شرایط مرخصی گرفتن زندانیان چگونه است و اگر زندانی در هنگام مرخصی غیبت نماید، وضعیت وی چگونه است، فلذا در ادامه به توضیحات بیشتر این مبحث می پردازیم.
شرایط مرخصی گرفتن زندانیان
مرخصی مطابق قانون حق هر زندانی است که می تواند از آن تحت شرایطی با اخذ تامین (سپردن مال یا سند در خصوص بازگشت به زندان) بهره مند شود تا بواسطه آن بتواند مجددا به آغوش گرم خانواده خود بازگردد، ولیکن در صورتیکه شخصی آن شرایط را رعایت ننماید، مرخصی به زندانی تعلق نمی گیرد، فلذا در ادامه به شرایط مرخصی گرفتن می پردازیم.
معیارهای شرایط مرخصی گرفتن زندانیان
برای آنکه زندانیان بخواهند از مرخصی زندان بهره مند شوند در گام اول باید حداقل نمره اعتباری که میزان آن 100 امتیاز می باشد را کسب نمایند و پس از کسب این نمره اعتباری، ماهانه حداکثر سه روز (معادل 36 روز در سال) از مرخصی برخوردار می شوند و برای آنکه این امتیازات را کسب نمایند بایستی معیارهای درجه اعتباری زیر را انجام دهند:
فعالیت در امور انضباطی
۱ـ رعایت مقررات و امور انضباطی زندان، هر ماه حداکثر بیست امتیاز.
۲ـ همکاری در برقراری نظم و انضباط و پیش گیری از تخلفات داخلی، هر ماه حداکثر بیست امتیاز.
۳ـ همکاری در کشف مواد مخدر و روان گردان و اشیای ممنوع، هر ماه حداکثر بیست امتیاز.
فعالیت های مذهبی و قرآنی
۱ـ شرکت مستمر در نماز جماعت و دیگر مراسم مذهبی، هر ماه حداکثر سی امتیاز.
۲ـ شرکت در برنامه های مربوط به تواشیح، تلاوت، روخوانی، ترجمه، درک مفاهیم، حفظ قرآن یا نهج البلاغه، اخلاق و عقاید، هر ماه حداکثر سی امتیاز و قبولی در آزمون این دوره ها هر دوره سی امتیاز و حفظ قرآن به ازاء هر جزء یکصد امتیاز.
۳ـ انتخاب در جشنواره قرآنی شهرستان، استان یا کشور و یا کسب رتبه در آن، هر کدام یکصد امتیاز.
۴ـ شرکت در دوره احکام سطوح یک و دو، هر ماه حداکثر ده امتیاز و قبولی در آزمون به ازای هر سطح سی امتیاز.
فعالیت های فرهنگی، هنری و ورزشی
۱ـ همکاری در انجام فعالیت های فرهنگی و هنری هر ماه حداکثر بیست امتیاز.
۲ـ شرکت در هر دوره کتابخوانی و شعرخوانی، حداکثر بیست امتیاز.
۳ـ شرکت در کلاس های فرهنگی، هنری و ورزشی، هر ماه حداکثر بیست امتیاز.
۴ـ کسب رتبه در هر یک از جشنواره های فرهنگی، هنری یا مسابقات ورزشی اعم از شهرستان، استان یا کشور، سی امتیاز.
۵ ـ شرکت در برنامهها و دوره های تعزیه خوانی و شاهنامه خوانی، حداکثر بیست امتیاز.
فعالیت های علمی و تحصیلی
۱ـ اشتغال به تحصیل در هر یک از مقاطع تحصیلی، هر ماه ده امتیاز.
۲ـ قبولی در هر یک از مقاطع تحصیلی، یکصد امتیاز.
۳ـ شرکت در هر یک از دوره های تربیت معلم، آموزشیاری یا مربیگری درون زندان، حداکثر بیست امتیاز.
۴ـ اخذ گواهی در هر یک از دوره های تربیت معلم، آموزشیاری یا مربیگری، چهل امتیاز.
۵ ـ تدریس در هر یک از امور آموزشی، فرهنگی و ورزشی، هر ماه سی امتیاز.
۶ ـ پذیرش و ادامه تحصیل در دانشگاه با آزمون یکصد امتیاز و بدون آزمون، پنجاه امتیاز.
۷ـ فراگیری زبانهای خارجی، به ازای قبولی در هر سطح پنجاه امتیاز.
فعالیت های فنی، حرفه ای و اجتماعی
۱ـ شرکت در کلاس های فنی و حرفه ای، هر ماه حداکثر ده امتیاز.
۲ـ اخذ گواهی فنی و حرفه ای، به ازای هر رشته پنجاه امتیاز.
۳ـ اشتغال به کار در کارگاه ها و انجام امور خدماتی داخل زندان، هر ماه حداکثر چهل امتیاز.
۴ـ شرکت در دوره مهارت های زندگی، به ازای هر مهارت پنج امتیاز و حداکثر پنجاه امتیاز و اخذ گواهی های مربوط به ازای هر مهارت ده امتیاز و حداکثر یکصد امتیاز.
۵ ـ شرکت در جلسات و کلاس های مشاوره و روان درمانی، هر ماه حداکثر بیست امتیاز.
ترک اعتیاد
۱ـ حضور در برنامه ها و دوره های ترک اعتیاد مانند دوره درمان نگهدارنده با ام.ام.تی و مصرف داروهای آن، به ازای هر ماه ده امتیاز و حداکثر یکصد امتیاز.
۲ـ همکاری به عنوان آموزش دهنده برنامه آموزش همسانان با تأیید بهداری، هر ماه ده امتیاز و حداکثر یکصد امتیاز.
۳ـ ترک کامل سیگار، یکصد امتیاز.
۴ـ ترک کامل اعتیاد به مواد مخدر و روان گردان با تأیید بهداری زندان، یکصد امتیاز.
همکاری در اجرای حکم
۱ـ پرداخت جزای نقدی به ازای هر یک درصد از کل مبلغ ده امتیاز.
۲ـ اخذ رضایت شاکی حداکثر یکصد امتیاز.
سایر فعالیت ها
دیگر اقدامات و فعالیت های پیش بینی نشده در مطالب فوق الذکر که بواسطه آن زندانیان می توانند، حداکثر تا پنجاه امتیاز کسب نمایند.
شرایط مرخصی گرفتن زندانیان بدون کسب حداقل نمره اعتباری
در بعضی از موارد شخص بدون آنکه حداقل نمره اعتباری را کسب نماید، می تواند از مرخصی زندان بهره مند شود، آن هم در مواردی اعم از؛ بیماری حاد یا فوت همسر یا بستگان نسبی و سببی درجه یک از طبقه اول و یا ازدواج فرزندان، به تشخیص دادستان و بدون نیاز به کسب درجه اعتباری معین، زندانی می تواند حداکثر تا پنج روز از مرخصی استفاده کند.
شایان ذکر است، در صورت ناتوانی از فراهم کردن تأمین کیفری، اعزام محکوم به مرخصی تحت مراقبت مأموران، یک روز در ماه و به مدت ده ساعت بلامانع است. تعدد هر یک از وقایع فوق مانع از اعطای مجدد مرخصی موضوع این ماده نیست.
شرایط استفاده از مرخصی پایان حبس
گاهی اوقات زندانی در طول دوره محکومیت و به شرط دارا بودن شرایط لازم برای اعطای مرخصی، از مرخصی حالات فوق بهره مند نشده باشد، این مرخصی ها ذخیره می شود و در طول دوران محکومیت قابل استفاده است. چنانچه با احتساب مرخصی های ذخیره و مدت باقی مانده از حبس، محکومیت خاتمه یافته تلقی شود، زندانی می تواند با لحاظ درجه اعتباری که کسب کرده است و چنانچه به علت قانونی دیگری بازداشت نباشد، بدون تودیع تأمین از مرخصی پایان حبس استفاده کند.
مجازات غیبت از مرخصی زندان چیست؟
به موجب ماده 547 قانون مجازات اسلامی، اگر زندانیان پس از پایان مدت مرخصی به زندان باز نگردند، فراری محسوب شده و به مجازات شلاق تا (۷۴) ضربه یا سه تا شش ماه حبس محکوم می شوند. شایان ذکر است، علاوه بر این مجازات مطابق ماده 207 آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، غیبت زندانی پس از پایان مدت مرخصی در نوبت های اول و دوم و سوم به ترتیب موجب سه ماه و شش ماه و یک سال محرومیت از مرخصی می شود.
سوالات پرتکرار
آیا مرخصی زندانیان با محدودیت همراه است؟
بله، دادستان و قاضی اجرا می توانند خود یا به پیشنهاد شورای طبقه بندی برای زندانیانی که به مرخصی اعزام می شوند، تکالیفی از قبیل معرفی نوبه ای به مراجع انتظامی و یا عدم حضور در برخی از اماکن مقرر دارند.
آیا مدت مرخصی جزء مدت محکومیت محسوب می شود؟
بله، مدت مرخصی جزء مدت محکومیت زندانیان محسوب می شود.
آیا در اعطای مرخصی فاصله محل سکونت زندانی مورد لحاظ قرار می گیرد؟
بله، در اعطای مرخصی، فاصله محل سکونت زندانی تا محل تحمل کیفر وی به تناسب راه، مورد لحاظ قرار می گیرد.
اگر شخص در حین محکومیت مرتکب جرمی شود، در اخذ مرخصی با مشکل مواجه می گردد؟
بله، ارتکاب جرم عمدی به استثنای جرایم تعزیری درجه هفت و هشت، در حین حبس یا در ایام مرخصی و یا به هنگام اشتغال و حرفه آموزی در خارج از مؤسسه، موجب شش ماه محرومیت از مرخصی در نوبت اول، یک سال در نوبت دوم و دو سال در نوبت سوم است.
