در قانون مجازات اسلامی، برای بازدارندگی جرم، یکسری مجازات هایی مقرر کرده است، که شلاق هم یکی از این مجازات هاست، و در زمره ی مجازات های کیفری قرار می گیرد، و همچنین در فقه نیز از مجازات شلاق سخن به عمل آمده است، که در این مقاله به طور کامل به مجازات شلاق و نحوه اعمال آن میپردازیم.

ویژگی شلاق

تازیانه یا شلاق، از نوار چرمی به هم تابیده (پیچیده)، که به طول یک متر تا یک مترو بیست سانتی متر و قطر تقریبی یک و نیم سانتی متر است، ساخته شده است.

انواع شلاق

قانونگذار مجازات تازیانه یا شلاق را، برای جرایم حدی و تعزیری در نظر گرفته است، همچنین در جرایم حدی تعداد ضربات شلاق، توسط شارع مقدس (خدا) مشخص شده و ثابت است، اما در جرایم تعزیری، نسبت به جرم و نظر قاضی، تعداد ضربات شلاق ها متغییر است. لذا نحوه ی مجازات هر کدام از آنها متفاوت است، که در ادامه به طور کامل به آن میپردازیم.

شلاق حدی

در مجازات شلاق حدی، تعداد ضربات شلاق جرم حد، توسط شارع مقدس(خدا) مشخص شده، و ثابت است، لذا قاضی اختیار تغییر آن را ندارد، به عنوان مثال، مجازات حد هشتاد ضربه شلاق است، لذا قاضی نمیتواند مجازات شلاق را افزایش یا کاهش دهد.

نکته: در حد، در صورتی که شلاق به جاهای ممنوعه ی متهم اصابت کند، مسئولیتی در قبال جلاد نیست.

شلاق تعزیری

در مجازات شلاق تعزیری، تعداد ضربات شلاق، توسط مجلس تصویب شده، و لذا ضربات شلاق بر اساس جرایم متفاوت است، و در اجرای حکم شلاق، حداقل و حداکثری وجود دارد، لذا قاضی بسته به نوع جرم، تعداد مجازات شلاق را مشخص میکند.

نکته قابل توجه، نحوه ی پوشش مجرم در هنگام اجرای حکم، باید لباسی متعارف باشد، که تشخیص آن با قاضی است.

نحوه ی اجرای مجازات شلاق

قانونگذار روش های اجرای مجازات شلاق را به نسبت جرم معین کرده است، لذا باعث شکل گیری، مجازات شلاق تعزیری و حدی شده است، که در ادامه به شرح هر کدام میپردازیم.

اجرای شلاق تعزیری

نحوه ی اجرای شلاق در جرایم تعزیری به طوری است که، مجرم به روی شکم میخوابد و با شلاق به پشت مجرم میزنند ، لذا در شلاق های تعزیری، جلاد (شلاق زن یا مامور اجرای حکم) از قدرت متوسطی برای اجرای شلاق استفاده می کند، تا باعث نقض عضو نشود.

نکته: اگر جلاد در اجرای شلاق رعایت لازمه را ننماید، و مونجر به بروز آسیب به مجرم (بر خورد به مناطق ممنوعه) گردد، ضامن خسارت وارده می باشد.

اجرای شلاق حدی

نحوه مجازات بواسطه تازیانه باید به گونه ای باشد، که شلاق فقط به پشت متهم اصابت داشته باشد، و به جلوی بدن، گردن، سر، صورت متهم برخورد نکند. از طرفی، دست و پاي محکوم به محل اجراي حکم بسته مي شود، تا از حرکات اضافي مجرم، که ممکن است، منجر به برخورد شلاق به جاهای ممنوعه باشد، جلوگیری کند. لذا در صورت برخورد شلاق حد در جای ممنوعه، فرد شلاق زننده متحمل هیچ مسئولیتی نیست.

نکته مهم، استفاده از هر گونه دارو برای بی حسی یا کاهش درد از قبیل، مسکن و آمپول و… قبل از اجرای حکم ممنوع است.

مکان اجرای شلاق

قانونگذار برای اجرای مجازات شلاق در فضای سرپوشیده و فضای باز شرایطی را مشخص کرده است، که در ادامه به شرح بیشتر این مکان ها میپردازیم.

اجرای مجازات شلاق در فضای بسته (اتاق)

در صورتی مجازات شلاق در فضای سرپوشیده (اتاق) جاری شود، باید دمای آن اتاق نه سرد و نه گرم باشد، به عبارت دیگر باید دمای اتاق معتدل باشد.

اجرای شلاق در فضای باز

اجرای مجازات شلاق در فضای باز، نباید در دمای خیلی سرد و خیلی گرم باشد، بلکه به گونه ای است، که در نقاط سردسیر کشور حکم در ساعات گرم اجرا میشود، و در نقاط گرمسیر کشور حکم در ساعات خنک اجرا میشود.

مجازات شلاق بر مجرم

نحوه و نوع پوشش جنس مذکر و مونث در مجازات شلاق متفاوت است، که به موجب ماده 133 ایین دادرسی کیفری، پوشش محکوم در هنگام اجرای شلاق، باید متعارف باشد، که تشخیص این پوشش متعارف بودن مجرم بر عهده ی قاضی اجرای احکام کیفری است.

اجرای شلاق بر زن

اجرای مجازات شلاق بر زن به نحوی است، که زن به صورت کاملا پوشیده، به طوری که هیچ قسمت از بدنش نمایان نباشد و در حالت نشسته باشد، اجرا می گردد، همچنین ضربات حدی آنها از شانه تا کمر به طور مساوی و غیر متمرکز میباشد. لذا اجرای حکم به دست مامور زن است، و هیچ مردی در هنگام اجرای حکم نباید حضور داشته باشد، مگر اینکه اجرای حکم در مکان عمومی باشد.

اجرای شلاق بر مرد

برای اجرای شلاق حد بر جنس مذکر، مرد باید به صورت ایستاده و عریان (تنها شرت پوشیده) باشد، و شلاق از شانه تا مچ پا به صورت غیر متمرکز توسط مامور مرد نواخته میشود.

بیهوش شدن مجرم هنگام اجرای مجازات

زمانی که مجرم در هنگام اجرای مجازات شلاق بیهوش بشود، حکم شلاق او متوقف میشود، و بعد از بهبود وی ادامه ی حکم جاری میشود، لذا امکان دارد این بهبودی مجرم هفته ها زمان ببرد.

تردید در شمارش شلاق

اجرای حکم شلاق با نظارت قاضی اجرای احکام انجام و توسط نماینده ی وی شمارش میشود، لذا در صورتی که شک و تردیدی برای تعداد مجازات شلاق به وجود بیاید، مطابق ماده 127 قانون مجازات اسلامی، اصل بر حداکثر گذاشته میشود.

نکته مهم، مامور اجرای حکم نباید دوستی یا دشمنی و یا حتی سابقه ی دوستی و دشمنی نسبت به مجرم داشته باشد.

تعدد محکومیت

هنگامی که فردی به دو یا چند محکومیت شلاق حدی و تعزیری محکوم میشود، بعد از اجرای محکومیت اولیه، برای اجرای محکومیت دوم باید زخم های شلاق بهبود یافته باشد، تا محکومیت مجازات دوم جاری گردد، البته در صورتی که خود مجرم خواهان اجرای محکومیت شلاق دوم باشد، با تشخیص و تایید پزشک قانونی، محکومیت دوم جاری میگردد.

به عنوان مثال فردی مرتکب زنا و شرب خمر شده است، و قاضی برای مجازات این مجرم، صد ضربه شلاق حدی برای زنا و هشتاد ضربه شلاق حدی برای شرب خمر در نظر گرفته است، بعد از جاری شدن محکومیت اول (صد ضربه شلاق) باید زخم های شلاق بهبود بیابد و بعد برای اجرای حکم دوم (هشتاد ضربه شلاق) اقدام کرد، مگر اینکه مجرم خودش بخواهد، مجازات دوم هم بر او جاری شود.

دلایل تاخیر در اجرای حکم شلاق

در صورتی که مجرم دارای شراط ذیل باشد، در صورت تشخیص و دستور قاضی، اجرای حکم شلاق به تعویق می افتد:

الف. اگر شخص در دوران بارداری باشد.

ب. بعد از زایمان تا حداکثر شش ماه

ج. در دوران شیردهی و یا حداکثر تا رسیدن طفل به سن دو سالگی

د. اجرای مجازات شلاق در ایام حیض یا استحاضه (عادت ماهانه خانم)

نکته: در صورتی که مجرم ادعا کند، بیماری یا مشکلی داشته، که میتواند مانع اجرای حکم شود، قاضی، متهم را به پزشک قانونی معرفی می کند، و در صورت تایید پزشک قانونی حکم تا زمانی که مجرم بهبودی خود را به دست آورد، به تعویق می افتد.

سوالات مرتبط

1.آیا برای مجازات شلاق زن، مرد هم حضور دارد؟

خیر، به طور عادی هیچ مردی نمیتواند حضور داشته باشد، مگر قاضی حکم مجازات شلاق در مکان عمومی آورده باشد.

2.فرق شلاق تعزیری با شلاق حدی چیست؟

اگر شلاق حدی باشد، اصطلاحا محکومیت کیفری موثر نامیده میشد و موجب محرومیت مجرم از برخی حقوق تا دو سال می‌شود، اما اگر شلاق تعزیری باشد، محکومیت موثر نبوده و فقط در اسناد کیفری ثبت می‌شود و مجرم از حقوق اجتماعی محروم نمی‌ گردد.

3.مجازات شلاق حد و تعزیر به چه صورت است؟

مجازات شلاق حدی، هشتاد ضربه و تعداد آن ثابت است. اما مجازات شلاق تعزیری از سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری متغیر است.