین نامه امانت گذاری طلا نگرانی خود را برطرف و تنظیم آن برایتان مقدور و راحت شود.

قرارداد امانت طلا چیست ؟

اشخاص به دلایل مختلف از جمله مسافرت، تعمیر یا استفاده شخصی دیگر طلای خود را به دیگران به صورت رایگان یا به جهت تعمیر با هزینه مشخص شده به امانت میسپارند.

تفاوت امانت دادن با قرض دادن؟

هدف امانت حفظ و نگهداری از مال است، در حالی که هدف قرض استفاده و بهره‌ برداری از آن مال میباشد.

حق استفاده در امانت چگونه است؟

در ودیعه، حق استفاده مال به امین داده نمیشود، در قرض مالکیت موقتاً به قرض گیرنده انتقال میابد و قرض گیرنده مجاز به استفاده از مال میباشد.

به شخص امانت دار دستمزد تعلق میگیرد؟

آیا باید به امین حق الزحمه پرداخت کرد ؟

اصولا خیر اما شرط پاداش امین مجاز است و اگر در قانون تعریفی نباشد میتوان به عرف مراجعه نمود.