نامه آزادی زندانی از طریق نامه آزادی صادر شده از مرجع قضایی صلاحیتدار انجام می شود، که در این نامه مشخصات کامل زندانی درج شده است و هنگامی که زندان یا موسسه مزبور این نامه را دریافت می نماید باید بلافاصله بدون اتلاف وقت کارهای ترخیص زندانی را انجام دهد. فلذا در ادامه به توضیحات بیشتر در خصوص شرایط آزادی زندانی می پردازیم.
نامه آزادی زندانی چیست؟
هنگامی که مدت حبس زندانی به اتمام می رسد یا به هر دلیلی مدت حبس وی بخشیده می شود، دیگر دلیلی برای باقی ماندن وی و تحمل دیگر روزهای حبس شده در زندان وجود ندارد. از این رو مرجع قضایی صلاحیت دار نامه آزادی وی را صادر می نماید. این نامه آزادی متضمن مشخصات کامل زندانی، شماره و تاریخ قرار بازداشت و برگ اعلام محکومیت، مشخصات دادنامه قطعی و امضاء و مهر مقام موسسه ارسال شود.
هنگامی که زندان یا موسسه مزبور این نامه را دریافت می نماید، باید بدون فاصله زمانی نسبت به انجام مراحل اداری از جمله تصفیه حساب زندانی با بخش های مختلف اقدام و وی را در موعد مقرر آزاد کند. مگر آنکه موجب قانونی دیگری برای نگه داشتن فرد وجود داشته باشد. زندانی تا حد امکان باید پیش از غروب آفتاب آزاد شود.
شایان ذکر است، چنانچه در هنگام آزادی، زندانی بنابر دلایلی مانند مرخصی، بستری در مرکز درمانی خارج از موسسه یا تحویل سایر مراجع بوده و در موسسه حضور نداشته باشد، موسسه مکلف به آزاد نمودن وی در سامانه بوده و مراتب به مرجع مربوط اعلام می شود.
نامه آزادی زندانی قبل از اتمام مدت حبس
واحد امور قضایی زندان، مرکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان باز، بازداشتگاه، اردوگاه کاردرمانی و کانون اصلاح و تربیت اطفال و نوجوانان یا به عبارتی محلی که شخص مدت حبس خود را در آن سپری می نماید، مکلف است ده روز پیش از پایان مدت محکومیت زندانی، پرونده را به دقت بررسی و در صورت نیاز، با استعلام از مرجع قضایی مربوط، مراتب را تا حصول نتیجه پیگیری می کند تا محکوم بیش از میزان محکومیت در بازداشت نماند. در نهایت نامه آزادی توسط رئیس موسسه یا مسئول واجد صلاحیت در واحد امور قضایی امضاء می شود.
نامه آزادی زندانی اتباع
در خصوص زندانی دارای تابعیت خارجی که به اخراج از کشور محکوم شده است و همچنین در مورد کسانی که به تبعید یا اقامت اجباری در محل یا محل های معین محکوم شده اند، قاضی اجرا ضمن اعلام محکومیت، دستور قضایی لازم را به صراحت صادر می کند و ذکر عبارات کلی نظیر «تبعید» یا «طرد از کشور» در دستور قضایی، تکلیفی را متوجه موسسه نمی کند.
موسسه باید حداقل ده روز پیش از پایان مدت حبس، مراتب را به مرجع قضایی مربوط اعلام کند. نیروی انتظامی مکلف است مطابق دستور مرجع قضایی، محکوم را تحویل گرفته و بدرقه کند. مقام قضایی رونوشتی از دستور خود را نزد موسسه ارسال می کند. چنانچه ضابطان دادگستری در موعد مقرر جهت تحویل محکوم مراجعه نکنند، موسسه بلافاصله موضوع را حسب مورد به قاضی اجرا یا قاضی کشیک اعلام و مطابق دستور قضایی اقدام می کند. در هر صورت ادامه بازداشت فرد بدون دستور مقام قضایی ممنوع است و زندانی باید آزاد شود.
مدت زمان تحویل نامه آزادی
مراتب آزادی زندانی با درج ساعت و تاریخ آن باید با امضای رئیس موسسه حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت حسب مورد نزد قاضی اجرا یا مرجع قضایی بازداشت کننده ارسال شود.
تحویل وسایل به زندانی
پس از آنکه موسسه نامه آزادی زندانی را دریافت می نماید، مکلف است هنگام آزادی زندانی تمام وسایل، لوازم شخصی، اشیای قیمتی، اسناد مالی و غیر مالی وی را با اخذ رسید یا صورتجلسه تحویل دهد. همچنین زندانی نیز مکلف است وسایل و لوازم متعلق به موسسه را مسترد کند.
تحویل وسایل زندانی به بستگان وی
رئیس موسسه در صورت عدم دسترسی به زندانی، اموال به جا مانده از وی را با اخذ رسید به بستگان وی تحویل می دهد و در صورت عدم امکان تحویل، مراتب را جهت تعیین تکلیف به دادستان اعلام می کند. تا دستور لازم در خصوص اموال به جا مانده زندانی تعیین تکلیف شود.
