جعل عنوان چیست؟

در صورتی جعل عنوان صورت میگیرد که اگر شخصی از عنوان‌هایی مثل رئیس، معاون، مدیرعامل، قاضی و یا وکیل و مواردی این‌چنینی استفاده نماید، و به واسطه آن برای رسیدن به قصد و هدف مجرمانه خود را در مقام های مذکور قرار دهد که درواقع مرتکب جرم جعل عنوان شده‌است.

آنچه که در این مطلب می‌خواهیم به آن بپردازیم درواقع جرم جعل عنوان و مسائلی که مربوط به آن است که در ادامه بررسی می نماییم.

جعل عنوان چیست؟

جرم جعل عنوان چیست برخی از مجرمان برای این‌که راحت‌تر به هدف خود و قصد مجرمانه برسند قربانی خود را از راه‌های مختلف فریب می‌دهند یکی از راه‌های فریب  قربانی استفاده از عنوانی است که فرد مجرم به هیچ‌گونه آن را دارا نمی‌باشد و صرفاً برای این‌که اعتماد قربانی را جلب کند از آن استفاده می‌نماید مانند این‌که فردی از عنوان‌هایی مثل رئیس، فرمانده، سردار، امیر، معاون، مدیرعامل، قاضی، وکیل و عناوینی مانند این‌ها استفاده کند.

دراین‌باره ماده قانونی جعل عنوان بیان دارد که ؛ هر کس بدون سمت رسمی یا اذن از طرف دولت خود را در مشاغل دولتی اعم از کشوری یا لشگری و انتظامی که از نظر قانون مربوط به‌او نبوده است دخالت دهد یا معرفی نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد و چنانچه برای دخالت یا معرفی خود در مشاغل مزبور،‌سندی جعل کرده باشد، مجازات جعل را نیز خواهد داشت.

از طرفی اشاره به این نکته حائز اهمیت است که جرم جعل عنوان با کلاه‌برداری ارتباط دارد چراکه در کلاه‌برداری نیست مجرم قربانی را فریب می‌دهد و یکی از راه‌های سریع و قربانی نیز استفاده از عنوان جعلی برای جلب اعتماد است پس می‌توان گفت که این دو جرم نیز با یکدیگر مرتبط می‌باشند.

غصب عنوان با جعل عنوان تفاوت‌ها و شباهت ها

مفاهیم غصب عنوان و جعل عنوان در میان حقوقدانان همواره با بحث و اختلاف نظر های بسیار زیادی همراه بوده است و از این میان گروهی معتقدند این دو موضوع با یکدیگر دارای تفاوت جزئی هستند و عده نیز بیان دارند این دو، یک مفهوم مشترک را میرساند، و بیانگر یک جرم میباشند که در ماده جعل عنوان 555 قانون مجازات اسلامی مورد پیش بینی قرار گرفته است.

اما آنچه از مفهوم و معنای این دو موضوع میتوان برداشت نمود این است که نظریه دوم غالباً صحیح تر است، چرا که غصب عنوان اصطلاحا به معنای تصاحب حق دیگری است (که در اینجا جایگاه و اعتبار فرد است) که میتواند خود از مصادیق جعل قرار داشته باشد چرا که برای انجام چنین فعلی معمولا لازم است تا اسناد عادی و یا رسمی نیز جهت تحقق غصب عنوان جعل گردد، بنابراین این موضوع که یک نفر خود را به دروغ وکیل معرفی کند و یا با نشان دادن پروانه وکالت جعلی خود را وکیل معرفی نماید هر دو یک نتیجه را در پی خواهد داشت و آن هم فریب است.

آیا استفاده از کارت جعلی نیز جرم جعل عنوان است ؟

فرض بفرمایید مرتکبین به وسیله کارت و یا یک سند خود را با عنوان رئیس یک اداره جلوه دهد و از این باب عمل مجرمانه‌ای انجام دهد در این‌جا نه‌تنها مرتکب جعل عنوان‌شده بلکه با توجه به قانون مجازات اسلامی اگر برای معرفی خود در مشاغلی که عنوان‌شده سندی را مانند یک کات جعل کند برای وی مجازات جعل را نیز در پی خواهد داشت پس چنین مرتکب هم به جرم جعل عنوان و هم به جرم جعل اسناد موجود.

چگونه جعل عنوان اثبات می‌شود؟

اثبات این جرم نیز همانند سایر جرایم مستلزم ادله‌ای است که در قانون آمده‌است مانند اقرار، شهادت، قسامه و سوگند و علم قاضی ( مواد ۱۶۰ تا ۲۱۳ قانون مجازات اسلامی ) که هر یک از این‌ها مبحث جداگانه‌ای است که توضیحی راجع‌به آن‌ها از حوصله این مطلب خارج است.

دراین‌بین توجه کنید که مدارکی مثل فیلم ،اسکرین شات، پیام و مواردی این‌چنینی نیز می‌تواند به علم قاضی در جهت اثبات این جرم کمک کند.

حال چنانچه در رابطه با اثبات این جرم سوالی داشتید می‌توانید از کارشناسان ما در سامانه هوشمند خدمات حقوقی داپکده بپرسید.

عمل مجرمانه جرم جعل عنوان و ارتباط آن با کلاهبرداری

اگر بخواهیم به بررسی عمل مجرمانه جرم جعل عنوان بپردازیم ابتدائاً باید بگوییم که نیت و هدف فرد در این جرم درواقع کلاهبرداری است و همان‌طور که گفته شد این جرم یکی از اقسام جرم جعل است که هویت دیگری مورد غصب و جعل قرار می‌گیرد و شخص مرتکب خود را به‌نحوی جای شخص دیگری جا می‌زند اما عمل و رفتار مجرمانه در این جرم این است که فرد مرتکب در مشاغل دولتی دخالت نماید و یا خود را به‌عنوان فرد دارای سمت در مشاغل دولتی معرفی کند.

همچنین اگر لباس‌ها و نشان‌های مأموران انتظامی یا نظامی را مورد استفاده قرار دهد این موارد رفتار و عمل مجرمانه در این جرم است از طرف دیگر باید توجه نمود که جرم جعل صرفاً با فعل تحقق پیدا می‌کند یعنی عکس آن به این صورت اگر شخصی فرد دیگر را اشتباهاً به‌جای مامور دولت تلقی کند و آن فرد سکوت کند عمل آن فرد جعل عنوان نیست.

در پی جعل عنوان ممکن است فرد کلاهبرداری نیز بنماید و مبالغی را از آن خود کند، حال در این جا تعدد معنوی جرم به وجود می آید چون از طریق جعل عنوان کلاهبرداری نموده است پس اشد مجازات برای وی در نظر گرفته خواهد شد.

مجازات جعل عنوان چیست ؟

برای بررسی مجازات جعل عنوان باید به شرایط و اوضاع‌واحوال ارتکاب جرم توجه نمود و مطابق نوع آن برای مرتکب مجازات در نظر گرفت که در ادامه به حالات مختلف جعل عنوان و مجازات‌های آن خواهیم پرداخت.

مجازات جعل عنوان افراد عادی

در قانون برای جعل یا غصب عنوان افراد عادی به طور کلی مجازاتی تعیین نشده است، چرا که افراد عادی برخلاف مقامات و افراد دولتی که اختیار تصمیم گیری مهمی در کشور دارند، از چنین مزیتی بخوردار نیستند، ولیکن این بدین معنا نیست که قانونگذار برای افرادی که از طریق جعل عنوان موجب بروز خسارت و ضرر و زیان هایی برای افراد میشود مجازات تعیین نکرده باشد بلکه مجازات و کیفر این افراد را به نوعی دیگر در قانون مرتکبین رشاء، اختلاس و کلاهبرداری پیش بینی نموده است، بر این اساس:

هر کس از راه حیله و تقلب مردم را به وجود شرکت‌ها یا تجارتخانه‌های یا کارخانه‌ها یا موسسات موهوم یا به داشتن اموال و اختیارات واهی فریب دهد یا به امور غیرواقع امیدوار نماید یا از حوادث و پیش‌آمدهای غیرواقع بترساند و یا اسم و یا عنوان مجعول اختیار کند و به یکی از وسایل مذکور و یا وسایل تقلبی دیگر وجوه و یا اموال یا اسناد یا حوالجات یا قبوض یا مفاصاحساب و امثال آنها تحصیل کرده و از این راه مال دیگری را ببرد کلاهبردار محسوب و علاوه بر رد اصل مال به صاحبش، به حبس از یک تا 7 سال و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که اخذ کرده است محکوم می‌شود.

بر این اساس هر کس از طریق جعل عنوان اشخاص عادی مرتکب تحصیل و اخذ مال ناحقی گردد به مجازات فوق محکوم میگردد.

جعل عنوان دولتی و مجازات آن

در خصوص مجازات این جرم باید به ماده ۵۵۵ قانون مجازات اسلامی مراجعه کنیم که در این ماده گفته‌شده است اگر کسی بدون سمت رسمی یا اجازه از طرف دولت خود را در مشاغل دولتی چه کشوری و لشگری و انتظامی که از نظر قانون مربوط به آن نبوده دخالت بدهد یا این‌که معرفی نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد و چنانچه برای این امر نیز سندی را جعل کرده باشد مجازات جعل را نیز برای وی در نظر گرفته میشود.

این نوع جعل عنوان که معروف به جعل عنوان از نوع دولتی است خود به چند مصداق و موارد دیگر مانند جعل عنوان وکیل، جعل عنوان پزشک و جعل نظامی تقسیم می‌شوند که در ادامه هر یک را توضیح خواهیم داد.

جعل عنوان وکیل و مجازات آن

برای اثبات جعل عنوان در دادگاه لازم است استدلالات و ارجاعات درستی نسبت به قواعد و مقررات حقوقی داشته باشید تا بتوانید نظر دادگاه را برای دفاع از حق خود جلب نمایید بدین منظور بهترین راه برای موفقیت در پرونده خود اخذ وکیل مناسب است که بتواند شما را در پرونده همراهی نماید

منظور از وکیل در این‌جا و وکیل دادگستری است و مطابق با قانون افرادی که پروانه وکالت دارند می‌توانند به شغل وکالت مشغول باشند و چنانچه کسی بدون این‌که پروانه داشته باشد خود را وکیل عنوان کند مجازاتی جداگانه برای وی مطابق با قانون وکالت در نظر خواهند گرفت.

ماده ۵۵ قانون وکالت این‌طور می‌گوید که وکلای معلق و اشخاصی که از حرفه وکالت ممنوع هستند و همچنین هر کسی که پروانه وکالت نداشته باشد، هرگونه تظاهر و مداخله در عمل وکالت نمی‌تواند داشته باشد( حتی مشاوره حقوقی و غیر ) و یا این‌که به وسیله شرکت و سایر عقود یا عضویت در مؤسسات حقوقی خود را اصیل در دعوا قلمداد کند مجازات ۱ تا ۶ ماه حبس در انتظار چنین شخصی خواهد بود.

جعل عنوان مدیر مسئول نشریه

در قانون مطبوعات گفته‌شده که اگر کسی خود را در نشریه برخلاف واقعیت و کذب، صاحب پروانه انتشار و یا مدیرمسئول معرفی کند یا این‌که بدون پروانه نشریه را منتشر کند طبق نظر قاضی مجازات خواهد شد ( ماده ۳۲ قانون مطبوعات )

جعل عنوان پزشک و مجازات آن (جعل عنوان شغلی)

هرگاه شخصی در امور پزشکی داروسازی و یا دندان‌پزشکی بدون مجوز دخالت کند یا مشغول به طبابت شود و در پی آن عنوانی را از این قبیل برای خود استفاده کند علاوه‌بر این‌که محل کار تعطیل خواهد شد مرتکب آن مطابق با ماده واحد «قانون مجازات استفاده غیرمجاز از عناوین علمی» مجازات خواهند شد.

این ماده‌واحده این‌طور می‌گوید که استفاده از عناوین علمی دکتر، مهندس و مانند این‌ها که شرایط اخذ آن مطابق با قوانین و مقررات مربوطه تعیین می‌گردد توسط هر فرد برای خود مستلزم داشتن مدرک معتبر از مراکز علمی و دانشگاهی داخلی و یا خارجی مورد تأیید رسمی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری یا بهداشت درمان و آموزش پزشکی و شورای‌عالی انقلاب فرهنگی می‌باشد.

حال مرتکبین استفاده غیرمجاز از عناوین علمی مذکور به مجازات ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی محکوم می‌شوند یعنی مطابق این ماده به حبس از سه ماه تا یک‌سال و یا جزای نقدی از صد و پنجاه هزار تومان تا ششصد هزار تومان محکوم می‌شود و جالب است بدانید که در تبصره این ماده آمده‌است که استفاده غیرمجاز از عناوین گفته‌شده شامل استفاده در مکاتبات اداری یا در تبلیغ عمومی از طریق وسایل ارتباط‌جمعی مانند رادیو، تلویزیون، روزنامه، مجله و سایت یا نطق در مجامع و یا انتشار اوراق چاپی یا خطی نیز خواهد بود.

جعل عنوان نظامیان و مجازات آن

گاهی اوقات شخصی با استفاده از لباس‌های مأموران نظامی یا انتظامی برای ارتکاب جرمی اقدام می‌کند در این‌جا چون عنوان نظامی بودن را غصب کرده‌است مرتکب جعل عنوان شده‌است که دراین‌باره قانون می‌گوید؛

اگر کسی بدون مجوز و به‌صورت علنی لباس‌های رسمی مأموران نظامی یا انتظامی جمهوری اسلامی ایران را یا نشان‌ها، مدال‌ها یا سایر امتیازات دولتی را بدون تغییر یا با تغییر جزئی که موجب اشتباه شود مورد استفاده قرارداد درصورتی‌که عمل او به موجب قانون دیگری مجازات شدیدتری نداشته باشد به حبس از سه ماه تا یک‌سال و جزای نقدی صد و پنجاه هزار تومان تا ششصد هزار تومان محکوم می‌شود و چنانچه از این عمل سوءاستفاده هم کرده باشد به هر دو مجازات محکوم می‌شود ( ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی )

آیا استفاده غیر مجاز از لباس نظامی جعل عنوان است؟!

گاهی پیش می‌آید که خود فرد نظامی است منتها از لباس خود برای سوءاستفاده از موقعیت خود استفاده می‌کند که در این‌جا نظام کیفری ایران می‌گوید؛

اگر چنین شخص نظامی بدون مجوز یا بدون حق علناً از نشان‌ها و علائم و درجات و یا حتی لباس‌های نظامی داخلی یا خارجی استفاده کرد و یا حتی اگر از کارت شناسایی خود نیست برای مقاصد غیرقانونی استفاده کرد به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می‌شود لذا اگر عمل انجام‌شده توسط قانونی دیگر مجازات شدیدتری داشته باشد به مجازات همان جرم محکوم می‌شود. ( ماده ۱۲۶ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح )

نمونه رای جعل عنوان

اگر شما ادله مدارک کافی برای اثبات ادعا خود مبنی بر جعل و غصب عنوان در دادسرا داشته باشید پرونده شما با قرار جلب رسیدگی به دادگاه کیفری 2 برای ورود به ماهیت دعوا ارجاع میشود و در نهایت با برگذاری جلسات دادگاه و بررسی موضوع دادگاه رای بر مجرمیت و یا منع تعقیب متهم صادر میکند که میتوانید نسبت به نمونه رای جعل عنوان صادره درخواست تجدید نظر نمایید تا در مرجع بالاتر مورد رسیدگی قرار گیرد.

نمونه شکواییه جعل عنوان و کلاهبرداری

در شکواییه جعل و غصب عنوان توجه داشته باشید حتما مشخصات شاکی، مشتکی عنه اعم از آدرس و شماره تلفن، کد ملی و.. را به صحت کامل در شکواییه وارد نمایید و موضوع شکواییه خود را اعم از اینکه نوع جرم عنوان دولتی یا شغلی میباشد را قید کنید،

در وهله بعد سعی کنید شرح خلاصه و مفید واقعه و موضوع شکایت خود را به همراه قید مواد قانونی در شکواییه خود ذکر کنید.

سوالات متداول

ایا جعل عنوان قابل گذشت است؟

جعل عنوان قابل گذشت است؟ خیر زیرا جعل عنوان در قانون مجازات اسلامی مطابق اخرین اصلاحیه آن به عنوان جرم قابل گذشت پیش بینی نگردیده است، ولیکن با توجه به اینکه طبق قانون سابق کلاهبرداری تا زیر 100 میلیون تومان به عنوان جرم قابل گذشت در جرم غصب عنوان تلقی میگردید لذا با توجه به مصوبه جدید هرگونه کلاهبرداری (جعل عنوان اشخاص عادی) جز جرایم غیر قابل گذشت محسوب میشود و حتی با رضایت شاکی نیز مجرم تبرعه نمیگردد.