هر فرد جوان و جویای شغلی لااقل یکبار این جمله (به نیروی کار آموزشی نیازمندیم) را در آگاهی های نیازمندی شغلی دیده یا شنیده است؛ در وهله ی اول سوالی که به ذهنش میرسد این است که نیروی آموزشی شامل چه افرادی میشود؟ آیا شامل کسانی که دارای مهارت شغلی میباشند نیز میشود یا اینکه فقط مختص افراد فاقد مهارت میباشد؟
در این مقاله قصد داریم به تببین مفهوم نیروی آموزشی بپردازیم، و بدانیم که استخدام نیروی آموزشی کار، اصلا از نظر حقوقی معتبر میباشد یا خیر؟
در ادامه به تمامی سئوالات فوق که معمولا در ذهن هر کارگر یا کارفرمایی شکل خواهد گرفت، را پاسخ میدهیم.
قبل از اینکه به سراغ موضوع اصلی مقاله یعنی استخدام نیروی آموزشی برویم با توجه به اینکه این مفهوم در ذیل استخدام کارگر توسط کارفرما مطرح میشود و قرارداد استخدام نیروی آموزشی اصولا در غالب قرارداد کار منعقد میشود، ابتدا به تبیین مفهوم کارگر و کار فرما و قرارداد کار میپردازیم.
مفهوم کارگر به چه معناست، و آیا نیرو کار آموزشی نیز کارگر است؟
در مفهوم عامیانه و بین مردم، کارگر به کسی گفته میشود که در ازای مزد روزانه برای صاحب کار، کار میکند.
اما توضیحی که قانون کار به ما میدهد کمی متفاوت از مفهوم عامیانه آن میباشد؛ در قانون کار، کارگر به کسی گفته میشود که مطابق با قرارداد، به صورت موقت یا دائم در ازای دریافت دستمزد مشخصی، برای کار فرما، کار معینی که در قرارداد ذکر شده را انجام می دهد. این قرارداد تحت عنوان قرارداد کار نامیده میشود.
افرادی که تحت عنوان کارمند در شرکتهای خصوصی مشغول به کار میشوند، از نظر قانونی کارگر محسوب میشوند یا کارمند دولتی ؟
از منظر قانونی کارمندانی که در شرکت های خصوصی مشغول به کار میشوند، شاید از دید عرفی کارمند به حساب آیند اما با توجه به قانون امور خدمات کشوری، شرط اصلی کارمند بودن استخدام رسمی در شرکت های دولتی یا نیمه دولتی مقرر گردیده؛ بنابراین افرادی در شرکت های خصوصی استخدام میشوند در حیطه قانون کار قرار گرفته و کارگر محسوب مجسوب میشوند.
مفهوم کارفرما در قرارداد نیروی کار آموزشی به چه معناست؟
یکی ازمهم ترین مفاهیمی که در قانون کار به آن اشاره شده، مفهوم کارفرما میباشد. کارفرما شخصی است که مطابق
با قرارداد کار، متعهد به پرداخت دستمزد در ازای کار معینی که کارگر انجام میدهد میباشد.
کارفرما هم شامل اشخاص حقیقی یا افرادی عادی و هم شامل اشخاص حقوقی اعم از شرکت های خصوصی و دولتی می شود.
مفهوم قرارداد کار
مطابق با قانون کار ، قرارداد کار توافقی است که به صورت شفاهی یا کتبی منعقد میشود؛ به موجب این قرارداد کارگر در قبال دریافت دستمزد معین قراردادی، کاری را برای مدت موقت یا غیر موقت برای کارفرما انجام میدهد.
بعد از توضیح مختصری که در مورد مفاهیم اصلی قانون کار داده شد، به موضوع اصلی مقاله یعنی نیروی کار آموزشی میپردازیم.
مفهوم نیروی کار آموزشی
در قرارداد کار، طرفین قرارداد که همان کارگر و کارفرما میباشند، میتوانند با یکدیگر توافق نمایند که کارگر مدتی را تحت عنوان دوره آموزشی کار، طی نماید و به عنوان نیروی کار آموزشی مشغول به یادگیری شود؛ سپس در مورد استخدام کارگر تصمیم گیری نمایند. کارگر و کارفرما باید در مورد مدت دوره آموزشی توافق نمایند و آنرا در قرارداد مشخص نمایند.
آیا قرارداد دوره آموزشی به شکلی مستقل منعقد میشود یا اینکه طرفین میتوانند در قرارداد کار اصلی نسبت به این موضوع توافق نمایند؟
در پاسخ به این پرسش باید گفت که با استناد به قانون کار دوره کار آموزشی را میتوان در ذیل قرارداد کار اصلی با توافق طرفین مطرح نمود یا اینکه به صورت قراردادی مستقل منعقد نمود.
مدت قرارداد نیروی آموزشی
در قرارداد هایی که تحت عنوان قرارداد کار منعقد میگردد، مدت زمان اجرای قرارداد از اهمیت بسزایی بر خوردار میباشد و ذکر مدت زمان قرارداد در بند های مذکور در قرارداد الزامی است.
قانون کار به جهت حفظ مصلحت کارگر، مدتی را در مورد دوره کار آموزشی مشخص نموده است. به این دلیل که در این دوره ضمانت اجرای محکمی جهت پرداخت خسارات توسط کارفرما به کارگر وجود ندارد، قانونگذار حداکثر مدت دوره آموزشی را محدود به 1 ماه تا 3ماه کرده است.
مدت قرارداد های آموزشی برای کارگران ماهر و ساده
در قانون کار، قانونگذار میان کارگرانی که مهارت خاصی ندارند و از آنها به عنوان کارگر ساده یاد میشود و همچنین کارگرانی با مهارت بالا تفاوت قائل شده است و مدت دوره آموزشی آنان را یکسان نمیداند.
حداکثر مدتی که میتوان کارگر ساده را به صورت آموزشی به کار گرفت 1ماه میباشد و در صورت رضایت طرفین جهت ادامه همکاری میبایستی بعد از آن قرارداد استخدامی عادی میان کارگر و کارفرما منعقد شود. اما در مورد کارگران ماهر و نیمه ماهر این مدت متفاوت است، که برای این اشخاص حداکثر مدت 3 ماه بوده و بعد از آن درصورت تمایل طرفین به ادامه کار در قالب قرارداد استخدام عادی همکاری مینمایند.
مسئولیت طرفین قرارداد، در استخدام نیروی کار آموزشی
در هر قراردادی که بین اشخاص منعقد میگردد، به موجب قرارداد هر یک ازطرفین قرارداد نسبت به ایراد خسارات و ایجاد ضرر مسئولیت دارد و ملزم به جبران آن میباشد. قرارداد نیروی کار آموزشی نیزا از این اصل کلی مستثناء نخواهد بود.
مسئولیت هر یک از کارگر و کارفرما در دوره آموزشی به چه نحوی است ؟
قانون کار در رابطه با مسئولیت کارگر و کارفرما در دوره آموزشی صراحتا به مورد خاصی اشاره نکرده است و صرفا به ذکر این مورد( در این دوره کارفرما بدون اینکه ملزم به پرداخت خسارت باشد میتواند قطع همکاری نماید) بسنده کرده است. اما با توجه به ماده 148 قانون کار، کارفرما ملزم به پرداخت حق بیمه نیروی کار آموزشی میباشد هر چند که مدت قراردادکار آموزشی کوتاه بوده و حداکثر 3ماهه است. با این وجود طرفین قرارکار آموزشی میتوانند نسبت به جبران خسارات احتمالی که ممکن است در طول دوره آموزشی به هر یک از طرفین قرارداد متحمل گردد، توافق نمایند.
فسخ قرارداد استخدام نیروی کار آموزشی
حق فسخ قرارداد یکی از مهم ترین ارکان یک قرارداد میباشد و در همه قرارداد ها لحاظ خواهد شد. با توجه به این نکته درج بند فسخ قرارداد در قرارداد کار آموزشی الزامی میباشد
فسخ قرارداد کار در دوره آموزشی به چه نحوی صورت میگیرد؟
آیا هر یک از طرفین قرارداد میتواند هر زمانیکه بخواهد به دلخواه قرارداد را فسخ نماید؟ در پاسخ بایستی گفت که بله، با استناد به قانون کار با توجه اینکه این قرارداد تمامی آثار قرارداد استخدام عادی را ندارد هر یک از کارگر و کارفرما، حق دارند بدون اینکه از قبل اخطاری را به طرف مقابل داده باشند، قرارداد کار را فسخ نماید و به آن خاتمه دهند.
پرداخت خسارات ناشی از فسخ قرارداد کار آموزشی توسط کارفرما یا کارگر:
در پاسخ باید گفت در صورت فسخ قرارداد توسط کارگر و یا کارفرما در دوره آموزشی ، طرفی که قرارداد را فسخ نموده ملزم به پرداخت خسارات ناشی از فسخ قرارداد نخواهد بود به این دلیل که در این دوره قرارداد کار عادی بین طرفین منعقد نشده و کارگر در مرحله یادگیری قرار دارد.
در صورت فسخ قرارداد نیروی آموزشی حقوق و دستمزد کارگر به چه صورت پرداخت خواهد شد؟
در این خصوص باید بین فسخ از طرف کارگر و فسخ از طرف کار فرما تفکیک قائل شویم:
در صورتیکه فسخ قرارداد از طرف کارگر صورت بگیرد یعنی اینکه به طور مثال بعد از گذشت حدود ده روز از آغاز مدت آموزشی، کارگر از کار در آن کارگاه منصرف شود و از روز یازدهم به سرکار نرود در این حالت کارگر مستحق دریافت حقوق همان مدتی که مشغول به بکار بوده یا همان ده روز اول کار میباشد.
درصورتیکه فسخ قرارداد از طرف کارفرما صورت بگیرد مانند اینکه در طی مدت بیست روز که از آغاز دوره آموزشی میگذرد کارفرما از عملکرد کارگر راضی نیست یا اینکه یادگیری کارگر در سطح قابل قبولی نبوده و کارفرما قرارداد را فسخ مینماید، لکن در این صورت کارفرما باید حقوق تمام مدت آموزشی را به کارگر پرداخت نماید.
سوالات پر تکرار
1) در قرارداد هایی که بین کارگر و کارفرما منعقد میگردد، آیا ممکن است مدتی را به عنوان دوره ی آموزشی در قرارداد، مقرر نمود؟
بله؛ با توافق بین کارفرما و کارگر، میتوان کارگر را در مدت حداکثر 1 یا 3 ماهه به عنوان نیروی آموزشی به کار گمارد.
2)اگر کارفرما در طول دوره ای که کارگر، به عنوان نیروی آموزشی مشغول به کار میباشد قرارداد را فسخ نماید، پرداخت دستمزد به چه صورتی خواهد بود؟
در طی دوره ای که کارگر به صورت نیروی آموزشی مشغول به کار میباشد؛ کارفرما این حق را دارد بدون اطلاع قبلی و بدون اینکه ملزم به پرداخت خسارتی باشد قرارداد را فسخ نماید. در این صورت باید دستمزد تمام دوره قرارداد را به نیروی آموزشی پرداخت نماید.
3) نیروی آموزشی در صورت فسخ قرارداد مستحق چه مقدار از دستمزد تعیین شده میباشد؟
در صورتی که نیروی آموزشی قرارداد را فسخ نماید؛ وی مستحق دریافت دستمزد مدت زمانی که کار کرده خواهد بود.
