مجازات شنود غیر مجاز یکی از تدابیری است که قانونگذار برای حفظ حقوق افراد از جمله حریم شخصی آنها در قانون پیش بینی کرده است، لذا ما در این مقاله قصد داریم به مجازات شنود غیر مجاز بپردازیم.

مجازات شنود غیر مجاز

امروزه با پیشرفت تکنولوژی و گسترش وسایل ارتباطی جمعی از قبیل رسانه های اجتماعی، مطبوعات و.. امکان ارتباط سریع و آسان افراد با یکدیگر فراهم شده است، و این عامل موجب افزایش روز افزون استفاده مردم از این وسایل گردیده است.

اما این رفتار مانند هر رفتار دیگری مزایا و معایبی را با خود به همراه دارد، که یکی از این معایب، شنود غیر مجاز اطلاعات افراد از طریق این وسایل میباشد ، که معمولا در این عمل مکالمات و یا سایر داده های فرد بدون اجازه وی شنیده یا ذخیره می شود، لذا بر اساس اصل 25 قانون اساسی این عمل ممنوع بوده، و قانونگذار برای افرادی که مرتکب این جرم شوند، ضمانت اجرایی هایی در نظر گرفته است.

قانونگذار بر اساس نوع رفتار مجرمانه در شنود غیر مجاز اعم از اینکه محتوا مذبور محرمانه یا عادی است مجازات متفاوتی را در نظر گرفته است که در ادامه به آن میپردازیم.

مجازات شنود غیر مجاز اطلاعات عادی

طبق ماده 730 قانون مجازات اسلامی، هرکس به طور غیرمجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانه‎ های رایانه‎ ای یا مخابراتی یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را شنود کند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از بیست و پنج میلیون 25/000/000 ریال تا صد و پنجاه میلیون 150/000/000 ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

بر این اساس هرکس بدون اجازه مقام قضایی محتوای (داده) شخصی که در حال انتقال در سامانه های الکترونیکی اعم از مکالمات، پیام ها، و سایر اطلاعات شخصی در حال انتقال را شنود کند، به مجازات حبس و جزای نقدی این ماده محکوم میشود. به عنوان مثال فردی با استفاده از وسایل شنود اقدام به گوش دادن مکالمات همسر خود میکند، لذا در صورت اثبات این موضوع شاکی میتواند طبق این ماده از شوهر خود شکایت نماید.

مجازات شنود غیر مجاز اطلاعت محرمانه یا سری

جرم شنود غیر مجاز اطلاعات سری و محرمانه معمولا در نهاد ها یا سازمان های اطلاعاتی و امنیتی وقوع پیدا میکند، لذا بدلیل ارزش و اهمیت این اطلاعات، قانونگذار مجازات هایی را برای افرادی که اقدام به شنود داده های سری میکنند، تعیین کرده است که در ادامه به آن میپردازیم.

قانونگذار بیان دارد هر کس به طور غیر مجاز به داده های سری در حال انتقال دسترسی پیدا کند یا به طریقی این اطلاعات را شنود کند، به مجازات حبس از 1 تا 3 سال یا جزای نقدی از ۶۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال تا صد و هشتاد میلیون ۱۸۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم میشود.

همچنین در صورتی که مجرم اطلاعات مذکور را با افراد فاقد صلاحیت به اشتراک بگذارد، طبق مورد به حبس از 2 تا 10 سال محکوم میشود، و در صورتی که این اطلاعات در دسترس (افراد) دولت، سازمان ها، شرکت ها یا گروه های بیگانه و عاملان آن ها قرار گیرد، به عنوان عامل تشدید جرم این مجازات به 5 تا 15 سال حبس افزایش پیدا میکند.

نکته: اطلاعات محرمانه اطلاعاتی هستند که در صورت در دسترس قرار گرفتن آنها امنیت کشور یا منافع ملی را به خطر می اندازد.

برای اطلاع بیشتر از این موضوع بر روی مجازات جاسوسی رایانه ای کلیک کنید

شنود در چه مواردی صحیح است؟

همان طور که گفته تنها در صورتی شنود داده ها یا اطلاعات افراد جرم محسوب میشود که، این عمل بدون اجازه شخص یا مجوز قانون صورت گیرد، لذا در مواردی که قانونگذار بر حسب مورد مجاز بداند، این عمل مجازاتی در پی ندارد، که در ادامه به ذکر این موارد میپردازیم:

الف. در صورتی که اطلاعت یا داده های شخصی برای امنیت داخلی یا خارجی کشور لازم باشد، در این صورت شنود مجاز است

ب. چنانچه قاضی تشخیص دهد برای کشف یا آشکار سازی جرایم زیر، شنود لازم و ضروری است میتواند بر اساس ماده 150 قانون آیین دادرسی کیفری اجازه شنود اطلاعات را بدهد:

• جرائم موجب مجازات سلب حیات
• جرائم موجب حبس ابد
• جرائم موجب مجازات قطع عضو یا جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی با میزان نصف دیه کامل یا بیش از آن
• جرائم موجب مجازات تعزیری درجه سه و بالاتر

شایان ذکر است شنود در موارد ذکر شده باید با موافقت رئیس کل دادگستری استان و با تعیین مدت و دفعات کنترل اقدام شود، همچنین شنود مقامات نیز تنها با تنفیذ رئیس قوه قضاییه امکان پذیر است.

سوالات مرتبط

آیا شنود غیر مجاز سابقه کیفری به وجود می آورد؟

در صورتی که فردی به شنود غیر مجاز اطلاعات شخصی و نه لازم و محرمانه را که مجازات آن 6 ماه تا دو سال حبس میباشد محکوم شود، این جرم در سابقه کیفری وی ثبت نمیشود و قابل استعلام نمیباشد، ولیکن در سجل کیفری فرد درج میشود که این سابقه تنها با دستور مقام قضایی قابل استعلام میباشد و نه دیگر نهاد ها مربوطه کشور.

همچنین در صورتی که شنود غیر مجاز به قصد دسترسی به داده های سری و محرمانه صورت گرفته باشد، این جرم در سابقه کیفری فرد قابل استعلام میباشد.