خسارات تأخیر تادیه چیست ؟ و باید چه شرایطی را دارا باشد؟
زمانی که از کسی پولی را به نحوی از انحا طلبکار باشیم قاعدتاً شخص بدهکار باید پول را در زمان مشخصشده به ما برگرداند چون ارزش پول ما روزبهروز در حال نوسان است و وضعیت بهقدری نابسامان است که تصمیمهای فوری درمورد پولها اهمیتی ویژهای دارد تا برنامهریزیهای مالی یک فرد را مختل نکنند پس با توجه به این موارد تاخیر و دیرکرد بازپرداخت پول کاملاً واضح میشود. خسارت تأخیر تأدیه درواقع راهحلی است که قانون برای حمایت از طلبکاران نسبت به نوسان پول و عدم خسارت آنها و درنتیجه برگرداندن مال است که در این مطلب به موضوع خسارات تأخیر تادیه چیست ؟ خواهیم پرداخت.
خسارات تأخیر تادیه چیست ؟
اولاً باید توجه نمود که خسارت تأخیر تادیه صرفاً اختصاص به وجه نقد دارد و همانطور که گفته شد جبران نقصی است که به ارزش پول بواسطه تورم وارد میشود و قانون در ماده ۵۲۲ آیین دادرسی مدنی به اینموضوع پرداختهاست که خسارات تأخیر تادیه چیست ؟.
مطابق با این ماده اگر موضوع دینی وجه رایج باشد و داین آن را مطالبه کند اما با توجه به تمکن مدیون نسبت به پرداخت اقدامی نکند و درصورتیکه شاخص قیمت سالانه تغییر زیادی داشته باشد از زمان سررسید تا هنگام پرداخت و پساز مطالبه طلبکار دادگاه خسارت تأخیر تأدیه را مطابق با شاخص سالانه و تغییر آن توسط بانک مرکزی تعیین نموده و مورد محاسبه و حکم قرار میدهند.
جالب است بدانید که این نوع خسارت در بازگرداندن طلب بانکها نیز مبنا قرار میگیرد و کلیه وجوه تسهیلات اعطایی که بانکها به اشخاص حقیقی و حقوقی پرداخت مینمایند، باید اشخاص در سررسید معین وجوه و تسهیلات دریافتی بهانضمام سود و خسارات و هزینههای ثبتی و اجرای دادرسی و حقالوکاله را بپردازند و در صورت عدم پرداخت آن کلیه مراجع قضایی و دوایر اجرایی ثبت و دفاتر اسناد رسمی مکلفاند براساس مفاد اسناد و قراردادهای تنظیمی نسبتبه صدور حکم و اجرائیه و وصول مطالبات بانک طبق مقررات قانون عملیات بانکی بدون ربا اقدام نمایند.
دریافت خسارت دیرکرد
برای دریافت خسارت دیر کرد از مدیون شرایطی را نیاز دارد که بهطورکلی این شرایط از جمله وجه بودن، وجه رایج بودن، مطالبهی طلبکار، تمکن مدیون و خودداری از پرداخت، تغییر فاحش وجه نقد میباشد که در ادامه این مطلب به هر یک از این موارد خواهیم پرداخت.
وجه بودن موضوع تعهد
موضوع تعهدات صرفاً وجه نقد نیست چراکه در بسیاری از موارد امکان دارد انجام کار یا ترک انجام کار انتقال و سایر موارد اینچنینی باشد.
اما خسارات تاخیر تادیه فقط زمانی مطرح خواهد بود که موضوع تعهد پول باشد یعنی بهعبارتی موضوع تعهد صرفاً باید وجه نقد باشد و اگر فردی متعهد شده باشد در ساعتی معین کاری انجام بدهد و آن کار را انجام ندهد نمیتوان خسارت تأخیر تأدیه از وی گرفت چون صرفاً وجه نقد در اثر تورم بیارزش میشود نه انجام کار
وجه رایج بودن
منظور از پول و وجه نقد درواقع وجه رایج است که در عرف و مبادلات دادوستد میشود و بهطورکلی پول قانونی یک کشور مدنظر است.
اما دقت کنید که مبادلات ارزی مثل دلار از این بحث خارج نیستند و خسارت تاخیر تأدیه در مبادلات ارزی نیز صدق میکند و قانونی میباشد.
مطالبه طلبکار
اگر دائن میخواهد خسارت تأخیر تأدیه بگیرد باید طلبش را مطالبه کند و صرف اینکه مدت از سررسید پرداخت گذشته باشد ملاک نیست چون بدون مطالبه حق امکان رسیدگی توسط مراجع وجود ندارد بههمین دلیل دائن باید اثبات کند که طلبش را مطالبه کرده است.
حال مطالبه طلب میتواند از طریق اظهارنامه و یا دادخواست یا هر وسیله دیگری که از منظر قانون اعتبار دارد انجام گیرد.
تمکن مدیون و خودداری از پرداخت
کسی که توانایی پرداخت ندارد و معسر از پرداختهاست و بهعبارتی نمیتواند دین اصلی را بپردازد پرداخت اضافه دین توسط او موجه نیست .
اما مدیونی که تمکن مالی دارد و درعینحال از پرداخت اصل دین خودداری میکند محکومبه پرداخت خسارت تأخیر تأدیه نیز خواهد شد و عمد و سهو بودن در نپرداختن نیز مدنظر قرار نمیگیرد و ملاک نیست.
تغییر فاحش وجه نقد
شرایط فعلی جامعه بازگوی این موضوع است که تورم به میزان فاحشی تغییر میکند و مطابق با قانون مدنی تغییر تورم فاحش است منتها زمانیکه عرفاً قابل مسامحه نباشد و مابین فاصله سررسید یا مطالبه تا زمان پرداخت صورت گیرد .
خسارت تاخیر تادیه از چه زمانی محاسبه میگردد ؟!
برای پاسخ به این سوال باید بین توافق و عدم توافق قائل به تفکیک شد؛
هنگامیکه افراد بر زمان مطالبه خسارت با هم توافق کنند مطابق با ماده ۱۰ قانون مدنی توافق معتبر و محاسبه از زمان توافق خواهد بود.
اما اگر توافقی صورت نگیرد دو نظر مطرح میشود؛
اول نظریه سررسید که میگوید: زمان محاسبه خسارت تأخیر تأدیه سررسید دین یا طلب است.
دوم نظریه مطالبه است که میگوید مبدأ محاسبه خسارت تأخیر تأدیه ، زمانی است که دائن بهطور رسمی و یا غیر رسمی طلب خود را مطالبه کند و از تاریخ مطالبه طلب است که خسارت تاخیر تادیه به او تعلق میگیرد و مبنا در رویه قضایی نیز این است.
چگونه خسارت تأخیر تادیه بگیریم؟!
قاعدتاً برای گرفتن خسارت تأخیر تأدیه باید دادخواست داده شود که شما میتوانید به یکی از دفاتر خدمات قضایی مراجعه نموده و دادخواست مطالبه خسارت و یا تقاضای الزام خوانده یا خوانندگان به پرداخت مبلغ….. ریال بهعلاوه خسارت تأخیر تأدیه وجه از تاریخ. . . لغایت. . . بهانضمام هزینههای دادرسی و حقالوکاله وکیل را مطرح نمایید که بایستی تغییر شاخص سالانه قیمت کالاها را با توجه به نمودار بانک مرکزی که سالانه ارائه میدهد نیز اثبات کنید.
جهت مشاوره و تنظیم دادخواست و لایحه خسارت تاخیر و تادیه کلیک کنید .
