تامین در لغت به معنی ایمن ساختن، حفظ کردن می باشد، و منظور از تامین دلیل، ادله اثبات دعوی یا هر دلیل و سندی که در مقام اثبات ادعا بتوان به آن استناد کرد، می باشد.

تامین دلیل

طبق ماده 149 قانون آیین دادرسی مدنی، در مواردی که اشخاص ذی نفع احتمال دهند که در آینده استفاده از دلایل و مدارک دعوای آنان از قبیل تحقیق محلی و کسب اطلاع از مطلعین و استعلام نظر کارشناسان یا دفاتر تجاری یا استفاده از قرائن و امارات موجود در محل و یا دلایلی که نزد طرف دعوا یا دیگری است، متعذر (ضرر ببینند) یا متعسر (خسارتی وارد شود) خواهد شد، می‌توانند از دادگاه درخواست تامین آنها را بنمایند. مقصود از تامین در این موارد فقط ملاحظه و صورت برداری از اینگونه دلایل است.

ویژگی‌های درخواست تامین دلیل

بر اساس ماده 151 قانون آیین دادرسی مدنی تامین خواسته باید دارای شرایط ذیل باشد؛

مشخصات طرفین دعوی

ابتدا مشخصات خواهان(درخواست کننده) و طرف خوانده(کسی که علیه او طرح دعوی شده) در درخواست تامین خواسته درج شود.

موضوع دعوی

باید موضوع تامین خواسته درج شود، در غیر اینصورت درخواست تامین دچار ایراد شکلی می باشد.

قرائن

اوضاع و احوالی که موجب تامین شده‌است، در درخواست تامین نگارش شود.

انواع تامین دلیل

درخواست تامین دلیل با توجه به موضوع پرونده شما متغیر می باشد، لذا تامین خواسته در بعضی از امور کیفری و در بعضی از امور دیگر حقوقی می باشد، که در ادامه به آنها می پردازیم.

یکی از شایع ترین نوع تامین خواسته در خصوص تصادفات رانندگی می باشد، زمانی که وسیله نقلیه مالک خسارت دیده و به علت آنکه مراحل دادرسی در مدت طولانی انجام می شود، نمی تواند از وسیله نقلیه خود استفاده نماید، لذا برای تسریع این موضع از طریق درخواست تامین و مشخص شدن میزان خسارت توسط کارشناس مربوطه، مالک می تواند وسیله نقلیه خود را تعمیر نماید.

در نهایت پس از تعمیر وسیله نقلیه، بواسطه ی همین تامین خواسته، می تواند ضرر و زیانی که متحمل شده است را از خوانده دریافت نماید.

در قرارداد اجاره، زمانی که مالک درخواست تخلیه ملک مستاجره (مورد اجاره) را دارد، مستاجر باید قرار تامین دلیل نماید تا مشمول خسارت قراردادی یا اجرت المثل ناشی از عین مستاجره نشود.

در بعضی از پرونده ها، خواهان نیاز به مدارک و اسناد ارگان های دولتی دارد، لذا با پرداخت تامین دلیل می تواند به مدارک و اسناد موجود در آن محل بپردازد.

اگر شخصی مانع استفاده از حق شما در خصوص ملکی شود، می توانید جهت تامین دلیل ممانعت از حق اقدام کنید.

اگر محل کسبی دارای سرقفلی باشد و مستاجر بدون اجازه مالک، تغییر شغل بدهد یا اینکه از حدود خود تجاوز نماید، و یا آن محل را به شخص دیگری اجاره دهد، مالک می تواند برای ثبت این تخلف از مرجع قضایی توسط مواردی مثل تحقیقات محلی، کسب اطلاع از مطلعین و یا دلایل موجود در آن محل، به درخواست تامین دلیل اقدام نماید.

زمان تقدیم تامین دلیل

پس از آنکه درخواست تامین دلیل ویژگی های فوق را دارا بود، خواهان طبق ماده  150 قانون آیین دادرسی مدنی، می تواند درخواست تامین دلیل را در هنگام دادرسی یا قبل از اقامه دعوی تقدیم دادگاه نماید.

لذا تقاضای تامین دلیل از سوی خواهان به شکل یک درخواست نوشته می‌شود و به تعداد خوانندگان به اضافه یک نسخه همراه با فتوکپی برابر اصل اوراق و اسناد تقدیم شورای حل اختلاف می‌شود، شورا با احراز فوریت موضوع درخواست او را به یکی از کارشناسان رسمی دادگستری در رشته مربوطه ارجاع و پس‌از حضور مدیر شعبه مربوطه و کارشناس در محل و جلب نظر کارشناس شورا صورت‌جلسه را با ذکر نظر کارشناس تنظیم می‌کند.

ارزش و اعتبار تامین دلیل

طبق ماده 150 قانون آیین دارسی مدنی، تامین دلیل باعاث افزایش اعتبار ادله نمی شود، بلکه برای حفظ دلیل می باشد، و تشخیص درجه ارزش آن در موارد استفاده، با دادگاه می‌باشد.

مرجع صالح رسیدگی به دعوی تامین دلیل

مرجع صالح برای درخواست تامین دلیل، شورای حل اختلاف می باشد، لذا در صورتی که در حوزه مربوطه، شورای حل اختلاف نباشد، رسیدگی با دادگاه محل است.

نکته: برای تامین درباره اموال غیر منقول، باید به شورای حل اختلاف محل وقوع ملک مراجعه نمود و برای سایر دعاوی به محل اقامت خوانده مراجعه خواهد.

صدور قرار تامین دلیل

پس از آنکه پرونده به شعبه یا دادگاه محلی ارجاع داده شد، طرفین باید در جلسه رسیدگی حضور یابند، سپس با تعیین وقت کارشناسی و پرداخت حق الزحمه او برای بررسی درخواست تامین دلیل، کارشناس رسمی در محل حضور یافته و پس از انجام تحقیقات و ثبت گزارش نظر خود را به دادگاه اعلام می نماید.

همچنین طبق ماده 152 قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاه در صورتی که تامین را فوری تخشیص دهد، اقدام به صدور رای می نماید.

اعتراض به قرار تامین دلیل

برای آنکه اعتراض به قرار تامین دلیل مورد قبول دادگاه واقع شود، نیاز به اسنادی دارد، که بر اساس آن اجراییه صادر می شود، باید دارای شرایط ذیل باشد؛

سند رسمی یا عادی که قابلیت استناد به صدور اجرائیه را داشته باشد.

سند مال منقول یا غیر منقولی که در خصوص ضمانت صورت گرفته است.

سندی که نشان دهنده تعهد شخص بدهکار برای کار مشخصی باشد.

لذا بواسطه ی این اسناد می توان بعد از آنکه قرار تامین صادر شد، ظرف 10 روز از تاریخ صدور خوانده در همان دادگاه به قرار صادر شده اعتراض کرد.

نکته: اگر در خصوص قرار تامین دلیل، از نظر کارشناس استفاده شده بود، خوانده دعوا می تواند اعتراض خود را به نظر کارشناسی بیان کند و از دادگاه بخواهد موضوع را مجدد به کارشناسی ارجاع دهد.

هزینه تامین دلیل

تامین دلیل از نوع دعاوی غیرمالی است و هزینه دادخواست آن به تناسب نوع دعوی از 400000 ریال تا 1800000 ریال است.

البته باید توجه داشت که تامین با ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری انجام می شود و در نتیجه خواهان باید هزینه کارشناس رسمی را نیز پرداخت کند و این مبلغ را به حساب کانون کارشناسان رسمی دادگستری واریز و پس از تسلیم اصل فیش به شعبه شورا حل اختلاف، کارشناس تعیین می‌شود و خواهان می‌تواند با هماهنگی کارشناس اقدام کند.

نکته: تسلیم نظریه کارشناس به شورا حدود ۱۰ الی ۱۵ روز زمان می برد.

تفاوت تامین دلیل و تامین خواسته

تامین دلیل، خواهان در آینده در طول دعوی برای دفاع از خود استفاده می کند، مانند؛ گزارش کارشناسی و غیره، ولیکن تامین خواسته در ابتدا دعوی برای جلوگیری از انتقال مال توسط مالک به شخص دیگری و جلوگیری از تخریب مال صورت می گیرد.

برای کسب اطلاعات بیشتر دراین خصوص می توانید به مقاله تامین خواسته مراجعه نماید.

سوالات پر تکرار

آیا در صورتی که تامین دلیل بر اساس حکم دادگاه باشد، قاضی می تواند پرونده را مدیر دفتر یا دادرس علل بدل واگذار نماید؟

خیر، طبق ماده 153 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که حکم از دادگاه صادر شود و یا مورد تایید دادگاه باشد، قاضی باید شخصا به پرونده رسییدگی نماید.

آیا قرار تامین بدون حضور خوانده صادر می شود؟

بله، عدم حضور خوانده مانع از تامین دلیل نمی باشد، و در صورتی که تامین فوریت داشته باشد، دادگاه بدون احضار طرف اقدام به تامین دلیل می نماید.