مجازات های تبعی چیست؟ این مجازات ها که به سوءپیشینه کیفری نیز مشهور هستند، در واقع آثار برخی از مجازات های اصلی ای میباشند، که به صورت عمدی واقع شده است، و نتیجه این آثار باعث ذایل شدن یک سری از حقوقات اجتماعی برای افراد بزه کار میشود، که این محرومیت ها به صورت صریح در قانون درج شده است؛ لذا ما در این مقاله قصد داریم به موضوع مجازات های تبعی و آثار آن بپردازیم.
مجازات های تبعی (سوءپیشینه)
مجازات ها در قوانین کشور ما به سه دسته کلی از قبیل مجازات های اصلی، تکمیلی و تبعی تقسیم میشوند، مجازات های اصلی و تکمیلی به صورت مستقیم بر اساس قانون و توسط دادگاه وضع میشوند، ولیکن مجازات تبعی تنها به عنوان آثار مجازات اصلی هستند که عمدتا پس از گذشت مدت محکومیت یا لغو آن در برخی جرایم عمدی، موجب میشود افراد از یک سری از حقوقات محروم شوند.
لذا میتوان گفت برخی از جرایم عمدی سابقه ای را برای افراد به وجود می آورد که حتی پس از گذشت محکومیت اصلی موجب میشود از یک سری از حقوق اجتماعی مشخص شده در قانون محروم شوند
مجازات های تبعی از منظر حقوقی
طبق ماده 25 قانون مجازات اسلامی، محکومیت قطعی و کیفری درجرایم عمدی، پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان، در مدت زمان مقرر در این ماده محکوم را از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات این ماده محروم میکند، بر این اساس قانونگذار صریحاً به این موضوع اشاره دارد که چنانچه فردی مرتکب جنایتی به صورت عمدی شود، پس از اجرای حکم اصلی و یا لغو آن، در مدت زمان تعیین شده در این ماده فرد محکوم را از بخشی حقوقات اجتماعی خود به عنوان مجازات تبعی محروم میکند. که در ادامه به آن میپردازیم.
مدت زمان و جرایمی که باعث مجازات تبعی میشود
بر اساس ماده 25 قانون مجازات اسلامی، چنانچه مجرم به صورت عمدی منجر به هر یک از جنایات ذیل شود پس از اجرای حکم در مدت زمان مقرر از برخی حقوق اجتماعی محروم میشود، این جرایم و مدت زمان آن به شرح زیر است:
الف. چنانچه فرد بزه کار به مجازات اعدام و حبس ابد محکوم شده باشد، و یا به هر علتی حکم وی متوقف شود، طبق قانون به 7 سال از محرومیت های اجتماعی محکوم میشود.
ب. فردی که به مجازات هایی از جمله قطع عضو، قصاص عضو در صورتی که جنایت وارد شده بیش از نصف دیه مجنی علیه (شخصی که جنایت بر او صورت گرفته) باشد، و یا به نفی بلد (تبعید)، و حبس تا درجه 4 (حبس بیش از 5 تا 10 سال) محکوم شده باشد، به 3 سال محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم میشود.
ت. در صورتی که مجرم به شلاق حدی، قصاص عضو در صورتی که دیه جنایات وارد شده نصف دیه مجنی الیه (شخصی که جنایت بر او صورت گرفته است) یا کمتر از آن باشد، و یا به حبس درجه 5 محکوم شده باشد، به 2 سال محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم میشود.
محرومیت از حقوق اجتماعی در مجازات تبعی
حقوق اجتماعی مجموعه ای از حقوقاتی است که افراد یک جامعه از آن برخوردار هستند، به عنوان مثال امنیت، آموزش، بهداشت و.. از مصادیق حقوق اجتماعی بشمار میروند، بنابراین مجازات های تبعی بخشی از این حقوق را به عنوان آثار مجازات مجازات های اصلی از افراد سلب میکند، که عبارت است از:
الف. داوطلب شدن در انتخابات ریاست جمهوری، مجلس خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا.
ب. عضویت در شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام یا هیات دولت و تصدی معاونت رئیس جمهور.
پ. تصدی ریاست قوه قضائیه، دادستانی کل کشور، ریاست دیوان عالی کشور و ریاست دیوان عدالت اداری.
ت. انتخاب شدن یا عضویت در انجمنها، شوراها، احزاب و جمعیتها به موجب قانون یا با رای مردم.
ث.عضویت در هیاتهای منصفه و امناء و شوراهای حل اختلاف.
ج. اشتغال به عنوان مدیر مسئول یا سردبیر رسانه های گروهی.
چ. استخدام و یا اشتغال در کلیه دستگاه های حکومتی اعم از قوای سه گانه و سازمانها و شرکتهای وابسته به آنها، صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران، نیروهای مسلح و سایر نهادهای تحت نظر رهبری، شهرداری ها و موسسات مامور به خدمات عمومی و دستگاههای مستلزم تصریح یا ذکر نام برای شمول قانون بر آنها.
ح. اشتغال به عنوان وکیل دادگستری و تصدی دفاتر ثبت اسناد رسمی و ازدواج و طلاق و دفتریاری.
خ. انتخاب شدن به سمت قیم، امین، متولی، ناظر یا متصدی موقوفات عام.
د. انتخاب شدن به سمت داوری یا کارشناسی در مراجع رسمی.
ذ. استفاده از نشانهای دولتی و عناوین افتخاری.
رابطه مجازات های تبعی با سوء پیشینه کیفری
زمانی که فردی مرتکب جرمی شود، این جنایت در لیستی به نام سوءپیشینه درج می شود، که تا مدت قانونی آن در هنگام استعلامات اداره های مذبور درج می گردد، و پس از انقضاء مدت، این جرم دیگر در استعلام ها درج نمی گردد، به عبارت دیگر، از سوء پیشینه فرد حذف می گردد، اما در سجل کیفری او همچنان به قوت خود باقی می ماند (اما برای استعلام گواهی سوء پیشینه درج نمی شود)
لازم یه ذکر است این سابقه باعث میشود افراد از یک حقوقات اجتماعی محروم شوند، به عنوان مثال در اکثر مشاغل شرط استخدام گواهی سوءپیشنه میباشد لذا در صورتی که فردی دارای سابقه کیفری موثر باشد نمیتواند در این مشاغل استخدام شود.
برای اطلاع بیشتر از این موضوع رو گواهی سوء پیشینه کیفری کلیک کمید
سوالات مرتبط
حکم مستخدمین دولت در صورتی که از حقوق اجتماعی محروم شود چیست؟
طبق تبصره 1 ماده 26 قانون مجازات اسلامی، چنانچه افرادی که در دستگاه های دولتی مشغول به کار هستند از حقوقات اجتماعی که پیش تر ذکر شد محروم شوند، چه به عنوان مجازات اصلی و یا به عنوان مجازات تبعی این حکم صادر شده باشد بر مبنا این ماده در مدت مقرر در حکم از خدمت جدا میشوند.
