در جامعه امروزی بعضی از ازدواج هایی که انجام میگیرد به دلایل مختلفی زوجین قادر به فرزندآوری نمیشوند و این یک اتفاق ناراحت کننده ای برای زوجین میباشد، قانون برای حل این مشکل ، راه حلی را در خصوص اخذ سرپرستی فرزند برای زوجین تصویب کرده است.

تعریف فرزند خواندگی

فرزندانی که در طول سه سال در بهزیستی زندگی کرده اند، و هیچ پدر و مادر یا جد پدری اصلی برایشان پیدا نشده است، سازمان بهزیستی با توجه به شرایط زوجین که قادر به فرزند آوری نمی باشند، اقدام به دادن مجوز به زوجین، برای سرپرستی فرزندان میکند.

شرایط فرزند خواندگی برای زوجین

طبق ماده 5 قانون حمایت از کودکان بی سرپرست یا بدسرپرست ، افراد متقاضی باید دارای شرایط ذیل باشند:

زوجینی که حداقل پنج سال از ازدواج آنها گذشته و حداقل یکی از آنها به سن سی سالگی رسیده باشد، میتوانند با توجه به قوانین سازمان بهزیستی درخواست فرزند خواندگی بدهند.

زوجینی که دارای فرزند باشند و یکی از آنها به سن سی سالگی رسیده باشد، طبق قانون الویت اول با زوجینی میباشد که دارای فرزند نمیشوند، و الویت دوم با دختران و زنانی میباشد که شوهر نداشته و سن آنها به سی سالگی رسیده باشد، و در الویت سوم به اینگونه زوجین اجاره درخواست سرپرستی فرزند میدهند.

دخترانی و زنانی که شوهر و فرزند نداشته و حداقل دارای سی سال سن باشند میتوانند طبق قانون سرپرستی کودکان، درخواست فرزند دختر کنند .

شرایط درخواست کنندگان سرپرستی کودکان بی سرپرست

افرادی که درخواست فرزند خواندگی از سوی سازمان بهزیستی می نمایند، باید شرایطی را طبق قانون حمایت از کودکان بی سرپرست داشته باشند، که در ادامه مطلب به آن میپردازیم.

تقید به انجام واجبات و ترک محرمات

باید افراد به تعهدی که میدهند عمل کنند، و از کارهای حرام خودداری نمایند.

تمکن مالی

افراد توانایی مالی برای معیشت زندگی خود و فرزند تحت سرپرست داشته باشند در غیر اینصورت به آنها فرزند تعلق نخواهد گرفت.

عدم حجر

زوجین دارای برگه سلامت عقلانی از طرف پزشکی قانونی باشند.

سلامت جسمی و روانی

زوجین بایستی سلامت جسمی و روانی لازم و توانایی برای نگهداری و تربیت کودکان و نوجوانان تحت سر پرستی داشته باشند .

عدم اعتیاد

زوجین، اعتیاد به مواد مخدر،روانگردان و الکل نداشته باشند، در غیر انصورت دارای صلاحیت شناخته نمی شوند.

صلاحیت اخلاقی

این صلاحیت توسط سازمان بهزیستی، پس از ملاقات با زوجین تایید میشود.

عدم بیماری

زوجین مبتلا به بیماری های واگیر دار و یا صعب العلاج نباشند.

شرایط اعتقادی

متقاضیان باید اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند.

شرایط فرزند تحت سرپرستی

سازمان بهزیستی فرزندانی را برای فرزند خواندگی (سرپرست) الویت قرارمیدهد، که شرایط زیر را دارا باشند.

الف.درصورتی که امکان شناخت پدر و مادر و جد پدری آن توسط سازمان وجود نداشته باشد.

ب.اگر فرزند تحت سرپرست، پدر و مادر و وصی منصوب از سوی ولی قهری آنان در قید حیات نباشند .

ج.افرادی که سرپرستی آنها به موجب حکم مراجع صلاحیت دار به سازمان بهزیستی سپرده گردیده و اگر تا سه سال از تاریخ سپردن آنها به سازمان پدر و مادر و جد پدری برای آنان مراجعه نکرده باشد.

شرایط صدور حکم فرزند خواندگی

در مرحله اول دادگاه، به صورت آزمایشی به والدین این اجازه را میدهند، که فرزندی را به سرپرستی بگیرند و دراین مدت موقت اگر توسط دادگاه صلاحیت خانواده تایید نشود، قرار صادره فسخ خواهد شد ولی والدین هم این حق را دارند در این مدت آزمایشی اگر توان نگهداری و شرایط را نداشتند، با اعلام به دادگاه این قرار را فسخ کنند.

نکته:فرزندی که به سرپرستی خانواده ای در زمان آزمایشی سپرده میشود، حق خارج شدن از کشور را ندارند مگر اینکه مجوز از سمت دادستانی تصویب شود.

در مرحله دوم دادگاه قرارسرپرستی فرزند را به صورت دائم صادر مینماید، در این صورت یعنی خانواده صلاحیت کامل برای نگهداری فرزند را دارا می باشند.

شرایط فسخ فرزندخواندگی

به تقاضای دادستان از دادگاه جهت نداشتن صلاحیت زوجین، درخواست صادر می شود.

به تقاضای سرپرست به علت سوء استفاده رفتاری فرزند ویا از بین رفتن قدرت مالی برای خرج معیشت زندگی.

به توافق فرزند با خانواده بعد از رسیدن به سن قانونی، درخواست فسخ فرزند خواندگی صورت می گیرد.

ارث بری فرزند خواندگی

طبق قانون فرزندانی که تحت سرپرستی قرارمیگیرند از والدین جدید خود،ارث نمیبرند ولی سازمان بهزیستی شرایطی را برای تامین زندگی کودکان قرارداده، که باید والدین بخشی از اموال، که تحت مالکیت خودشان است در دفاتر اسناد رسمی به نام کودک انتقال بدهند، و شرط دیگر، بیمه عمر والدین میباشد، که باید در یکی از دفاتر بیمه معتبر درایران به نفع اینده کودک ثبت بشود.

شیوه سرپرستی کودکان به افراد ایرانی که خارج ازکشور زندگی میکنند، چگونه میباشد؟

طبق قانون افراد ایرانی که خارج از کشورزندگی مینمایند و شرایط سرپرستی کودک را دارند، میتوانند ازطریق سازمان بهزیستی درخواست فرزندخواندگی بدهند، ابتدا از طریق کنسولگری ایران مورد مصاحبه قرارمیگیرند و محل زندگی آنها بازدید می شود، لذا در صورتی که شرایط مطلوب را داشته باشند، با درخواست فرزند خواندگی آنها موافقت خواهد شد.

به فرزند خوانده چگونه شناسنامه تعلق میگیرد؟

اداره ثبت احوال بعداز اینکه حکم سرپرستی از سوی دادگاه صادر شد، میتواند به زوجین اجازه دهد، برای فرزند خوانده خود، شناسنامه دریافت نمایند، لازم به ذکر است انتخاب نام فرزند هم به عهده والدین میباشد.